Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 227

fiDVfSJ^pS

4 DECEMBER 1987 Jan Blokker sprong uit zijn vel toen hij het las. In d e Volkskrant van die ochtend h a d er g e s t a a n dat volgend j a a r e e n program­ ma opgevoerd zou worden rond het werk v a n 'de antisemitische schrijver' Karl Kraus. De legen­ darische Oostenrijkse satiricus Kraus in één klap gereduceerd tot e e n ordinaire antisemiet! Dat stond er zomaar e n blijkbaqr w a s niemand op d e krant a a n ­ wezig om dat onzinnige 'feit' even te corrigeren. Voor Blokker w a s d a a r m e e a n d e r m a a l het bewijs geleverd dat het journa­ listen ten e n e n m a l e ontbreekt a a n historisch besef en dat er voor historici bij d e media e e n schone t a a k is weggelegd. De gesjeesde geschiedenisstu­ dent (1947­1951) Jan Blokker w a s d e grote attractie in het fo­ rumdebat over 'het m a a t s c h a p ­ pelijk nut v a n d e historicus'. Een thema w a a r in principe einde­ loos over georeerd k a n worden; mooie, zalvende woorden over het b e l a n g v a n d e geschiedenis voor het begrip v a n het h e d e n liggen bij menigeen die het vak een warm hart toedraagt, voor­ op d e tong.

Kwaliteitsdaling geschiedenisopleiding in io forumdebat gehekeld

'Jaartallen moeten moetei weer worden' belangrijker word De werkloosheid onder historici dreigt de pan uit te rijzen. Vandaar dat er in Amsterdam in De Balie een forumdiscussie georganiseerd werd over 'het maatschappelijk nut van de histori­ cus'. Een forum dat ervoor bedoeld was de be­ zinning op gang te brengen over de beroeps­ perspectieven van de afgestudeerden; om te bekijken in welke andere sectoren dan de tradi­ tionele de jonge historicus een plaats zou kun­ nen vinden en of de opleiding daar ook op af­ gestemd moet worden. I

t ^^

v ^ v ^ ^ ^ I v l ^^ ^^ «^ L « ^ ^ m ^J

^^ ^0^ ^ J ^^ ^

^^ V ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^^1

^ J «^^^4 ^ ^ ^

^ J ^^

v^^ ^ ^ ^ ^

Niet bij Blokker. Scherp trok hij v a n leer tegen d e opvatting, door e e n d a m e in d e zaal gepo­ neerd, dat door het bestuderen v a n d e geschiedenis er e e n d a m opgeworpen k a n worden tegen fouten die in het verleden zijn gemaakt. Het kwalijke ver­ leden laat zich niet zomaar uit­ vlakken, stelde Blokker d a a r te­ genover. Antisernitisme e n ra­ cisme m a k e n d a a r een wezen­ lijk onderdeel v a n uit e n ieder verbod om dat soort dingen in de o p e n b a a r h e i d te brengen of iedere poging ze te ontkennen dient volgens Blokker uit d e n boze te zijn.

Dat blijkt uit d e brief die d e Ver­ eniging v a n Nederlandse uni­ versiteiten (VSNU) deze week gestuurd heeft n a a r minister Deetman. De VSNU reageert hierin op wijzigingsvoorstellen op d e plannen v a n Deetman die een werkgroep v a n universitei­ ten e n hogescholen vorige week hebben g e d a a n . Deze werkgroep h a d bepleit dat afgestudeerde HBO'ers in d e toekomst twee j a a r extra in­ schrijving kunnen krijgen. De HBO'er die nu al met e e n uni­ versitaire studie bezig is zou vier jaar extra moeten krijgen. De universiteiten vinden dit ech­ ter een te sterke plotselinge ver­ andering. Ze willen een geleide­ lijker overgang v a n het e n e op het a n d e r e regime. Eensgezind zijn d e colleges overigens niet: het TUburgse college h a d veel meer nadruk gewild op zo'n overgangsregi­ me. Ook zich van zich

het Utrechtse college kan niet vinden in d e reactie d e VSNU. Het college wist g e b o n d e n a a n het oordeel

historici zullen e e n bikkelharde concurrentieslag moeten leve­ ren met a n d e r e academici. Daarbij is die concurrentieposi­ tie v a n historici zwakjes. In het bedrijfsleven bijvoorbeeld g a a t d e voorkeur uit n a a r economen of juristen. In tijden v a n een be­ perkt a a n b o d zijn bedrijven nog wel eens geneigd om te experi­ menteren: w a a r o m zou men het niet eens met e e n historicus pro­ beren? De afgelopen jaren heb­ ben d e bedrijven die experi­ menten echter niet nodig ge­ had, het a a n b o d v a n academici is zo groot, dat men meer d a n ooit d e neiging heeft om zich in d e selectie tot economen en ju­ risten te beperken.

Te stom Het bedrijfsleven is d a n nog e e n v a n d e weinige sectoren die in d e groei zit. Bij d e overheid zit d e zaak behoorlijk dicht. En bij d e Hilversumse media? Ach, moeten d a a r nog woorden a a n worden vuilgemaakt? Jan Blok­ ker vindt v a n wel: "Hilversum is een volstrekt gesloten bolwerk e n er is g e e n enkele reden om optimistisch te zijn. Toch moet er door historici stevig gelobbied en op deuren gebonkt worden. Historici zouden kunnen bijdra­ g e n a a n kwaliteitsverhoging v a n radio en t.v., want momen­ teel zijn ze in Hilversum echt te stom om g o e d e programma's te maken."

Omdraaien Door het verleden kunnen wij het h e d e n begrijpen, legitime­ ren velen d e geschiedenisstu­ die. Volgens Blokker moet dit gezegde eerder omgedraaid worden. Door het h e d e n krijgen we een a n d e r zicht op het verle­ den. "Zoiets gebeurde bijvoor­ beeld ten tijde v a n d e Vietnam­ oorlog in Amerika. Door die ge­ beurtenissen ging m e n d e bron­ nen v a n d e Amerikaanse ge­ schiedenis h e r w a a r d e r e n , in het bijzonder d e manier w a a r o p de Indianen b e h a n d e l d zijn." Het forumdebat ging niet alleen over theoretische kwesties. De aanleiding w a s eigenlijk heel wat prozaïscher: het feit dat mo­

Koos Neuvel

De forumleden in discussie voor e e n goed bezette Balie Foto Bram de Hollander

menteel zo'n duizend historici werkloos zijn e n dat d e ver­ wachting is dat dit a a n t a l nog verder zal groeien. Wie nu nog geschiedenis g a a t studeren hoeft er niet al te krachtig op te rekenen een b a a n als historicus te krijgen. Dit vooruitzicht heeft blijkbaar niet al te veel afschrik­ wekkende w a a r d e voor nieuwe studenten, want het a a n t a l

mensen dat geschiedenis g a a t studeren blijft hoog. A a n d e UvA is geschiedenis zelfs d e grootste studierichting die er is. Om toch e e n b a a n te krijgen zullen historici zich moeten in­ vechten in sectoren als d e me­ dia e n d e public relations, het bedrijfsleven en d e overheid. Invechten, dat lijkt i n d e r d a a d het juiste woord te zijn, want

Bij e e n verbreding v a n het be­ roepsperspectief hoort e e n ver­ breding v a n d e geschiedenis­ opleiding, vinden velen. Het is niet nodig om elke student af te richten tot archief rat, zo wordt er geredeneerd. De opleiding zou niet al te specialistisch moeten zijn m a a r zou meer a l g e m e e n vormende v a a r d i g h e d e n bij stu­ denten moeten ontwikkelen. Studenten moet a a n g e l e e r d worden e e n brede belangstel­ ling te ontwikkelen, systema­ tisch te kunnen n a d e n k e n en goed te kunnen schrijven.

CvB's willen meer tijd voor HBO­doorstromers

Verdeelde reactie van universiteiten op coUegegeldplannen De colleges van bestuur van de universiteiten vinden dat de twee jaar die HBO­afgestudeer­ den voortaan van minister Deetman krijgen om ook een universitaire studie af te ronden, te kort is. De colleges hebben overigens verdeeld ge­ reageerd op de voorstellen van de minister voor de collegegelden en inschrijvingsduur. v a n zijn universiteitsraad die vindt dat ook in d e toekomst overmacht, omzwaaien e n per­ soonlijke omstandigheden v a n de student geldige redenen moeten kunnen zijn om verlen­ ging v a n d e inschrijvingsduur te krijgen. Uiteindelijk h e b b e n ook d e besturende colleges v a n Rot­ terdame e n Nijmegen d e brief v a n d e VSNU niet ondertekend. In d e brief laken d e universitei­

ten voorts het feit dat Deetman zijn maatregelen wU invoeren met terugwerkende kracht 15 september 1987. Wie voor die datum verlenging v a n inschrij­ ving a a n v r o e g zou gebeiteld zit­ ten, m a a r wie het niet a a n v r o e g m a a r er op zich wel a a n s p r a a k op kon m a k e n verliest d a n dat recht per die datum. "Het is toch vanzelfsprekend in e e n rechts­ staat dat als ijkpunt voor een

Esther Hageman/UP verandering in e e n rechtstoes­ tand dient te gelden het moment w a a r o p e e n wet in werking zal treden, e n niet een datum die met zich meebrengt dat met te­ rugwerkende kracht rechten volgens d e vigerende wet ver­ vallen," schrijven d e colleges in hun brief. De colleges tekenen verder be­ zwaar a a n tegen het voorstel om n a a s t elkaar twee stelsels van studiefinanciering te creeëren. Dat is immers wat er gebeurt als d e auditoren uit d e speciale auditorenpot bekostigd moeten worden. Met d e verrui­ ming v a n die pot v a n 15 n a a r 30

In Utrecht heeft men d e conse­ quentie uit deze g e d a c h t e n ge­ trokken, d a a r is e e n brede alge­ m e n e letterenopleiding inge­ voerd. In het forum toonde M. Grever, universitair docente vrouwengeschiedenis in Nijme­ gen, zich e v e n e e n s voorstander v a n een meer a l g e m e e n gerich­ te opleiding. De studie moet vol­ gens h a a r niet chronologisch in­ gericht zijn, dat wil zeggen dat opeenvolgende tijdperken ach­ ter elkaar bestudeerd worden; nee, volgens Grever moet d e studie a a n d e h a n d v a n thema's ingericht worden. Die uitspraak w a s voor J.C.H. Blom, hoogleraar geschiedenis a a n d e UvA, voldoende aanlei­ ding om over h a a r h e e n te val­ len. Aanvankelijk h a d hij d e verschillen tussen d e diverse geschiedenisopleidingen nog heel beschaafd gebagatelli­ seerd. Dat d e e d hij n a a r aanlei­ ding v a n e e n langdurig debat in d e NRG waarin d e kwaliteit v a n d e algemene letterenopleing in Utrecht nogal werd a a n g e v a l ­ len. Blom stelde in zijn inleiding dat het debat nergens over ging, dat er tussen d e opleidingen hooguit wat vormverschüen be­ stonden, m a a r dat d e h a r d e kern v a n het vak bij aUe univer­ siteiten v a n gelijksoortige a a r d is. De opmerking over het be­ lang v a n een meer thematische inrichting v a n het onderwijs schoot hem echter in het ver­ keerde keelgat. "De chronologie en d e jaartallen n e m e n e e n veel te kleine plaats in in het onder­ wijs. De grens v a n het toelaat­ b a r e h e b b e n we hier a a r d i g ge­ naderd." Jan Blokker viel Blom onmiddel­ lijk bij. "In d e jaren dertig zat ik op d e lagere school, ik weet niet of u d a a r al bent", sprak hij sar­ castisch d e zaal irikijkend. "Ik h a d toen zo'n onderwijzer v a n het Theo Thijssenfype. Hij liet me suf leren a a n jaartallen en ik vond het prachtig. Ik ben m e door die geschiedenislessen g a a n realiseren dat ik niet in het j a a r nul geboren ben m a a r dat er vóór mij ook al iets bestond. Tegenwoordig gebruiken ze het woord 'projecten', ik b e n aller­ gisch voor dat woord. De ge­ schiedenis wordt erdoor g e d e ­ g r a d e e r d tot e e n soort 'wereldo­ riëntatie'. Ik denk dat d e ge­ schiedenisopleidingen a a n d e universiteiten vooral niet te veel moeten vertrossen, laat ze m a a r s a a i e n degelijk blijven."

miljoen zijn d e colleges overi­ gens wel tevreden. VSNU­voorzitter ir. P. v an der Schans voerde d e afgelopen week al enkele oriënterende ge­ sprekken met d e Rabo­bank over een systeem v a n leningen en borgstellingen. Vorige week k w a m e n d e colleges in het be­ stuurlijk overleg v a n d e VSNU al overeen om d e financiële kant v a n d e auditoren zoveel moge­ lijk s a m e n af te handelen. Voor e e n gesprek over d e verdeling v a n het geld over d e instellin­ gen vonden ze het echter nog te vroeg. Ze zien hun eigen be­ moeienis met d e auditoren­pot ook als tijdelijk: er dienen lan­ delijke criteria te komen, e n Groningen moet ­ zodra d e cha­ os d a a r met succes bestreden is ­ die rol overnemen. De VSNU­vergadering werd overigens nog verstoord door studenten die v a n mening zijn dat d e VSNU en d e werkgroep e e n te slappe houding a a n n e ­ men tegen Deetmans wetsvoor­ stel. Minister Deetman zal op z'n vroegst komende week r e a g e ­ ren op d e brief v a n d e VSNU.B

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen