Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 373

^DWA/PS

4 MAART 1988 Het lijkt alsof het universitair on­ derwijs een omwenteling te wachten staat. Het woord w a a r het allemaal om draait is 'modu­ le'. Wat er met dat woord be­ doeld wordt, is vooralsnog ech­ ter niet geheel duidelijk. De modularisering v a n het uni­ versitair onderwijs staat n a ­ drukkelijk op d e a g e n d a sinds het verschijnen v a n d e nota 'Ho­ ger onderwijs: autonomie e n kwaliteit' (HOAK), in 1985. In deze nota bepleitten minister Deelman en zijn a m b t e n a r e n het afschaffen v a n d e studie­ richting. De inhoud v a n alle stu­ dierichtingen ligt immers wette­ lijk vast en dat werkt verstarring in de h a n d . De universiteiten zouden d e vrij­ heid moeten krijgen n a a r eigen inzicht onderwijsprogramma's op te stellen. De studenten zou­ den de vrijheid moeten krijgen hun eigen studieprogramma op te bouwen met onderdelen v a n de programma's die d e univer­ siteiten hun a a n b i e d e n . Een voorwaarde v a n zo'n sys­ teem is dat programmaonder­ delen op zijn minst allemaal de­ zelfde lengte hebben. En d a a r ­ mee is d e modularisering v a n het onderwijs gegeven: e e n mo­ dule is immers niets meer d a n een onderwijseenheid v a n e e n bepaalde vaste omvang. De module verscheen opnieuw op het toneel in het 'Hoger on­ derwijs­ e n onderzoekplan' (HOOP) en ten slotte, e e n p a a r weken geleden, in d e 'Concept­ Wet op het hoger onderwijs e n wetenschappelijk onderzoek' (WHW). Intussen is d e context waarin d e term 'module' ge­ bruikt wordt enigszins veran­ derd.

Modulen moeten studenten eerder a a n het werk zetten Het moet allemaal anders met het universitaire onderwijs. Ze moeten hun cursussen niet meer aanbieden in de vorm van starre studierichtin­ gen. Studenten dienen de mogelijkheid krijgen hun eigen studieprogramma samen te stellen. Voor elk stukje onderwijs dat zij genieten, moe­ ten zij betalen met één of meer 'vouchers'. Lig­ gen pretprogramma's in het verschiet? verdeeld e n dat al deze modu­ len even lang zijn. Dat is natuur­ lijk nog lang niet zover. Maar ook als het ooit zover zal komen, d a n nog zie ik niet gebeuren waarvoor sommige commenta­ toren b a n g zijn. Er zal g e e n stu­ dent zijn die a a n het begin v a n zijn studie alle studiegidsen openslaat, met het hele arse­ n a a l a a n modulen, om d a n in alle vrijheid d e modulen die hem a a n s t a a n uit te kiezen." "Ten eerste moet een student e e n overzicht h e b b e n v a n wat een goede combinatie v a n mo­ dulen is, een combinatie w a a r ­ m e e hij op d e arbeidsmarkt te­ recht kan. Ten tweede zal ook een faculteit eisen stellen. Het is dus niet zo dot modularisering

er natuurlijk ook geweldige or­ ganisatorische problemen. Je moet een enorm goed admini­ stratiesysteem h e b b e n om te kunnen bijhouden wat iemand allemaal al heeft g e d a a n in zijn studie. Ook voor d e faculteiten is dat belangrijk. Stel dat e e n stu­ dent zich bij L etteren inschrijft, m a a r 80 procent v a n zijn modu­ len elders doet, d a n moet dat ook financiële consequenties voor d e faculteit hebben. Zeker als je te vroeg d e studierichtin­ gen afschaft e n met zo'n nieuw systeem begint, wordt het e e n complete chaos. Ik geloof eerlijk gezegd niet dat het ervan komt." De discussie over dit soort zaken overschaduwt intussen volledig die over d e onderwij skimdige voors e n tegens v a n module­on­

Hanne Obbink denten kunnen zich dus niet meer permitteren eerst m a a r eens gratis te g a a n zitten luiste­ ren en p a s later a a n het werk te g a a n . Docenten kunnen d a a r o p tijdens d e colleges inspelen: zij kunnen verwijzen n a a r b e p a a l ­ d e literatuur, zij kunnen studie­ taken m e e g e v e n e n dergelijke. Het is helemaal niet zo moeUijk om b e s t a a n d e cursussen tot mo­ dulen om te vormen. Het enige dat een docent zich heel goed moet realiseren is: wat moet e e n student kunnen voor hij a a n mijn module kan m e e d o e n en wat kan hij a a n het eind v a n d e module. Het komt erop neer dat studenten én docenten door d e modularisering v a n het onder­ wijs g e d w o n g e n worden dat te doen wat zij eigenlijk altijd al h a d d e n moeten doen."

De loop erin De theologische faculteit is d e eerste faculteit a a n d e VU die in d e praktijk ervaring opdoet met het modulariseren v a n h a a r on­ derwijs. De theologische facul­

Modularisering is nu direct ver­ bonden met d e invoering v a n het 'voucher­systeem', d e strip­ penkaart. Dit systeem is vooral bedoeld om ervoor te kunnen zorgen dat studenten snel afstu­ deren. Voor elke module moeten studenten met e e n strip betalen. Wie snel afstudeert krijgt e e n paar strippen extra.

Pretpakketten Wie sommige commentaren op de H a a g s e plannen gelooft, moet bijna tot d e conclusie ko­ men dat d e invoering v a n mo­ dulen in het onderwijs tot e e n ware revolutie zal leiden. Uni­ versiteiten zouden verworden tot supermarkten. Studenten zouden klanten worden die naar wUlekeur modulen in hun mandje kunnen doen e n die af­ rekenen met hun strippenkaart. 'Pretpakketten' zouden het ge­ volg zijn. De s a m e n h a n g zou uit het universitaire onderwijs ver­ dwijnen. De op Amerikaanse leest geschoeide universiteit zou de aloude academische traditie van Humboldt verdringen. "Er heerst e e n verwarring over de term 'module'", meent me­ vrouw drs. F. Pijpers­Drenth, medewerkster v a n het Onder­ wijsadviesbureau a a n d e VU. "Een module is in feite niet meer dan een onderwijseenheid v a n beperkte duur en met duidelijk omschreven begin­ e n eindter­ men. Modularisering wordt ech­ ter in de discussies v a a k gelijk gesteld a a n het voucher­sys­ teem. Dat is niet terecht. Zo'n voucher­systeem is weliswaar niet goed mogelijk zonder mo­ dulen, m a a r andersom is dat niet zo. Het voucher­systeem heeft een financiële achter­ grond. Modularisering heeft dat niet, dat is allereerst e e n onder­ wijskundige begrip." De invoering v a n modulair on­ derwijs hoeft v a n d e universiteit niet automatisch e e n super­ markt te m a k e n volgens m e ­ vrouw Pijpers. "Een vereiste is dat het onderwijs in elke s/tudie­ richting, a a n d e hele universiteit en zelfs landelijk in modulen is

Tekemng Monica d e Wit

v a n het onderwijs per definitie een onbeperkte keuzevrijheid voor d e student met zich m e e brengt. Het kan best zijn dat je voordat je module no. n e g e n m a g doen, eerst d e modulen één tot en met acht g e d a a n moet hebben. Dan is d e keuze­ vrijheid nul. Vaste studieroutes kunnen niet zo m a a r op losse schroeven gezet worden, omdat d a n het karakter v a n e e n be­ p a a l d e opleiding verdwijnt. Achter een onderwijsprogram­ m a zitten immers ontwerppnnci­ pes die b e p a a l d worden door d e vakwetenschap of e e n be­ roepsuitoefening." "Ik kan me ook niet .voorstellen dat d e maatschappij zit te wachten op al die mensen die met volledug verschillende stu­ dieprogramma's afstuderen. Hoe is het voor een personeels­ functionaris in g o d s n a a m mo­ gelijk iemand te selecteren als e­r honderd sollicitanten zijn met allemaal verschillende dossier­ diploma's?!" "Als het werkelijk d e kant op zou g a a n v a n d e afschaffing v a n studierichtingen, d a n ontstaan

derwijs. Ook deze discussie vindt h a a r aanleiding in d e noodzaak studenten snel te la­ ten afstuderen. Maar d e oplos­ sing v a n het probleem wordt hier niet gezocht buiten het on­ derwijs ­ door studenten slechts een beperkt a a n t a l vouchers te gunnen ­, m a a r binnen het on­ derwijs. Mevrouw Pijpers: "Er is langzamerhand onvrede ont­ s t a a n over het oude onderwijs­ systeem. Daarbij b e g o n n e n d e studenten in september colleges te lopen in een heleboel vakken tegelijk. Na d e collegeperiode volgden er tentamens. Het ge­ volg w a s dat studenten m a a n ­ denlang niets d e d e n en p a s a a n het werk gingen als de tenta­ mens in zicht kwamen. De stu­ dieduurverkorting maakt het nodig te zorgen dat studenten eerder a a n het werk g a a n . Het modulensysteem is e e n middel om dat te bereiken." Modulair onderwijs betekent dat je als student niet meer tien vakken tegelijk loopt, m a a r één of twee. Als je in september met een vak begint, doe je direct n a d e coUeges, bij voorbeeld in ok­ tober, tentamen in dat vak. Stu­

teit h a d tot voor kort é é n oplei­ ding v a n zes j a a r met, d a a r m geïntegreerd, twee beroepsop­ leidingen, die tot predikant e n die tot leraar godsdienstonder­ wijs. "Gedeeltelijk om te overleven, om d e loop erin te houden, wil­ den we meer bieden", vertelt drs. N.A. Schuman, jarenlang lid v a n d e onderwijscommissie en nu secretaris v a n het facul­ teitsbestuur. "Er ontstond het idee dat we ons onderwijsaan­ bod zouden moeten diversifice­ ren. We wilden ook iets te bie­ den h e b b e n voor d e grote groep mensen die niet komen voor e e n beroepsopleiding, m a a r die g r a a g uit een algemene interes­ se op wetenschappelijk niveau met theologie bezig zouden wil­ len zijn." Uiteindelijk besloot d e theologi­ sche faculteit twee studieroutes op te zetten. De e n e is d e min of meer klassieke opleiding, die nog steeds zes j a a r duurt. Daar­ naast is er e e n vierjarige cursus die met opleidt tot e e n beroep. Deze tweede route zou ook als avondopleiding gegeven moe­ ten worden, om juist dat publiek

v a n algemeen geïnteresseer­ den ­ v a a k mensen met e e n b a a n ­ te kunnen bereiken. Schuman: "De v r a a g w a s toen: hoe is dat te reahseren? Dat bleek te kurmen door het onder­ wijs te modulariseren. Dat schiep d e mogelijkheid modu­ len te maken die in beide routes gegeven konden worden." Het toekomstig resultaat ­ d e propedeuse is al in modulen on­ dergebracht, a a n d e rest wordt nog gewerkt ­ zal e e n tweetal opleidingen zijn dat voor e e n groot deel uit dezelfde modulen is opgebouwd. Een a a n t a l mo­ dulen is verplicht en ook door­ dat er toch nog in vier vakken tegelijk college g e g e v e n wordt is het niet makkelijk e e n geheel eigen leerweg te g a a n . Een groot a a n t a l keuzemodulen geeft d e studenten desalniette­ min een zekere vrijheid. Het is bovendien makkelijk om v a n d e ene route te switchen n a a r d e andere.

Vroeg college Het modulesysteem biedt ook allerlei mogelijkheden voor nieuwe vormen v a n onderwijs. Schuman zelf is bij voorbeeld v a n plan studenten 's morgens vroeg college te geven, h e n d a n met een studieopdracht w e g te sturen, om d e d a g te besluiten met een bijeenkomst w a a r d e resultaten besproken kunnen worden. Dat modulair onderwjis^­aUeen m a a r voordelen zou hebben, wil Schuman niet beweren. "Er zijn vakken waarvoor spreiding v a n d e colleges over e e n l a n g e pe­ riode geschikter is d a n concen­ tratie in e e n korte. Bovendien is het programma vol; er moet veel in korte tijd. Het onderwijs wordt schoolser e n er is minder gelegenheid er eens wat extra bij te doen. Maar er is wel meer ruimte om je eigen 'interesse­ route' te volgen. De belangrijkste o p g a v e zal d e bewaking v a n d e kwaliteit zijn. Hoe vind je het midden tussen diversificatie v a n het onderwijs­ a a n b o d en de vrijheid v a n d e student enerzijds en een te grote versnippering en het ontstaan v a n pretpakketten anderzijds? Het is nu bij voorbeeld mogelijk dat mensen met e e n minimale basiskennis v a n het L atijn e n Grieks a a n d e studie beginnen en vervolgens een route kiezen waardoor ze nooit met d e nood­ zaak v a n deze basiskennis ge­ confronteerd worden. Dat bete­ kent niet dat dat g e e n g o e d e theologen worden, m a a r je m a g toch wel zeggen dat zij stukken v a n d e theologie als geheel mi­ nimaal h e b b e n gezien."

Advertentie

MAARTEN BIESHEUVEL MASJANNE SINT Rasromanticus Biesheuvel o>er zijn vcrhaaltalenl CDe gedachte dat het opraakt is wel angstig'), zijn hang naar Kafka, zijn vrees voor de Boekenweek Marjanne Sint, over haar strijdlust en haar eigenwijzigheid. 'De PvdA heeft meer bestaansrecht dan ons Itef is ' Een surrealistische PUINHOOP Er broeit iets in het Amsterdamse onderwijs, geen enkele school houdt zich meer aan de regels 'BIJ coma­patienten, waar geen herstel mogelijk is. of die in een onomkeerbaar coma zijn, zou actieve euthanasie mogelijk moeten zijn ' De wanhopige ervaringen van de fraude­pohtie Chas Mijnals over de junta van Bouterse Wielrennen. Teun van Vliet Film: Paolo Branco.

MAGRITTE's HUIS In de kleurenbijlage het huis van Rene Magntte in prachtige foto's, en een gesprek met de vrouw die er in woonde. Ook theatrale portretten. Boekenbijlage Philip Roth en het contraleven. Penisnijd? De mannelijke clitoris. August Willemse

Lees naast uw kr; Vrij Nederland^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen