Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 111

CULTUUR Video's in het Stedelijk

Eenvoud indrukwekkender d a n technisch vernuft Aan diegenen die wegens chro­ nische TV­ en videoverslaving" de deur nauwelijks uitkomen voor hun portie cultuur, biedt het Stedelijk Museum deze maand een buitenkansje: de tentoon­ stelling 'The Arts for Television'. De in samenwerking met het Museum of Contemporary Art in Los Angeles georganiseerde expositie toont zevenenzestig werken en programma's gepro­ duceerd in opdracht van de te­ levisie. De tentoonstelling is aantrekke­ lijk ingericht. Afgesloten door een halfronde wand en voor­ zien van pluchen stoelen zijn de zalen omgetoverd in mini­bios­ coopjes. Elke zaal toont per dag wisselende klusters gerang­ schikt naar de onderwerpen beeld, theater, literatuur, dans, muziek en televisie. Op zater­ dag kan men uit het programma verzoekjes indienen.

De oorsprong van het produce­ ren van kunst voor het medium televisie ligt in de late jaren zes­ tig, toen bijvoorbeeld Gerry Schum zijn'Fernsehgalerie Ber­ lin' oprichtte. Zijn programma's werden vertoond op Sender Freies Berlin. Van hem is onder andere de serie 'Land Art' (1969) te zien, speciaal voor de tv ver­ vaardigd werk van zeven Land Art­kunstenaars. In hetzelfde jaar produceerde Schum 'TV as a Fireplace' van J an Dibbets. Gedurende acht avonden voor oudjaar werden korte fimpjes van drie minuten uitgezonden. Te zien was een langzaam uit­ dovend brandend haardvuur. Een ironisch werk: de kijker kan weer eens ouderwets in de vlammen staren en genieten van het geluid van knappend hout. Warmte blijkt het toestel echter te missen.

Seksuele opvoeding Versieren en versierd wor­ den, daar gaat het om in Les Liaisons Dangereuses, een toneelstuk naar een scanda­ leuze briefroman uit de acht­ tiende de eeuw van de Cho­ derlos de Laclos. Twee men­ sen die voortdurend liaisons hebben, maar niet in de lief­ de geloven en de erotiek als inzet van hun spel beschou­ wen. Toneelgroep Theater koos Les Liaisons Dangereuses omdat de stof nog steeds tot de verbeelding spreekt. De hoofdrollen worden vervuld door Cees Linnebank en Di­ ana Lensink. Ger Thijs ver­ taalde de Engelse bewer­ king van Christopher Hamp­ ton, Adrian Brine tekende voor de regie. "Onder de oppervlakte van de elegante stijl en de ver­ fijnde manieren van de 18de eeuwse aristocratie zijn wor­ men bezig zich een weg naar buiten te vreten," typeert re­ gisseur Brine het verhaal. Hij is expres niet wezen kijken in London waar het een over­ weldigend succes was, om geheel onbevangen a a n de voorstelling te kuimen wer­ ken.

Les Liaisons Dangereuses toont zonder moralisme de egoïstische zucht naar vluch­ tige, liefdeloze verhoudin­ gen. Sex als machtsspel: wie kan wie aan zijn of haar voe­ ten krijgen. De Laclos stelde in deze roman de roddel en intriges waarmee de gegoe­ de burgers zich vermaakten, aan de kaak. Hij deed alsof hij een pakket brieven had gevonden waarin een vijf­ tienjarig meisje schrijft over haar eigen ervaringen en over de mensen om haar heen. Deze briefvorm ­ elk karakter is nauwkeurig gete­ kend ­ maakte het voor, Christopher Hampton moge­ lijk om het boek trouw te vol­ gen. Het taalgebruik is ge­ moderniseerd, zonder dat de sierlijkheid en welsprekend­ heid van het achttiende­ eeuwse society leven verlo­ ren gaat. Hampton zelf noemt Les Liaisons Dange­ reuses "de beste sexuele op­ voeding die een puber zich wensen kan". De voorstelling is te zien op zondag 9 oktober in Amstelveen en van 3 t/m 8 november in Nieuwe de La Mar in Amsterdam.

(Geeja

Oldenbeuving)

Cees Linnebank (links) en Diane Lensink (rechts) wedijveren in Les Liaisons Dangereuses wie het succesvolst is in het versieren.

Iris Dik De tentoonstelling toont een grote variëteit aan film en video, van de voorzichtige eerste schreden via de video­experi­ menten uit de jaren zeventig tot en met de moderne videoclip. Het is een belangrijk overzicht. Natuurlijk valt er ook veel te er­ geren: er zijn nog steeds teveel kunstenaars die het maken van een video hoofdzakelijk aan­ grijpen als een mogelijkheid te experimenteren met het medi­ um. Al hun ideeén stoppen ze in een video, zodat het resultaat een chaotische beeldenstroom is waarin het indrukwekkende beeld doodgeslagen wordt door de in razend tempo volgende vondsten en vondstjes. Een voorbeeld hiervan is 'Dou­ ble Lunar Dogs' (1984) van Joan Jonas. Gebaseerd op een scien­ ce fiction verhaal waarvan maar weinig terug te vinden is wisselen met de computer ge­ manipuleerde gezichten, om­ klappende kaders en in blokjes uiteenvallende landschappen elkaar af. Dit soort werk is bij uitstek ongeschikt voor televisie. Men krijgt elk beeld slechts één keer kort te zien en mist tijd om er enige betekenis of schoon­ heid in te ontdekken. Rommelige video's zijn op de expositie gelukkig wel in de minderheid. Er zijn ook een aantal geslaagde voorbeelden te zien van manipulatie met het beeld. Van videokoning Nam June Paik wordt een mooie mix van een performance van Mer­ ce Cunningham met een pra­

'Kobold's Gesönge' (1986) van Klaus vom Bruch. tende Marcel Duchamp ge­ toond. Beelden van de danser zijn doorweven met ouderwets ballet, het sierlijke lichaam soms geaccentueerd door een lichtende contour; Duchamps karakteristieke kop wordt ge­ bruikt voor een ritmische herha­ ling van beeld en tekst. Alle on­ derdelen behouden hun een­ voud en blijven in balans met het geheel. Het meest heb ik genoten van het werk met de minste trucs. Indrukwekkend is een nuchtere registratie van percussionist David van Tieghem die met zijn drumstokjes een wandeling maakt door New York en onder­ weg de straat, rolluiken, ver­ keersborden, ramen en deuren gebruikt voor zijn swingend drumspel. Mooi door zijn een­ voud is ook het korte filmpje 'Ko­ bold's Gesönge' (1986) van IQaus vom Bruch. Te zien is een in het halfdonker in blauw licht opgenomen torso, waarvoor een driedimensionale felblau­ we figuur ronddraait. Op de achtergrond klinkt een magi­ sche, onverstaanbare Ethiopi­

Fellini: het beeld blijft hangen In oktober vertoont Filmhuis Uilenstede op de vrijdagen Italiaanse films. Een nogal afgezaagd programma, eer­ lijk gezegd. La dolce vita van Fellini, Dood in Venetië van Visconti en Padre p a­ drone van de gebroeders Taviani werden al jaren ge­ leden bijgezet in de galerij van mooiste films uit de ge­ schiedenis. Alleen Ginger e Fred, eveneens van Fellini, en Tu mi turbi, van en met de komiek Roberto Benigni, zijn van recenter datum. Toch is er alle reden om ook de eerstgenoemde klassie­ kers (weer) te zien. Be­ schouw ze als een fotoboek, dat je zo nu en dan uit de kast pakt om herinneringen op te halen. Vooral Federico Fellini be­ reidt zijn kijkers regelmatig het feest der herkenning. Scènes die al jaren in het achterhoofd dwaalden, blij­ ken als een puzzelstukje in een bepaalde film te passen. De opbouw van een verhaal is niet de sterkste kant van Fellini, wel de manier waar­ op hij de verschillende ver­ haalelementen in beeld

brengt. Ter illustratie de ope­ ningsscène van La dolce vita, waarin een Christus­ beeld aan een helicopter bo­ ven Rome zweeft. Het waar­ om en waarheen wordt, ook in de rest van de film, niet duidelijk. Het verhaal ver­ vliegt, maar het beeld blijft hangen. Zeker, er is een verhaal. Een boulevard journalist jaagt op de laatste roddels en de tie­ ten van een Zweedse film­ ster. Hij raakt in feestjes ver­ zeild en laat zijn vader Rome zien. Zijn beste vriend pleegt zelfmoord en uitein­ delijk komt hij aan zee ­ voorlopig ­ tot bezinning. Kortom, de identiteitscrisis van een tweederangs jour­ nalist die eigenlijk meer wil, door Marcello Mastroianni op de hem eigen wijze ge­ speeld. Psychologische diep­ gang moet je van Fellini echter niet verwachten, alles blijft aan de oppervlakte, ui­ terlijkheden spelen de hoofdrol. Wat je je later van de film herinnert, zijn de los­ se scènes, de plaatjes; Anita Ekberg en Marcello Mastroi­ anni in de Trevif ontij n, de

sche tekst. ledere betekenis is opzettelijk aan dit werk ontno­ men, wat blijft is een sterke een­ heid van compositie. Vom Bruch stelt met zijn filmpje de vraag naar de mogelijkheid voor de kunstenaar om via het medium televisie te kunnen communiceren. Impliciet wordt deze vraag ook door de tentoon­ stelling zelf gesteld. Sommige werken zijn duidelijk te lang­ dradig en chaotisch om de kij­ ker tussen quiz en hoofdfilm te kunnen bezighouden. Veel van het getoonde is echter onder­ houdend genoeg, vooral in de categorieën theater, dans, mu­ ziek en literatuur, omdat hier aan de basis een 'verhaal' ligt, dat de aandacht vast kan hou­ den. Van het experimentele, meer visueel gerichte werk is mij gebleken dat een kort, een­ voudig filmpje vaak meer in­ druk maakt dan het eindeloos showen van technisch ver­ nunft.

De tentoonstelling duurt tot en met 18­10. De engelstalige cata­ logus kost fl. 27,50.

persmuskieten die de vrouw van de vriend die zelfmoord pleegde belagen en het jon­ ge meisje aan zee. Dat deze scènes in een willekeurige volgorde bekeken kunnen worden, blijkt uit een enigs­ zins gênant voorval, ooit in Filmhuis Uilenstede. Bij de vertoning van La dolce vita waren twee rollen omgewis­ seld. Van de ruim tachtig toeschouwers is er welgeteld één komen klagen. De rest merkte niets en heeft naar een prachtige, zij het wat chaotische film zitten kijken. Fellini vertelt in beelden. Zijn andere films zijn daar even zovele voorbeelden van. Noem de titeten de scè­ nes komen vanzelf: de afge­ hakte handen en de schand­ knaapjes in Satyricon, de Hells Angels en de bisschop­ penmodeshow in i?orna, de marcherende fascisten en de pissende oom in Amar­ cord. Roept u maar. Casano­ va, La nave va, is er eigen­ lijk iemand die kan vertellen waar de 'films over gaan? Wat zijn hoofdpersonen be­ weegt, zal Fellini een zorg zijn. En och, wat doet dat er toe, van die plaatjes krijg je nooit genoeg.

(Dick Hoodenburg) La dolce vita draait vrijdag 2 oktober om 2 1 0 0 uur in Filmhuis Uilenstede, telefoon. 5488076 G e d u r e n d e d e m a a n d oktober worden op d e w o e n s d a g e n films v a n Jean Renoir vertoond Ook d e moeite w a a r d

a

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen