Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 385

11 MAART 1988 Ze noemen zich assistent to manager. Ze h e b b e n visitekaartjes laten drukken e n ze g e v e n relatiegeschenken a a n gastdocenten uit het bedrijfsleven. Het zijn cursisten v a n het bijscholingsproject voor werkloze academici Startbaan. Ze moeten leren hun g e d r a g beter af te stemmen op d e cultuur v a n het bedrijfsleven. Hun project is georganiseerd als e e n bedrijf e n ze voelen zich d a n ook functionarissen van 'Startbaan BV'. Ze houden kantoor op d e derde verdieping van d e T-vleugel v a n het Wisen Natuurkundegebouw v a n d e Vrije Universiteit. Ze h e b b e n e e n afdeling marketing en ook e e n eigen public relations officer, drs Max J. Schreuder. Met uitgestoken hand begroet hij d e nieuwsgierige journalist, die zich in d e b e drijvigheid v a n het bijscholingsbedrijf mengt. Het is allemaal zo anders d a n tijdens zijn studie culturele antropologie. Toen praatten ze tijdens d e pauzes over wetenschappelijke theorieën e n stellingen. Nu h e b b e n ze het tijdens d e lunch vooral over 'hun zaak'. Startbaans eerste cursus - duur een jaar - eindigde vorig j a a r december. Van d e 34 deelnemers vonden 30 e e n b a a n . Drie zoeken nog e n enkelen hoeven geen b a a n . De é é n begint voor zichzelf, d e a n d e r blijft liever in de wetenschap actief. Enkele tientallen nieuwe cursisten b e m a n n e n d e computers op T-3. Voor toelating tot Startbaan moet m e n e e n universitaire of een hbo-opleiding h e b b e n e n minimaal e e n j a a r werkloos zijn. Als Startbaan BV proberen de cursisten zichzelf als product van het omscholingsbedrijf te verkopen a a n het bedrijfsleven. Daartoe doen ze uitgebreide marketingonderzoeken, inventariseren ze het a a n b o d en peilen vooral d e v r a a g . De afdeling Verkoop moet er natuurlijk wel e e n beetje h a a r best voor doen. Vijf m a a n d e n bijscholing a a n de VU worden gevolgd door e e n praktijktraining, e e n soort stage. Na die eerste vijf m a a n d e n moeten d e cursisten allemaal een stageplaats hebben, w a a r ze zich d e rest v a n het j a a r zullen moeten w a a r m a k e n . Niet zelden mondt zo'n contact n a d e voorgeschreven oefenperiode uit in e e n arbeidsovereenkomst.

Pennenset Tijdens het jongste decenium heeft d e werkloosheid onder academici genadeloos toegeslagen. W a s voorheen d e overheid e e n gulle werkgever voor deze categorie opgeleide jongelui, H a a g s e bezuinigingsdrift noopte h e n om te zien n a a r a n dere broodheren. Die zijn er g e noeg. Jaarlijks trekt het bedrijfsleven veel jonge krachten a a n met d e bedoeling h e n in leidinggevende functies a a n te stellen. Velen komen uit d e gelederen van universitair opgeleide mensen. De mentaliteit v a n e e n wetenschapper verschilt echter o p e s sentiële punten met die v a n e e n bedrijfsmanager. W a a r wetenschappers tussen vier muren in hun eentje tobben op scripties en proefschriften, zijn m a n a g e r s getraind om problemen in teamverband op te lossen. Bovendien is het karakter v a n de problematiek verschillend. Wetenschappelijke vraagstellingen zijn meestal v a n a c a d e mische aard, terwijl m e n in het bedrijfsleven te m a k e n heeft met concrete problemen uit het leven v a n alledag. Startbaan probeert d e kloof tussen w a t d e universiteit levert e n het b e drijfsleven vraagt te overbruggen.

ia^VPLVps Project Startbaan toont gebreken universitaire opleiding a a n

Omscholing van academici roept hÉo-syndroom op Het omscholingsproject Startbaan heeft succes. Langdurig werkloze academici hebben eindelijk weer zicht op een baan. Het project toont echter ook de tekortkomingen van de universiteiten aan. Moeten de wetenschappelijke instellingen zwichten voor de druk zich aan te passen aan de arbeidsmarkt?

denk d a n a a n sociale psychologie, bestuurskunde e n bedrijfseconomie. Universiteiten leiden mensen nu e e n m a a l in d e eerste plaats op voor e e n wetenschappelijke functie, niet voor het bedrijfsleven." "De omscholing is e e n noodoplossing. Ik zou willen dat Startb a a n op d e n duur overbodig wordt, omdat d e universiteit d e verschillende onderdelen in d e studie opneemt. Ik wil wel geloven dat het hbo-syndroom, d e angst dat d e universiteit in e e n beroepsopleiding resulteert, groot is. Je kunt v a n Startbaan een boel zeggen, m a a r niet dat het wetenschappelijk is. Maar het is d e tijdgeest d a t aUes e e n beetje meer bedrijfsmatig wordt benaderd. Je kunt overigens v a n universiteiten in deze tijd niet verwachten dat ze snel omschakelen." Dat is juist wat het bedrijfsleven wel verwacht. Startbaan e n d e andere omscholingsprojecten kunnen niet tot in lengte v a n d a g e n d o o r g a a n met hun activiteiten. "Universiteiten komen voor d e zelfde problemen te s t a a n als het bedrijfsleven," concludeert J.J.H. Koning v a n d e afdeling • onderwijszaken v a n het NCW. Samen met de VU heeft deze werkgeversorganisatie een subsidie voor Startbaan a a n g e vraagd. "Met minder middelen moeten ze a a n hogere eisen voldoen."

'Startbaan' houdt kantoor op d e derde verdieping v a n d e T-vleugel in het gebouw v a n wiskunde e n natuurwetenschappen op d e VU-campus. Foto Michel Claus, AVCA^U "Als je in het bedrijf werkt stuit je op kleine, m a a r heel praktische problemen," verhaalt pr-man Max Schreuder. Als voorbeeld haalt hij d e relatiegeschenken a a n . "Er is e e n budget voor b e schikbaar. Die relatiegeschenken moeten worden besteld. Dus moet er e e n plan voor word e n uitgewerkt. Je kunt er niet over theoretiseren; er moeten beslissingen worden g e n o m e n e n die moeten bij d e hogere échelons worden doorgedrukt." Daar worden d e voorstellen vervolgens genadeloos v a n tafel geveegd. Een voorbeeld hoe besluitvorming werkt. Uiteindelijk zijn d e gescheiiken er wel gekomen. Schreuder toont e e n setje pennen met verschillende kleuren e n functies. Wanneer hij e e n v a n d e modellen wil demonstreren, ontdekken hij e n zijn m e d e weker, drs Daan C. Remeeus, dat e e n v a n d e p e n n e n het niet doet. Een gebruiksaanwijzing achterop d e set schept weinig duidelijkheid over d e functie die deze p e n zou moeten hebben. Het relatiegeschenk wordt afgevoerd e n Schreuder g a a t verder op e e n a n d e r onderwerp. "Ik b e n bestuurslid v a n e e n studentenvereniging," zegt Schreuder. "Tijdens d e bestuursbijeenkomsten p a s ik d e hier o p g e d a n e vergadertechnieken toe. Mensen bekijken zichzelf e n a n deren op vier verschillende m a nieren: Ik zoals e e n a n d e r m e ziet; ik zoals ik mezelf zie; e e n a n d e r zoals ik h e m zie e n e e n ander zoals die zichzelf ziet. Nu weet ik beter uit w a t voor invalshoek iemand p r a a t w a n n e e r hij het woord voert e n d a a r k a n ik op inspelen. Vroeger kon je e e n hele tijd langs elkaar h e e n p r a ten." Maar ook in de details vera n d e r e n d e academici. "Je merkt het a a n d e kleding," zegt D a a n Remeeus. "Wanneer er een gastspreker komt, verschij-

Henk Vlaming nen w e allemaal in e e n colbertje." Alle kantoren op d e T-vleugel zijn vrij toegankelijk. Behalve die v a n d e directie. Schreuder moet eerst v r a g e n of het past dat w e langskomen. Directeur drs. Loekie Molenaar blijkt e e n minuut of tien ter beschikking te hebben. Molenaar is d e projectleider v a n Startbaan. Ze heeft vroeger e e n opleiding a a n d e VU g e h a d en m a a k t e d a a r n a carrière in het onderwijs. Zij is d e architect v a n d e bedrijfsmatige opzet v a n Startbaan. "Ik mik op e e n attitudeverandering door het 'hoge druk effect'" zegt ze. "Er moet zoveel op d e cursisten afkomen dat ze in verwarring e e n a n d e r e richting kiezen. Toen d e eerste deelnemers a a n d e cursus begormen, h a d d e n ze heel weinig praktische capaciteiten. Een sollicitatiebrief schrijven, e e n zakelijk gesprek, het lukte ze niet. Ze h a d d e n het al moeilijk om uit te leggen w a t ze precies wilden. Soms wisten ze dat niet eens."

op uitverkoring voor het project. Financiering k w a m v a n het arbeidabureau e n het Europees Sociaal Fonds, s a m e n goed voor e e n jaarlijks b e d r a g v a n ongeveer drie ton. Wel stelden d e financierders als voorwaard e dat het project niet alleen voor werkloze afgestudeerden v a n d e VU m a g gelden. AJle academici e n hbo-ers die minstens è è n j a a r werkloos zijn moeten voor e e n plaats in a a n merking komen. Om d e aansluiting op d e arbeidsmarkt te realiseren werd het Nederlands Christelijk Werkgevers Verbond (NCW) benaderd.

Schuld

In het bedrijfsleven ziet m e n g r a a g dat universiteiten zich wat meer a a n p a s s e n a a n d e v r a a g n a a r arbeidsaanbod. Dec a n e n e n beroepsvoorlichting h e b b e n in deze visie e e n grote rol. Ze zouden d e student ook moeten wijzen op diens k a n s e n op d e arbeidsmarkt. "Het ligt niet a a n d e universiteiten," zegt drs. J.V. Jaenson, medewerker v a n computergigant IBM. "Het ligt a a n d e beroepsvoorlichting a a n d e middelbare scholen. Men heeft zich jaren lang blind gestaard op artsen die n a hun studie tonnen verdienen. Studenten d r a g e n zeU ook schuld, want zij kiezen hun eigen studie."

Initiatiefnemer v a n d e cursus is professor ir. E.J. Tuininga. Hij doceert a a n d e faculteit Natuuren Sterrenkunde het bijvak b e leids- e n bestuurskunde. "Ik zocht voor mijn v a k b e p a a l d e kennisblokjes over organisatie e n beleidsmatige onderwerpen" legt hij uit. "Maar ik kon het op De heilzame werking v a n e e n d e VU niet vinden. Toen is bij verbeterde voorlichting is echter mij het idee v a n d e bijscholingsslechts e e n deel v a n d e problecursus g a a n leven. Ik m e e n d e matiek. Startbaan is niet uniek. twee vliegen in é é n klap te kunBij- en omscholingsprojecten nen slaan. Ik h a a l d e d e door mij voor werkloze academici schogewenste kennis n a ö r d e uniten d e laatste jaren als p a d d e versiteit e n er ontstond e e n stuk-, (Stoelen uit d e grond. Het project je dienstverlening a a n die stuNieuw Elan is al jaren actief op denten die tussen d e wal e n het dit gebied e n het Pionproject leschip terecht w a r e n gekomen." vert vooral informatici af. "Er In 1986 zat d e aula v a n d e VU zijn m a a r weinig studierichtinvoor het eerst vol met hondergen die aansluiten op het b e den g e g a d i g d e n die op hoopten drijfsleven," meent Tuininga. "Ik

"Studenten h e b b e n vier j a a r d e tijd om e e n goede studie af te leggen. Door e e n overladen programma ontbreekt het ze a a n tijd om ook nog a a n persoonsvorming te doen. Maar die vorming is niet e e n kwestie v a n e e n p a a r extra uur m a a t s c h a p pijleer of vormingskunde. Het is iets dat bij d e hele opleiding moet zijn ingebakken, zoals d e sem in brood. Het is a a n d e universiteiten om d a a r e e n oplossing voor a a n te dragen." "Het is niet alleen e e n exclusieve aangelegenheid v a n d e universiteit; het g a a t ook d e basisschool en d e middelbare opleidingen a a n . Als er n a e e n universiteitaire opleiding iets mankeert a a n iemands persoonlijke vorming, w a s d a t ervoor ook al het geval." "Er is d e laatste jaren veel veranderd," meent Tuininga. "Vroeger kreeg men v a n huis uit e e n zo breed mogelijke persoonsvorming mee, w a a r m e e men het onder alle omstandigh e d e n kon redden. Het Ujkt wel of dat nu minder het geval is."B

Advertentie

DE HELDEN VAN HET LAATSTE UUR; BIBEB e n HUGO CLAUS Van Kemenade, Van Agt, Edo de Waart, mr. Nivard...waarom durven zulke functionarissen pas in liun afscheidsrede de waarheid te zeggen. In VN: de helden van het laatste uur. Bibeb in gesprek met Hugo Claus: 'Een grote passie moet men volgen tegen elk beter weten in.' De Anschluss, gezien door Oostennjkers die toen tegen waren: 'De honderdduizenden die thuis zaten te janken zijn de wereld met getoond'. De Alliance Fran;ai5«, een reportage. Het kleuteronderwijs is op de basisschool in nog driejaar verdwenen. Meesterpianist Sviatoslav Richter: 'Mijn concerten zijn mijn interviews* Fonds van de Letteren: hèt rapport. BOEKENBIJLAGE- Freud en de Demonen van de Nacht. Biografie van Richard Burton. A. Alberts. Vermageren met Elizabeth Taylor. IN DE KLEURENBULAGE: Het laatste oorlogsjaar in Afghanistan. De scheepsbouw in Groningen. Dra. Schenk, biografe van Juliana.

Lees naast uw krant Vrij Nederland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen