Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 280

fiD\FJ^/fiS

15 JANUARI 1988 üÜ

ünüBüil

'Alle K uifjes heb ik gelezen' "Sinds ik in Nederland woon, lees ik d e meeste boeken ver­ keerd. Namelijk niet in d e taal waarin ze oorspronkelijk ge­ schreven zijn. Het lezen v a n vertalingen is eigenlijk tegen m'n principes. Want het is juist d e muziek v a n d e taal die extra dimensie a a n een verhaal geeft. Het wordt er mysterieuzer van. Ik heb altijd een hekel ge­ h a d a a n d e Duitse televisie, die alles vertaalt in het Duits. Van sommige verhalen blijft niets meer over. Eén keer heb ik Aste­ rix in het Nederlands gelezen. De strip w a s helemaal geruï­ neerd. Gewoon omdat er ty­ pisch Franse, niet te vertalen grappen in staan. Gelukkig kan ik zowel met Frans, Duits, Zwitsers, Engels als Nederlands goed uit d e voe­ ten. Frans is m'n moedertaal. Tot 1976 heb ik in het Zwitserse Bienne gewoond. Een v a n d e weinige Frans­/Duitstalige ste­ den in Zwitserland. (Alle n a m e n v a n scholen e n straten s t a a n er in twee talen geschreven.) Op de lagere­ en middelbare school werd Frans gesproken. Wat literatuur betreft weet ik d a n ook het meeste v a n d e Franse. Eerlijk gezegd denk ik dat die ook meer te bieden heeft d a n de Nederlandse literatuur. Camus, Sartre, Signoret, De Beauvoir, het zijn toch allemaal grote namen. Het meest h e b ik gelezen van Sartre. Maar ook Malraux, Camus e n Hugo las ik g r a a g . (De enige keer in m'n leven dat ik met tranende ogen heb zitten lezen w a s bij 'Les mi­ sérables' v a n Victor Hugo.) Als ik terugblik op m'n leesverle­ den valt het op dat ik v a a k grijp n a a r epische, surrealistische of magische romans. Boeken met sprookjesfiguren, goden en an­ dere vreemde wezens. De hele Griekse mythologie heb ik, bij wijze v a n spreken, v a n A tot Z en v a n Z tot A gelezen. Puur voor m'n plezier las ik Odyssea en Ilias van Homerus. Zo ook In de ban van d e ring v a n Tolkien. Ook verkeerd gelezen trou­ wens. ( Het boek bestaat uit drie dikke delen. Ik heb een week niets anders g e d a a n d a n lezen.) Het verhaal speelt zich af in het

Wie vertelt wat hij leest, vertelt wie hij is. Studenten e n medewerkers v a n d e VU over hun ideale auteurs, over d e boeken die e e n onuitwisbare indruk op hen hebben gemaakt, kortom over hun boekenkast. In deze aflevering: De natuurkundige prof. d r. R.Ghessen.

Prof. dr. R. G r i e s s e

Foto Bram de Hollander

Land v a n Midden­Aarde, w a a r gouden ringen in d e natuur zijn. Als een v a n de machtigste rin­ gen in h a n d e n komt v a n d e oude hobbit Bilbo (een soort dwerg), ontwaken d e boze we­ zens en zal d e a a r d e v e r g a a n . Een ramp kan slechts voorko­ men worden als d e ring wordt vernietigd in het vuur waarin hij ook is gesmeed. Namelijk in d e spleet v a n d e Doemberg in Mor­ dor. Tolkien vertelt over die reis, v a n Eriador n a a r Mordor, tij­ dens welke de Hobbits voor al­ lerlei moeilijkheden komen te staan. Het verhaal is een soort sprook­ je met elven, hobbits, tovenaars, k w a d e en goede machten. Het vergt veel van je voorstellings­ vermogen. In d e ban van d e ring is ook verfilmd. Uit angst om teleurgesteld te worden, ben ik er niet h e e n g e g a a n . Doordat het verhaal doorspekt is met fantasie is het in mijn ogen niet te verfilmen. Hoogstens als te­ kenfilm. Een ander 'fantasieboek' wat ik prachtig vind, g a a t over d e ge­ schiedenis v a n een man, Gre­

Waarom h a n g e n ze a a n d e w a n d v a n zovele werkka­ mers, die kinderfoto's, die kleurenplaat v a n e e n va­ kantiebestemming? Naar alle waarschijnlijkheid ter aanmoediging om vol te houden, om door te g a a n met sloven, terwijl men hunkert n a a r het weekend, d e zo­ merreis, de vut, het pensioen. Dergelijke wandversie­ ring is, hoewel v a a k algemeen zichtbaar, uitsluitend te begrijpen en te genieten door d e g e n e die een e n a n ­ der zelf ophing. Waarom staan en h a n g e n in g a n g e n en zalen v a n d e VU kunstwerken? Naar ik aartneem, ter verbetering v a n de werksfeer op onze universiteit. Toch bekruipt mij het gevoel, dat d e meeste v a n die kunstwerken even weinig waardering ondervinden als bovenge­ noemde kunsüoze persoonsgebonden souvenirs. Een v a n die kunstwerken boeit mij bovenal; een werk v a n Carel Visser uit 1982. Het hangt op de b e g a n e grond van Wiskunde en Natuurwetenschappen, in het por­ taal rechts v a n d e ingang v a n Scheikunde ter hoogte van kamerletter M. Dagelijks lopen er drommen men­ sen langs, op weg n a a r d e 'maaltijdverstrekking' in d e kantine vlakbij. Het werk hangt niet erg goed, er zou wel wat meer licht op mogen vaUen.Toch m a a k ik er soms een ommetje voor; ik zeg het g o e d e n d a g in het voorbijgaan en vind het prettig weerzien. De voorstelling behelst een in zwarte contouren gete­ kende vogel met twee echte veren vleugels, afgelakt d a a r w a a r het bot uitsteekt ­ niet ongeUjk d e duiven­ vleugels die tekenaars gebruiken. Het vogeUichaam is doeltreffend, economisch, getekend. Naast het tot lij­ nen geschematiseerde vogeUijf steken d e echte pluizi­ ge vleugels af door hun o v e r d a a d a a n irrelevante in­ dividuele eigenaardigheden. De natuur is hier be­ paald niet mooier d a n de kunst, eerder andersom. Maar het vrijblijvende v a n een tekening v a n een alge­ mene vogel is door de werkwijze v a n Visser vastge­

Diana Doornenbal nouille, die in een 'ruikleven' verkeert. Hij woont in Parijs, is straatarm m a a r heeft een uitste­ kende neus. Hij wordt parfu­ meur en g a a t op zoek n a a r het absolute parfum. Daarvoor moet hij vijfentwintig jonge meisjes doden. Ja, het klinkt ont­ zettend macaber. De prijs die Patrick Süskind voor dit boek. Das Parfum, won, heeft hij denk ik te d a n k e n a a n d e orginaliteit v a n het onderwerp. (Op een ontzettend goede ma­ nier heeft hij een situatie uitge­ buit w a a r nog nooit iemand over geschreven heeft.) Ook geeft Sskind e e n a p a r t e be­ schrijving van d e zeventiende eeuw. Informatie die je niet in de geschiedenisboeken terug­ vind namelijk over d e geuren van die tijd. Tot m'n tweeëntwintigste las ik vrij veel. Rond m'n achttiende jaar w a s ik erg op de filosofi­ sche toer. Ik twijfelde toen tus­ sen een studie natuurkunde en filosofie. Sartre w a s natuurlijk

altijd erg filosofisch. Ik voelde me aangetrokken tot z'n existen­ tiefilosofie. Ook las ik in die tijd veel van Hegel en K ant, ge­ boeid door hun logica. Want geef toe dat die toch tamelijk logisch in elkaar zaten. Daar kwam bij dat we op school een uitstekende fUosofieleraar had­ den. Ik ben uiteindelijk niet in d e filosofie m a a r in d e natuurkun­ de beland. Waarom? Dat weet ik zelf eigenlijk ook niet. Waar­ om word je verliefd op iemand? Ik ging in ieder geval n a a r d e Eidgenössische Technische Hochschule (ETH) in Zurich. Toen w a s het lezen eigenlijk wel afgelopen. Je h a d je h a n d e n vol a a n a n d e r e dingen. (Het w a s een goede school. Einstein heeft er trouwens nog les gegeven.) Ook nu komt het door gebrek a a n tijd dat ik zo weinig lees. Vooral het afgelopen j a a r w a s vreselijk hectisch door d e ont­ wikkelingen op het gebied v a n d e hoge­temperatuur­superge­ leiding (zie Ad Valvas 22 mei­ red.). Specialisatie is misschien wel het d r a m a v a n deze tijd. Als je een kruimeltje v a n d e hele fysica wilt weten, d a n ben je ontzettend veel tijd kwijt. Voor m'n vak lees ik wel veel. 't Is eigenlijk een ziekte, zo geboeid kun je door iets zijn. En je moet nu e e n m a a l kiezen. Ik weet ook niet of Michelangelo of Van Gogh zoveel gelezen hebben. Lezen v a n romans vind ik leuk m a a r het komt niet op d e eerste plaats. In m'n vrije tijd heb ik meer behoefte om in d e natuur te zijn, om te w a n d e l e n of te surfen. Schilderen is ook e e n hobby v a n me. En d a n h e b ik niet te vergeten nog e e n gezin. Verbazingwekkend actueel

Vissers Vogel Bert Boekschoten

vond ik '1984' v a n George Or­ well. Ik heb het in 1983 gelezen. Als je n a g a a t dat dat boek in 1949 geschreven is, geeft het een schitterend schilderij van hoe het mis zou kunnen g a a n . Toen ik in 1984 een nieuwjaar­ stoespraakje moest houden voor de faculteit heb ik Orwell als leidraad genomen. De Big Brother, in het boek d e dictator die door middel v a n een soort c a m e r a macht heeft in alle huis­ kamers, stelde ik voor als Deet­ man. We h e b b e n e e n kartonnen televisie gemaakt met onze mi­ nister v a n Onderwijs in beeld. Tijdens m'n toespraak lieten medewerkers de televisie lang­ z a a m omhoog komen. Onder het mom v a n 'Big Brother is wat­ ching you'; Deetman die zich in de universitaire wereld dringt. Niet alles wat ik lees is v a n hoog literair niveau. Ik ben ook gek op stripverhalen. Alle Tins Tins et Miloux {Kuifjes) heb ik gele­ zen. En Asterix en Obelix. Een boek wat je in twee minuten uit hebt is 'Crazy Cowboy" van Guillermo Mord iüo. Grappige tekeningen en tegelijkertijd bui­ tengewoon esthetisch. Vooral de kleurencombinaties spreken me erg aan. Een and er grappig boek, maar dan op m'n vakgebied , vin d ik 'The Flying Circus of Physics' v a n Jearl Walker. Het boekje staat boordevol met verassende natuurkundige problemen. Waarom is d e hemel blauw net n a d a t de zon is o n d e r g e g a a n ? Waarom g a a t een koe dood als bij een naburige boom d e blik­ sem inslaat? Waarom...? Ieder­ een die in d e natuur geïnteres­ seerd is, kan ervan genieten. Misschien doordat d e natuur­ kunde zo strak is en zo a a n re­ gels gebonden, h e b ik al met al een grote voorliefde voor het epische, magische e n het surre­ alistische verhaal. Heel realisti­ sche gebeurtenissen of voor­ werpen worden op een a n d e r e manier gebracht. Onverwachte combinaties, dat vind ik grap­ pig. Dat komt ook in m'n schilde­ rijen terug. Het is een soort intel­ lectuele onlogica wat niet in het framework v a n het normale le­ ven past."

spijkerd, door het a a n b r e n g e n v a n d e werkelijke vleu­ gels. Een tastbaar fossiel v a n d e oervogel Archeopteryx werd, door algemene kenmerken als e e n snavel vol tanden en een vleugel met klauwen, tot het symbool bij uitstek v a n d e overgang v a n reptiel n a a r vogel; v a n d e geleidelijkheid w a a r i n levensvormen in het a a r d s verleden evolueerden. Afbeeldingen v a n dat fossiel kregen d a a r d o o r zoveel a l g e m e n e geldigheid dat dwarsdenkers zoals d e science­fiction astronoom Hoyle er kunst in zijn g a a n zien, en d e echtheid v a n het fossiel zelf betwisten. Een restant veren e n botjes, half overstoven door het strandzand, doet d e n k e n over het eind v a n een individueel meeuwenleven. Datzelf­ d e vogeloverschot, in één blik g e v a n g e n met levende meeuwen, doet bespiegelen over het voorbijgaande, d e vergankelijkheid. Visser's werk leidt ook tot die ge­ dachtengang. Visser sloofde zich niet uit om zijn object tot e e n 'eeuwi­ ge schoonheid' te maken; het papier zal verbruinen, d e tekening verbleken, d e vogelvleugels v e r g a a n . De g e d a c h t e n g a n g is een belangrijk deel v a n het object. De appreciatie v a n a n d e r e n wordt hierdoor niet ge­ deerd. Prijzen voor vergelijkbare objecten in d e kunst­ handel zijn iets in d e gooi v a n tienduizend gulden. Dit laatste is van b e l a n g voor al die grappenmakers, die in het achteloos voorbijlopen b e w e r e n "kan ik zelf".

Het kunstwerk v a n Carel Visser dat bij Wiskunde en Natuurwetenschappen hangt. FotoAVC/VU

Probeerden ze het m a a r . Het zoetelijk fotootje v a n dat onopmerkelijk kinderkopje geplakt op d e contouren van een schematische mensgestalte? Die oudbakken poster v a n een suikerwerk berglandschap, o v e r g a a n d in het wijds p a n o r a m a v a n 's wereld uitzicht? Voorals­ nog hebben we gelukkig Carel Visser. Goed dat zijn werk in d e VU hangt. .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen