Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 74

18 SEPTEMBER 1987

fiD\Fi]^FS Vervolg van pag.

1

De opbrengst v a n d e verhoging v a n het collegegeld vanaf het zevende studiejaar is in 1988 63 miljoen, oplopend tot 198 mil­ joen in 1992. Daarin is behalve het hogere collegegeld ook meegeteld de 'winst' op studiefi­ nanciering, 7500 gulden per stu­ dent. In de toekomst zal het col­ legegeld in het achtste studie­ jaar nog verder worden om­ hooggetrokken. Verder levert d e gelijktrekking tussen HBO en WO tien miljoen op, per saldo op te brengen door de HBO­studenten. Voor d e uitvoering van zijn plannen heeft Deelman d e me­ dewerking van de universiteiten nodig omdat zij over de in­ schrijfgegevens beschikken. Weigeren zij die d a n g a a t het collegegeld voor iedereen met 1000 gulden omhoog, zo schrijft de minister in de toelichting bij d e begroting. Dat zou 298 mil­ joen opleveren, waartegenover 133 miljoen a a n extra studie­ beurzen zou staan. Met ingang v a n 1988 wordt het collegegeld centraal geïnd door de mmister, die daardoor ruim 750 miljoen binnenkrijgt. De meeste studenten hoeven echter zelf g e e n geld meer over te ma­ ken, omdat het wordt verrekend met d e studiebeurs in twaalf maandelijkse stukjes. Een deel v a n het collegegeld voor 1988 komt daardoor pas in 1989 bin­ nen. Dat kost Deetman e e n m a ­ lig 279 miljoen, w a a r v a n hij 79 miljoen compenseert door een bezuiniging op het extra geld voor apparatuur in het beroeps­ onderwijs, zoals toegezegd in het regeerakkoord (in totaal 300 miljoen, w a a r v a n 49 miljoen voor de universiteiten). De b e d r a g e n die.in de studie­ beurzen zijn opgenomen voor boeken en leermiddelen, ziekte­ kosten en reiskosten blijven in 1988 gelijk. De wet kent eigen­ lijk een a a n p a s s i n g a a n de ge­ stegen prijzen, m a a r door d a a r ­ a a n voorbij te g a a n bespaart Deetman volgend j a a r twee mil­ joen, en later zelfs acht miljoen. Verder is v a n b e l a n g dat 3000 studenten hun dienstplicht niet hoeven te vervullen. Het minis­ terie v a n defensie kondigt in h a a r begroting a a n 3000 extra 'vrijwillige dienstplichtigen' op te willen roepen. Drieduizend jongens, die eerder buitenge­ woon dienstplichtig werden ver­

B

Vervolg van pag.

Studeren wordt duur voor iedereen die er langer d a n zes j a a r over doet. klaard (en dus niet hoeven te dienen), alsnog besluiten om vrijwillig in dienst te g a a n , bij­ voorbeeld omdat zij werkloos 'zijn. Daartegenover kunnen d a n 3000 studenten gemist wor­ den. Welke studenten d a a r v a n precies kunnen profiteren is nog niet duidelijk. Het meest w a a r ­ schijnlijk is ddt 3000 jongens meteen n a de middelbare school kunnen doorstuderen en niet eerst in dienst hoeven.

Consolidatie Voor de universiteiten is het vol­ gend jaar "een j a a r v a n consoli­ datie", zo schrijft minister Deet­ man. De maatregelen v a n d e bezuinigingsoperatie K rimp en Groei s t a a n vast, terwijl nieuwe voornemens, zoals vergroting van d e autonomie, niet voor 1989 tot stand komen. Deson­ danks ontlopen ook d e universi­ teiten d e bezuinigingen niet. Zij leveren 30 miljoen in op d e ma­ teriële uitgaven (de 'overige las­ ten', w a a r o n d e r het ohderhoud en investeringen). Vanaf 1989 wil Deetman bovendien 30 mil­ joen bezuinigen op d e onroe­ rend goedbelasting, die hij voor d e o p e n b a r e universiteiten nu nog betaalt. Het overleg d a a r ­

Wallage: 'Plan is monumentaal werk' PvdA­kamerlid drs. J. Wallage is 'diep gelukkig' met het ruim 1000 pagina's tellende Hoger onderzoek en onderwijsplan (HOOP). Hij noemt het 'een mo­ numentaal werk'. "Ik heb de mi­ nister vijf jaar lang achterna ge­ j a a g d over d e visie en d e hoofd­ lijnen, m a a r die liggen er nu in alle glorie". Wallage hoopt dat d e universi­ teiten d e 'forse uitdaging' a a n ­ pakken en 'serieus reageren op hetzelfde discussie­niveau als dat van de minister'. Volgens hem kunnen d e universiteiten niet volstaan met het soort reac­ tie, dat d e afgelopen jaren steeds binnenkwam: 'een sten­ ciltje v a n drie kantjes'. Vooral het voucher­systeem juicht hij toe. "Ik heb d a a r in het voorjaar in een rede in Maas­ tricht zelf voor gepleit. Daarin stond eveneens een pleidooi voor e e n selectieve propedeuse, die ook al wordt verwezenlijkt. 'De v r a a g is of er brede prope­ deuses komen, zodat d e verwij­

Rendementen

Onderwij sbegroting

zende functie ook goed v a n d e grond komt. Zonder dat worden de blokkades voor sommige stu­ dies alleen m a a r groter, omdat er d a n n a het eerste jaar alsnog een numerus fixus ontstaat'. Aan d e vormgeving hiervan moeten d a n ook strenge eisen worden gesteld, vindt Wallage. 'Dat leent zich niet voor deregu­ lering en autonomie'. Grote zorg heeft hij over d e fi­ nanciering, die sterk op d e out­ put wordt gericht, dus op het a a n t a l studenten dat een uni­ versiteit binnen d e poorten weet te halen. D a a r n a a s t is er een 'missiebudget' en wordt geld verwacht uit het bedrijfsleven. 'Het kan niet de bedoeling zijn dat universiteiten v a n d e missie moeten leven, noch v a n d e zen­ ding, als we d a a r o n d e r het be­ drijfsleven verstaan. Een uni­ versiteit moet ook autonoom kunnen draaien als er g e e n stui­ ver Philips en g e e n dubbeltje missie binnenkomt'.

(Bert Bakker/UP)

over is echter niet afgerond, zo­ dat het b e d r a g misschien nog met a n d e r e maatregelen wordt ingevuld. Verder worden d e gestegen prijzen volgend j a a r niet ge­ compenseerd, wat d e universi­ teiten ruim 34 miljoen kost. Ondanks de bezuinigingen g a a t er in totaal meer geld n a a r de universiteiten: 3.472,5 mil­ joen, ruim 200 miljoen meer d a n in d e begroting­1987. Dat is vooral e e n gevolg v a n het feit dat de collegegelden niet meer a a n de universiteit m a a r a a n d e minister worden betaald. Vroe­ ger werden die v a n d e bijdrage afgetrokken. Verder g a a t e e n deel v a n d e hogere rijksbijdrage op a a n ho­

Foto: Mark v a n Dorp

gere salarissen (48 miljoen). Ex­ tra geld is er ook: voor d e inter­ nationalisering v a n het onder­ wijs is volgend j a a r 2,5 miljoen beschikbaar, oplopend tot 5 mü­ joen in 1992. De vernieuwings­ fondsen v a n d e TVC­ en SK G­ operaties zijn s a m e n goed voor 43,3 müjoen in 1988. De TVC­ wachtgelden kosten 16,7 mil­ joen extra en voor d e SK G­ wachtgelden is 7 miljoen nodig. Voor d e huisartsenopleiding wordt 12,3 miljoen extra uitge­ geven. Verder krijgt d e OperL Universiteit 10 miljoen extra. De academische ziekenhuizen le­ veren 14,2 miljoen in, e e n bezui­ niging die grotendeels voort­ vloeit uit het feit dat zij voor hun investeringen voortaan moeten lenen op d e kapitaalmarkt.

1

k w a m e n bij d e bezuinigingso­ peraties 'Taakverdeling en Concentratie' e n K' rimp e n Groei', te g a a n gebruiken. Acti­ viteiten die op dit moment uit die vernieuwingsgelden worden b e t a a l d (bijvoorbeeld d e twee­ de­fase­opleidingen), kunnen onderdeel v a n d e missie v a n e e n instelling worden. In d e toe­ komst krijgen aUe universiteiten en hogescholen voor hoger on­ derwijs zo'n 'missiebudget', dat telkens voor vier j a a r wordt vastgesteld. Met dit min of meer concrete model wil Deetman e e n groot a a n t a l ontwikkelingen realise­ ren. Het totaal a a n t a l hoger op­ geleiden zal in d e toekomst moeten blijven stijgen. Daartoe moeten onder a n d e r e d e 'onder­ wijsrendementen' v a n d e uni­ versiteiten en hogescholen om­ hoog. Er moeten veel meer vrouwen voor het hoger onder­ wijs g a a n kiezen: in het j a a r 2005 moeten zij d e m a n n e n h e b ­ ben ingehaald. Zes j a a r later moet dit ook bereikt zijn bij d e verdeling over d e seksen v a n de assistenten­in­opleiding (AIO's) e n weer iets later bij d e rest v a n d e (onderwijsgevende) staf. De dreiging v a n e e n tekort a a n afgestudeerden in d e n a ­ tuurwetenschappelijke e n tech­ nische richtingen moet worden afgewend. De minister ver­ wacht op deze punten veel v a n door d e overheid e n d e instellin­ g e n gezamenlijk a a n g e p a k t e voorlichting.

HOOP telt 971 pagina's "Het staat in het HOOP, dat is wel e v e n bladeren overi­ gens, m a a r d e inhoudsopga­ ve IS uitstekend, moet ik zeg­ gen." Bij minister Deetman kon er vorige week donder­ dag, toen hij onder e m b a r g o zijn begroting a a n de pers presenteerde, zowaar een lachje af. De bewindsman verkondigde niet alleen dat hij volgend j a a r 682 miljoen gulden op zijn begroting moet bezuinigen, m a a r legde ook een 971 pagina's tellend document op tafel: het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP). Voor minister Deetman g a a t het niet om een unieke operatie. Het HOOP zal v a n nu af eUce twee jaar verschijnen Het HOOP is, in termen v a n Deetman, 'een uitnodiging tot dialoog'. De minister ont­ vouwt zijn ideeën over d e toekomst v a n het hoger on­ derwijs en nodigt e e n groot a a n t a l organisaties uit om d a a r o p te reageren. In janu­ ari komt hij met e e n bijge­ steld, definitief plan. De in­ stellingen voor hoger onder­ wijs wordt g e v r a a g d om ver­ volgens in hun ontwikke­ lingsplannen, die zij in april v a n het volgend j a a r moeten uitbrengen, a a n te geven hoe zij d e in dat plan afge­ sproken maatregelen tot stand denken te brengen. Het lang verwachte Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan telt m a a r liefst vijf de­ len. In het eerste en belang­

rijkste deel ­het 'kerndocu­ ment'­ beschrijft Deetman d e ontwikkelingen in d e samen­ leving e n d e gevolgen die dat in zijn ogen zou moeten h e b b e n voor d e inrichting v a n het Nederlandse hoger onderwijs. Voorts analyseert d e bewindsman het hoger­ onderwijsbestel langs twee 'doorsnijdingen': hij beoor­ deelt het bestel als vier sub­ systemen (universiteiten, academische ziekenhuizen, hogescholen en onderzoeks­ instellingen) en als n e g e n 'sectoren' (taal cultuur, na­ tuur, gezondheidszorg recht, economie, g e d r a g maat­ schappij, techniek, onderwijs en landbouw). De indeling in sectoren zal in d e visie v a n Deetman in de toekomst e e n steeds belang­ rijker rol g a a n spelen. Een derde manier om het hoger onderwijs te beschrijven ­ e e n beoordeling per instel­ ling­ durfde d e minister nog niet a a n . Het kerndocument bevat ook e e n 'bestuurlijke agenda', e e n lijst met onder­ werpen die d e bewindsman zo spoedig mogelijk wil a a n ­ pakken. De overige delen vormen een toelichting op het kern­ document: kwalitatief in d e vorm v a n achtergrondstu­ dies en 'proeven'; kwantita­ tief in d e vorm van honder­ den tabellen en grafieken en , natuurlijk, een financieel raamwerk.

Minister Deetman Foto Bram de Hollander

Hij acht zijn model ook e e n a d e ­ q u a a t antwoord op d e door hem verwachte v r a a g in d e toekomst n a a r 'levenslang, wederkerend onderwijs' (bijscholing) e n het streven n a a r excellentie: centra en netwerken voor onderzoek zullen in d e toekomst eerder re­ gel d a n uitzondering zijn. De mi­ nister kondigt in het HOOP a a n dat hij in 1988 met e e n voorstel voor e é n hoger­onderwijswet zal komen. Het is echter niet zijn bedoeling dat het hoger be­ roeps­ en het wetenschappelijk onderwijs volledig in elkaar op­ g a a n : fusie tussen HBO­en WO­ instellingen zal niet mogelijk zijn.

COLOFON Redactie-adres: De Boelelaan 1105 of postbus 7161, 1007 MC Amsterdam, tel 020 ­ 5484330 b g g 5486930, 5484325, 5484397 Bedactiekamers OD­Ol en 0 D ­ 0 9 , Hoofdgebouw VU Redactie Jan v a n der Veen (hoofdredac­ teur), Geeja Oldenbeuvmg, Wim Crezee, Gerard v a n Schalk, Marianne Creutz­ berg (redactie­assistente) Medewerkers Johan de K oning, K oos Neuvel, Ally Smid, Diana Doornenbal, Henk Vlaming Fotografen Peter Wolters, K ees K euch, Michel Claus (allen Audio Visueel Cen­ trum VU), Bram de Hollander Tekenaar Aad Meijer Adjes max 30 woorden, kosten i 7 50 a contant, alleen voor VU­personeel en ­ studenten O p g e v e n voor m a a n d a g 10 00 uur voor plaatsing in diezelfde week

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen