Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 216

27 NOVEMBER 1987

fiD\pi}^ In d e hal v a n het Koninklijke Instituut voor d e marine hangt a a n d e linkerwand e e n enorm schUderij v a n Van Speijk. De hele marine loopt w e g met M i­ chiel d e Ruyter, m a a r adelbo rs­ ten dwepen met Van Speijk. Voor het KIM staat d a n ook een mast die zou h e b b e n toebe­ hoord a a n het schip w a a r m e e hij ­ d a n liever ­ d e lucht in ging. Een relikwie v a n een held. Recht vooruit, onder d e spreuk v a n d e adelborsten Kennis is macht, karakter is meer is d e deur n a a r wat Het Zaaltje ge­ noemd wordt. Dat is d e socié­ teitszaal v a n d e adelborsten, w a a r v a n 's avonds tien tot half twaalf d e b a r open is. Adelborst is d e a n d e r e n a a m voor KIM studenten. Een adel­ borst spreek je a a n met jo nker ­ e e n stukje erfenis uit vroeger ja­ ren, toen marine­officieren in­ d e r d a a d v a a k v a n adel waren. Het KIM leidt beroepsofficieren v a n d e Koninklijke M arine op. Dat het d a a r n a a s t ook d e oplei­ ding verzorgt v a n dienstplichti­ g e n wier eigenlijke beroep iets met de scheepvaart te m a k e n heeft, en v a n academici die hun dienstplicht bij d e marine willen vervullen, is minder bekend. Wie d e KIM ­opleiding volgt, legt zich vast om in totaal tien j a a r bij d e marine te blijven. M aar het klimaat a a n het instituut is er niet een v a n zo gauw m o gelijk na die tien jaar pleite zijn: "Aan iemand die stiekum rechten stu­ deert om straks goed weg te ko­ men, merk je dat hij nu al eigen­ Ljk niet gemotiveerd is," zegt Luitenant ter zee derde klasse Rob Jurriansen (25). Over belangstelling heeft het KIM niet te klagen: er melden zich jaarlijks zo'n 600 belang­ stellenden. Hun regionale her­ komst, merkt adelborst Richard Platel (23) op, is e e n beetje vreemd: ofwel ze komen uit fa­ milies w a a r d e v a d e r ook al bij d e marine werkte ­ uit Den Hel­ der dus. Of ze komen, net als hij, uit een provincie die niet aan zee ligt.

Brommers Vierhonderd vallen direct al af n a d e medische e n d e psycho­ technische keuringen. Het hoofd wetenschappelijke vorming, ko­ lonel ir. A.P.H.M. Lempers: "Ik hoop niet dat ik klink als een houwdegen, m a a r d e Neder­ landse jeugd heeft met n a m e v a a k last v a n een slechte rug. Kennelijk d r a g e n ze te v a a k slechte schoenen, zitten ze te veel op brommers e n h a n g e n ze teveel voor d e tv." Met de resterende tweehonderd worden soUicitatiegesprekken gevoerd, tot er uiteindelijk hon­ derd adelborsten­in­spe over zijn. Want met een instroom v a n honderd nieuwelingen per jaar dekt de marine precies z'n be­ hoefte a a n officieren. Dat is een cruciaal verschil tussen een re­ guliere universiteit e n een in­ stelling als het KIM : een univer­ siteit leidt niet precies zoveel mensen op als d e achterban no­ dig heeft, en het KIM wel. Zou d e marine een stuk of 22 fregatten afstoten ­ zoals Defensie­ambte­ n a a r dr. P. Volten wil, die gelooft dat d e strijdkrachten e e n mil­ jard of vijftien te duur zijn ­ d a n zou dat dus vrij direct kunnen doorsijpelen n a a r d e instroom v a n het KIM . Van die honderd eerstejaars vallen in d e drie j a a r die volgen nog eens drieëndertig af ­ d e meesten in d e eerste zes weken v a n d e opleiding, als het leven in d e militaire maatschappij toch blijkt tegen te vallen. De studie zelf is d a n n o g niet ge­ start: d e eerste militair­maritie­ me vo rming is nog bezig. Die behelst e e n z w a a r oefenkamp

D

Militaire opleidingen ijveren voor universitaire status

Weg naar academische titel

Een groep adelbo rsten

v a n het Koninklijk Instituut voor d e M arine in Den Helder

op Texel ­ m a a r ook het begin v a n de cursus stijldansen, want ­ zo meldt d e studiegids ­ ook op dit speciale gebied van repre­ sentatieve aard dient d e adel­ borst zich naar beho ren te kun­ nen bewegen. KIM is onmiskenbaar e e n ge­ heel a n d e r e samenleving d a n d e reguliere studenten­samen­ leving. M isschien dat het nog het meest op het corps lijkt ­ m a a r d a n zonder die zinderen­ d e statusgevoeligheid. G e e n hond die er bekakt p r a a t ­ wel telt d e verslaggeefster heel wat snorren, zijn d e ruggen er recht, hangt er e e n sfeer v a n weten hoe het ho o rt. Een a n d e r opmer­ kelijk verschil is dat men zich er verbaal vreselijk goed uitdrukt. Willen ingenieurs­in­opleiding nog wel eens uh en kweenie zeggende malloten zijn, d e KIM ­ mers munten uit in volzinnen. Het extra j a a r dat d e KIM ­oplei­ ding bevat ­ niet vier, m a a r vijf j a a r ­ wordt merkbaar niet en­ kel gevuld met militaire vakken. Uiteraard heeft het KIM z'n ei­ gen jargon: een ouderejaars die je begeleidt heet je zeepa en jij bent zijn zeun. Je zit niet te stu­ deren, m a a r je bent a a n het klooien. Draagt iemand je iets op w a a r je al lang klaar m e e bent, d a n antwoord je simpel­ w e g met al. ]e kamer heet je hut, m a a r g a je erheen d a n g a je n a a r je ho k. En d a n zijn er, natuurlijk, d e voorschriften. Een jongstejaars slaapt op een slaapzaal, w a a r hij zijn twee dekens zo leert vou­ wen dat d e strepen mooi even­ wijdig lopen. Een tweedejaars slaapt met z'n tweeën op een kamer, m a a r d e tweede heeft wel een eigen studiehokje. Een derdejaars heeft e e n eigen ka­ mer op een g a n g w a a r z'n an­ dere pelotons­collega's ook e e n kamer hebben. De drie studen­ ten h a a s t e n zich uiteen te zetten dat dat allemaal, natuurlijk, erg streng moge lijken ­ m a a r dat

het anderzijds ook functi o neel is. "Als je met 200 m a n op e e n fregat zit v a n honderd meter, moet je e r a a n g e w e n d zijn dat je voor jezelf weinig ruimte hebt. Hier a a n wal lijken het allemaal onzinnige regels. A a n boord h e b b e n ze e e n functie." M aar, zegt De Groot: "Een g o e d e mari­ ne­officier maakt ook tijden door dat hij ervan baalt. Het zou niet goed zijn als je er niet af en toe vreselijk g e n o e g v a n kreeg." Wie zich door e e n dergelijke re­ gime­achtige leefstijl niet laat afschrikken, houdt a a n z'n mari­ ne­tijd e e n gezonde bankreke­ ning en e e n hoogwaardige op­ leiding over. M aar d e v r a a g is of het ook e e n wetenschappelij­ ke opleiding is. Als je het KIM , en dus ook d e KM A, in het on­ derwijsbestel e e n plaats wilt ge­ ven, ligt e e n plaats binnen het HBO d a n eigenlijk niet meer voor d e h a n d ? W a a r leiden ze anders voor op, d a n voor het beroep v a n officier? W a a r o m wülen KIM en KM A zo nodig universiteit worden? Kolonel Lempers' argumentatie blijkt tamelijk pragmatisch: "De eerste reden is, dat onze men­ sen functioneren te midden v a n academici. Heel wat defensie­ onderzoek vindt plaats in insti­ tuten v a n TNO e n d a a r praten onze mensen met ingenieurs, doctorandussen, doctors. Ze werken niet in e e n kring v a n HBO­ers. De tweede reden be­ treft gevallen w a a r je als mari­ ne eigerüijk niet op hoopt, m a a r die zich wel voordoen: als d e tien j a a r om zijn kan het gebeu­ ren dat een officier zegt: ik g a weg. Het is niet enkel met het oog op die mensen, m a a r wel mede, dat we een officiële we­ tenschappelijke status willen krijgen. Als het KIM die status heeft d a n hoeft d e g e n e die d e marine verlaat niet telkens uit te leggen dat hij academicus is. Dat niveau h e b b e n we, dus d a n willen we die erkenning ook.

Het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) in Den Helder, en de Koninklijke Militaire Acade­ mie (KMA) in Breda ijveren voor een weten­ schappelijke status van hun opleidingen tot be­ roepsofficier. M aar wetsvoorstellen in die rich­ ting worden ofwel ingetrokken, ofwel door Toen d a a r in 1963 voor het eerst e e n wetsontwerp over lag, wa­ ren we met dat doel al twee j a a r bezig om onze opleiding op a c a ­ demisch niveau te brengen. Ik k a n u wel zeggen: d a a r zijn we intussen niet m e e opgehouden." De status v a n universiteit zou ook om e e n a n d e r e reden goed uitkomen. Een KIM ­mer brengt in z'n afstudeerfase ­ d e adel­ borst­tijd is d a n al voorbij, net als d e stage v a n n e g e n m a a n ­ d e n op e e n schip ­ v a a k enige tijd door a a n een gewone uni­ versiteit. Van oudsher zijn er KIM­mers in Delft, m a a r ook d e twee a n d e r e TU's, d e Erasmus universiteit en d e VU kennen ze. Ze werken d a a r e e n afstudeer­ programma af dat in samen­ s p r a a k met e e n hoogleraar wordt opgesteld ­ m a a r tot nu toe w a s dat steeds e e n kwestie v a n go o dwill ­ officieel maakt e e n KIM ­mer g e e n a a n s p r a a k op d e vrijstellingen die nodig zijn om op het niveau v a n e e n vierdejaars eerste fase te kun­ nen rondhobbelen. Wordt het KIM als universiteit erkend, d a n is dat g e e n kwestie v a n good­ will meer. Bovendien is d a n d e w e g vrij n a a r a n d e r e universi­ teiten. Maar tot dusver heeft het er nog niet v a n mogen komen. In d e vroege jaren zestig, toen het mi­ nisterie v a n Defensie voor het eerst een wetsvoorstel "Weten­ schappelijk Onderwijs voor d e Krijgsmacht" maakte, strandde dat op d e veranderingen die voor d e gewone universiteiten in de lucht hingen. We laten d e militaire opleidingen niet a a n ­

Esther Hageman/UP h a k e n bij d e universiteiten, als we d a a r nog e e n hele nieuwe structuur voor moeten beden­ ken, w a s d e redenering. Een p a a r j a a r later, toen d e WUB (Wet Universitaire Be­ stuurshervorming) d e universi­ teiten regeerde, w a s het klimaat er niet n a a r om zoiets r a a r s als militaire opleidingen tot d e gele­ deren toe te laten. Bij het idee dat d e business ­opleiding Nijenrode universiteit zou wor­ den, w a s d e huiver al groot. Zo­ dat d e KM A doorsukkelde met e e n militaire onderwijswet uit 1890 ­ die bijvoorbeeld nog re­ gelt hoe het allemaal moet met d e officieren v a n het al l a n g niet meer b e s t a a n d e KNIL, het Ko­ ninklijk Nederlands Indische Leger. Tot n a j a a r 1985, toen defensie­ minister dr. W.F. v a n Eekelen nog m a a r weer e e n s e e n con­ cept­wet het circuit ingooide. Volgens dat concept moeten KIM e n KM A eerste fase­oplei­ dingen zijn. A a n het eind v a n d e opleiding dus wèl een bul, m a a r g e e n titel. Doorstromen n a a r d e tweede fase v a n e e n g e w o n e universiteit mocht ook. De oplei­ ding met een propedeuse e n e e n doctoraalfase, die ­ met het oog op d e militaire v a a r d i g h e ­ den die ook nog moeten worden bijgebracht ­ mocht maximaal vier j a a r m a g duren. Totaal maximaal vijf j a a r dus, m a a r d o o r g a a n s niet meer d a n vier j a a r e n drie m a a n d e n . Q u a opzet moesten KIM en

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen