Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 180

6 NOVEMBER 1987

pDVpjy/ps

Na vijfentwintig jaar nog steeds verknocht a a n het vak

Het aangename, onrustige leven van ASVU­sportleraar Jos Pelk

Sportleraar Jos Pelk klapt in zijn handen. Het geluid klinkt als het startsein v a n e e n sportwed­ strijd. De g e b a r e n die d e coach en tramer v a n d e voetballende, tennissende en basketballende VU­studenten tijdens zijn werk gebruikt, zijn zo ingesleten dat ook tijdens het g e w o n e praten­ de h a n d e n regelmatig met e e n ferme klap in elkaar g e s l a g e n worden. En er is reden voor rake klappen, want Pelk maakt zich boos, erg boos zelfs. En ver­ drietig. Deetmans nieuwste plannen om de studieduur tot zes j a a r te be­ perken, m a k e n d e sporttrainer woedend. "Weet je wat d e volgende gene­ ratie te wachten staat?" roept hij. Dit krijgen we..." L enig springt d e blonde sportleraar uit een lage fauteuil w a a r n a hij met stramme b e n e n e n ver­ krampte handjes in zijn glan­ zende blauwe sportpak met d e letters Vrije Universiteit erop, richting deur schuifelt. " L ede­ poppen met hun lijf ziektes die de gezondheidszorg h a n d e n vol geld g a a t kosten." Geagiteerd komt hij terug. Ploft terug in zijn stoel e n zegt consta­ terend: "Bij e e n verplichtte stu­ dieduur v a n maximaal zes jaar, krijgen w e straks in leidingge­ v e n d e functies gevoelloze men­ sen die niet geleerd h e b b e n via teamwork, wat d e sport toch is, verlies­ en winstpunten te incas­ seren." Hij voorziet b a r r e tijden als Deetmans plan realiteit wordt. De vrijheid v a n het studeren is toch al minder geworden, vindt hij. Efebet d a a r a a n is d e twee­ fasen structuur. Hij merkt het om zich heen. De eerstejaars blij­ ven vaker w e g v a n het sport­ veld en dat g a a t h e m a a n het hart. "De manier w a a r o p Deetman met studenten omgaat, getuigt v a n e e n hele slechte mentaliteit. Strippenkaarten! Nou ja...! "Deetman kruideniert. Hij wil een strippenkaart invoeren en als de kaart op is, k a n je ner­ gens e e n nieuwe kopen tenzij je tienduizend gulden uit je broek­ zak kunt halen. Alsof studeren en met de bus reizen zaken v a n gelijke orde zijn!" "Er heeft m Ad Valvas g e s t a a n dat iemand m zes j a a r tijd drie studies heeft g e d a a n en hij brengt dat als e e n soort propa­ gandamiddel. Dat is toch droe­ vig, heel droevig, dat is toch op­ fokkenj. Niet te geloven, want a n d e r e n denken: ' ik h e b m a a r é é n studie...!" "Tsjaa, ik k a n m e niet voorstel­ len dat je met zo iemand eens gezellig..." De studententijd is bij uitstek e e n periode om sociale contac­ ten v a n velerlei a a r d op te bou­ wen, meent d e sportleraar. De student zit n o g niet klem in d e strakke discipline v a n e e n werk­ d a g . "Je kunt s' avonds in het café pnetpraten, je krijgt g é é n

Spook In d e column v a n Bert Boekschoten v a n AV 30 ok­ tober heeft d e zetduivel toe­ geslagen. De teksten Hnks onder e n rechts boven zijn verwisseld. Onze excuses daarvoor.

E

Al vijfentwintig jaar onderricht Jos Pelk studenten aan de VU in tennis, voetbal en basketbal. "Ik doe werk wat ik leuk vind," zegt hij nuchter. "Als ik van vakantie terug koin, ga ik nog net zo enthousiast weer aan de slag als voor ik vertrok. Ik typeer het als een aangenaam, onrustig leven."

ren. Tegenwoordig is er meer variatie. Door d e jaren h e e n heeft Pelk bovendien ervaren dat d e meest fanatieke sporters te vin­ d e n zijn onder d e medicijnen e n tandheelkunde­studenten. "Zij zullen nooit zeuren d a t ze g e e n tijd hebben. Ze zijn er gewoon altijd. Ik denk dat d e g e n e die e e n tandarts­ e n artsenstudie volgen, e r v a n doordrongen zijn dat sport goed is voor lijf e n leden." De sport doet in ieder geval Pelk goed. Hij straalt sportiviteit uit. Hij ziet er boven­ dien ondanks zijn n e g e n e n ­ veertig jaren uit als e e n derti­ ger. Uiteraard houdt het werk d e blonde sportleraar fit. Hij krijgt veel buitenlucht. Altijd zo­ dra het weer het toelaat, trekt hij met zijn clubs n a a r d e sportvel­ den.

Eredivisie

ontslag als je e e n college mist; dat zijn vrijheden die Deetman in é é n klap teniet doet." O p 25 september vierde hij zijn 'gouden bruiloft'. Vijfentwintig j a a r bij dezelfde b a a s , betekent ook reeksen VU­studenten zien komen e n g a a n . Soms ziet hij ex ASVU­sporters jaren later in d e hoedanigheid als v a d e r op d e tribunes zitten als d e VU e e n uitwedstrijd heeft. "Deze zomer in Groningen bijvoorbeeld schreeuwde op d e tribune e e n vader met drie zoons n a a r mij: 'Joooosssss, zit je nog steeds bij d e VU!'. Dat moet e e n oud­spor­ ter v a n m e zijn, het k a n niet anders."

Gee ja Oldenbeuving

Jos Pelk: "Winnen, d a t is h a r d werken"

Foto Bram d e Hollander

Toeval. Hij is eigenlijk bij toeval in dit vak gerold. Tijdens zijn militaire diensttijd werd hij tot sporttrai­ ner gebombardeerd. Als joggie v a n negentien jaar moest hij zijn leeftijdsgenoten sportlessen geven. Dat w a s e e n zware tijd want d e helft bleef weg, m a a r het h a d ook zijn leuke kanten, want terwijl d e a n d e r e dienst­ plichtigen oefeningen uitvoch­ ten, speelde d e sportploeg ge­ zellig e e n uitwedstrijd in het w a r m e Zuidfrankrijk." "Ik w a s al vroeg e e n fanatieke sporter, iemand die op z'n zes­ tiende, tien keer in d e week b a s ­ ketbalde." Na zijn diensttijd deeS^hij d e ClOS­opleiding. D a a r n a kreeg hij twee kleine baantjes, e e n a a n d e GU en e e n a a n d e VU. En bij d e VU werd hij tenslotte full­time sportleraar bij d e ope­ ning v a n het ASVU­sportcen­ trum in 1966. Een volledige b a a n met vaste aanstelling als sportleraar is een onregelmatig leven, want terwijl a n d e r e n 's avonds thuis uitrusten, is Pelk actief in d e sportzaal of op het sportveld. Zaterdags lekker uitslapen k a n al evenmin, want d a n is het wedstrijdtijd. Was vroeger de

zondag e e n ouderwetse rust­ d a g , tegenwoordig dartelen ook op d e zondag d e ASVU­sporters over d e velden. De rake b a l v a n d e tennisser, d e fanatieke aftrap v a n d e doel­ schietende voetballer e n d e gracieuse doch preciese sprong v a n d e basketballer: Jos Pelk slaat vergenoegd d e verrichtin­ g e n v a n zijn studenten g a d e . En eindigt e e n wedstrijd met e e n overwinnaar voor d e ASVU­ sporters d a n is d e "prettige za­ terdag" gebeiteld. Een 'prettige zaterdag' is," verduidelijkt Pelk, "jargon voor e e n wedstrijd win­ nen." "Ik h e b m a a r é é n groep­ op w o e n s d a g e e n uurtje voetbal­ waarbij ik ontspannen langs d e zijlijn toezicht houd.. Het enige wat ik bij die groep moet doen, is zorgen dat iedereen in e e n partij wordt opgedeeld e n a a r ­ dig tegenover elkaar blijft, m a a r dat is het enige uurtje in d e week dat ik 'toezicht' houd, voor d e rest v a n d e week b e n ik serieus met trainen bezig. Ontspannen langs d e zijlijn d e verrichtingen v a n d e sportende studenten volgen is er dus niet bij. "Winnen, dat is h a r d wer­ ken, aldus Pelk, "dat g a a t niet

vanzelf, d a a r moet h a r d voor getraind worden." De training is altijd a a n het e m d v a n d e mid­ d a g , begin v a n d e avond. "In het spitsuur," zegt Jos, want d a n h e b b e n ze nog hun a v o n d en iedereen vindt dat heel plezie­ rig." Spelenderwijs m a k e n d e ASVU­ sportclubs tegenwoordig VUre­ clame. "Eindelijk is het er v a n gekomen, zie je het?, lacht Pelk die zelf ook gestoken is in e e n glanzend blauw VU­trainings­ pak. "Eindelijk zijn ze erachter dat je met deze kleding publici­ teit maakt. Wat is er nou makke­ lijker d a n e e n foto met Vrije Uni­ versiteit erop?" Jarenlang h a d d e ASVU e e n buitenstaander als sponsor. Vo­ rig j a a r kwam d e klap; g e e n sponsor meer. "Gelukkig h e b ­ b e n w e nu dus d e VU­reclame, want je k a n zonder geld g e e n topsport op niveau bereiken."

Niet steeds zat hij langs d e zij­ lijn, hij heeft ook zelf tien j a a r eredivisie en n e g e n interlands op zijn n a a m staan. Vele keren kreeg d e oud­basketbal­inter­ ndtional het a a n b o d bij e e n top­ club te komen, m a a r hij bleef. "Of het nou voetbal, basketbal of tennis is, in mijn groepen is er altijd wel eentje die al huppe­ lend binnenkomt, g e d a g zegt e n onmiddelijk d e bal pakt: Als je ddt in je omgeving hebt, werkt dat enorm stimulerend. Tussen d e honderden mensen zitterj er altijd wel twintig tot dertig per­ sonen w a a r ik d e g o e d e dingen v a n meepik, louter door te kij­ ken, te luisteren." "Bovendien zijn d e contacten die je tijdens het sporten op­ bouwt intensief. Je beleeft d e leuke en minder leuke dingen samen. Dus d e contacten zijn niet vluchtig. Het is gewoon heel leuk. De mensen komen over het a l g e m e e n al goedgehu­ meurd het veld op. Dat geeft jezelf ook inspiratie." "Natuurlijk zijn er ook figuren die je er bij d e h a r e n bij d e training moet slepen, alle op­ drachten en oefeningen volle­ dig uit moet leggen m a a r Mijn slogan is altijd: Wat voor trai­ ning je ook doet, welke stomme oefeningen je ook krijgt, je kunt er altijd zélf w a t goeds v a n m a ­ ken!"

Advertentie

Voetbal Terugkijkend op vijfentwintig j a a r studentensport ziet Pelk verschuivingen in d e b e l a n g ­ stellingensfeer. "Voetballen bij­ voorbeeld, w a s vroeger e e n s c h a n d e . G e e n enkele student v e r l a a g d e zich tot deze sport, m a a r n a a r m a t e d e successen v a n het Nederlandse clubvoet­ bal en het Nederlandse t e a m groeiden e n d e studeren ook minder elitair werd, gingen steeds meer studenten ook voet­ ballen." Dat d e studentenpopulatie uit e e n steeds b r e d e r e bevolkings­ l a a g komt, merkt Pelk ook a a n d e sociale achtergrond v a n d e sporters. "Vroeger h a d ik e e n basketbalteam b e s t a a n d e uit zoons v a n professoren, minis­ ters, fabrieksdirecteuren, e e n miljonair: a a n d e samenstelling v a n het team kon je al zien dat vooral ouders die het konden betalen hun kroost lieten stude­

MARIJKE HOWELER; DE MOSKOUGANGERS Bibeb in gesprek met Marijke Howeler: 'Ik was iemand die ik óók als laatste zou vragen op een partijtje \ a n mijzelf.' De KLM wordt ingeschakeld door justitie (op straffe \ a n boetet om vluchtelingen al in hun eigen land tegen te houden. Het commerciële onderwijs als groeimarkt: duizenden guldens worden neergeteld voor een diploma. L eerlingen smeken om autoriteit. Het Moskouse Jeugdfestival van 1957: herinneringen van Renate Rubinstein, Mary Dresselhuys, Wouter Gortzak, Piet Nak, e.a. J.Pen over Keynes en de krach. Voorpublicatie: de laatste weken van Joke Smit. Bijlage. Nieuw Nederlands proza.

REVOLUTIE, WEL/NIET In de kleurenbijlage: de Revolutie die met doorgmg Koos van Zomeren en zijn Rode Jeugdkameraden. De Revolutie die wel doorging: 70 jaar later, wetenschap en literatuur in het licht van glasnost. Eten met: pillen

Lees naast uw krant Vrij Nederland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen