Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 491

6 MEI 1988

fDVpSJ^PS

Universitaire verkiezingen 1988 hebben ook referendumfunctie

'Raden afschaffen? Modieus geblaf' De universiteitsraad ligt bij topbestuurlijke 'konstruktivo's' slech­ ter in de markt dan ooit. Vele dagelijks bestuurders willen zich van dit tijdrovende blok aan het been bevrijden. Ook faculteits­ raden zouden hun langste tijd gehad moeten hebben, vinden ze. Maak er adviesorganen van voor de colleges van bestuur en fa­ culteitsbesturen, adviseert nu ook de ARHO (Adviesraad voor het hoger onderwijs) minister Deetman. De bewindsman zelf ver­ wacht volgend jaar met veranderingsvoorstellen te komen. En: de politieke belangstelling van personeel en studenten staat al "Modieus geblaf" noemt de voorzitter v a n d e universiteits­ raad C. Zeijlemaker de taal v a n de 'konstruktivo's' die d e univer­ siteitsraad en d e faculteitsraden willen afschaffen. Hij zegt er d e barricaden voor op te g a a n als de tendens zich voortzet om d e raden om zeep te helpen. "Het is geen rationeel proces dat er gaande is. Eerder is het e e n no nonsense­gevoel v a n 'zo'n r a a d is een lastpost'. Dat verschijnsel zie je door d e hele maatschappij van v a n d a a g heen. De regering vindt d e kamer lastig e n het col­ lege van b. e n w. d e gemeente­ raad." Volgens Zeijlemaker verzinnen dagelijks bestuurders allerlei formele e n organisatorische slagvaardigheidsargumenten om zich v a n d e r a d e n te ont­ doen. "Maar, bij e e n o p e n op­ stelling is het heel goed mogelijk om slagvaardig te besturen met een universiteitsraad. D a n r a a k je niet onmiddellijk verzeild in competentiekwesties tussen raad en coUege v a n bestuur. Door het opeens a n d e r s te wil­ len g a a n doen, los je niets op. Dan g a a n w e terug n a a r d e stijl van de directeuren e n curatoren van weleer." De voorzitter v a n d e universi­ teitsraad is stellig in zijn opvat­ ting: een college v a n bestuur heeft nu e e n m a a l voor zijn ei­ gen goed functioneren controle nodig. "Een krachteloze advies­ raad is een doekje voor het bloeden. Een r a a d m a g voor sommigen misschien wat min­ der efficiënt zijn d a n e e n milde dictatuur met alleen consulta­ ties, maar ik b e n tegen dat laat­ ste."

makkelijker zal zijn met e e n r a a d v a n faculteitsbestuurders vrees ik dat hij v a n d e koude kermis thuiskomt. Zo'n r a a d wordt bovendien e e n boksring v a n facultaire belangenbeharti­ gers." De lijsttrekker v a n het Onafhan­ kelijk Wetenschappelijk Perso­ neel, het zittende raadslid dr . J.A. van Leuvesteijn en nummer 2 op d e lijst dr . L.F. Oltmann, ook huidig raadslid, vinden ook dat controle v a n het college v a n bestuur levensnoodzaak is. Van L euvesteijn: "Als d e be­ stuurlijke lijn en d e g e n e n die zich daadwerkelijk met d e kern­ taken onderwijs en onderzoek bezighouden langs elkaar h e e n g a a n werken ­ e n dat is d e ten­ dens ­, d a n wreekt zich dot on­ herroepelijk. De verhoudingen zullen kapot g a a n , omdat d e controle ontbreekt. Reeksen

jaren op een lage pit, tijdgebrek en de door de bezuinigingsope­ raties afgedwongen concentratie op eigen onderwijs, onderzoek en studie. Geen opwekkende inzet voor de verkiezingen op de VU, die deze maand worden gehouden. Is de bel voor de laatste ronde universitaire democratie geluid? De voorzitter van de uni­ versiteitsraad en enkele huidige, tevens kandidaat­UR­leden blij­ ken ­ wie zou anders denken ­ gemakkelijk te verleiden tot tegen­ vuur.

Jan v a n der Veen referendumfunctie zullen krij­ gen: zien d e kiezers r a d e n nog zitten of niet? Hij hoopt er het beste van. De kiezers moeten wel weten wat ze doen als ze thuisblijven, laat hij blijken. Ze werken d a n mee a a n een 'self­ fullfilling profecy' en spelen d e dagelijks bestuurders in d e kaart. Dat doen volgens hem helaas ook het Demokratisch Akkoord (DAK), dat afhaakte, en d e actiepartij D.O.M, die ver­ worven zetels onbezet wil laten uit protest. Oltmann: "De motivatie zal ook wegvallen. Als d e wetenschap­ pers op te grote afstand komen te s t a a n v a n het management, wat zullen ze zich d a n nog uit­ sloven om dat v a n d e nodige gegevens te voorzien?!"

Graf Grégoire: "Bestuurders zdjn h u n eigen graf a a n het g r a v e n als ze denken het zonder hen controle­ rende organen af te kunnen. Het universitaire bestuur zal ook onvoldoende feed­back krij­ gen." Volgens d e OTAS­ser is de universiteit p a s echt in staat haar doel goed onderwijs, on­ derzoek en maatschappelijke dienstverlening met succes n a te streven bij e e n goede infra­ structuur. "Ik bedoel d a a r m e e dat er om wetenschappers h e e n een structuur zit die het hen mo­ gelijk maakt dat te d o e n w a a r ­ voor zij zijn aangesteld. Als ie­ mand als CvB­voorzitter Brink­ man meent dat besturen g e ­ Advertentie

OVER ONDERZOEK

Foto Kees Keuch, AVCATU

randvoorwaarden die goed on­ derwijs en onderzoek mogelijk moeten m a k e n zullen kwalita­ tief onder de m a a t zijn. Dan zul je zeker horen dat er slecht is bestuurd!" De opkomst is d e jaren door sinds d e invoering v a n d e r a d e n in 1971 met d e wet op d e univer­ sitaire bestuurshervorming (WUB) met ongeveer veertig procent steeds vrij stabiel ge­ weest. Zal het ditmaal anders zijn? Zeijlemaker w a a g t zich niet a a n e e n voorspelling. "Ik hoop niet dat d e kiezers zich door het toch wel merkwaardi­ g e g e d r a g v a n het DAK laten leiden en ook afhaken." Dan toch met iets v a n verwachting e n hoop: "Het effect v a n al die negatieve geluiden kan ook precies omgekeerd zijn. Het k a n zijn dat d e kiezers denken: Wat krijgen we nou ?! Wij g a a n stemmen!" Maar, voegt hij er realistisch a a n toe: "Als d e be­ langstelling zo gering is dat die niet representatief meer ge­ noemd kan worden, tja, je moet geen lijk in het leven proberen te houden," Jean-Paul r G égoi re (Onafh­ .TAS), twee j a a r ervaring in d e universiteitsraad e n opnieuw kandidaat, denkt dat deze ver­ kiezingen i n d e r d a a d e e n soort

Volgens Van L euvesteijn is het "een beetje mallotig" te zien dat bestuurders die uit d e universi­ teit zelf voortkomen nu roepen dat d e meest effectieve organi­ satievorm voor d e universiteit die van het bedrijfsleven is. "Ik denk dat d e eersten die d a n moeten opstappen d e leden v a n het college v a n bestuur zijn, want d a n moeten wij d e besten v a n SheU en Philips in huis h a ­ len." De wind die er nu waait voor d e universiteiten is zijn inziens die v a n een stevige privatisering. Het is eenvoudig e e n centen­ kwestie. Het ministerie wil het dure lastenpakket v a n hef ho­ ger onderwijs voor e e n flink deel afwentelen op het bedrijfs­ leven. De volgende bezuini­ gingsronde hangt alweer in d e lucht. "Als d e universiteit zich grotendeels als een bedrijf moet g a a n gedragen, protesteer ik. Ik zit hier niet op e e n Research­ instituut v a n Philips. Ik ben niet in dienst v a n e e n winstmakende onderneming." De onbarmhartige taal die CvB­ voorzitter Brinkman e n ook oud­ rector prof. Drenth publiekelijk over het functioneren v a n d e universiteitsraad uitten staat in schril kontrast met d e bestuurs­ cultuur op d e VU volgens OTAS­

ser Grégoire. Hij verbaast zich zeer en neemt hun uitspraken met e e n korreltje zout. "De rela­ tie tussen college v a n bestuur en universiteitsraad stoelt bij ons immers niet op een conflict­ model, m a a r op coöperatie, waarbij op basis v a n redelijke argumentaties over en weer be­ sluitvorming plaatsvindt."

Prikkels De beide OWP'ers vinden dat ook. Dat moet ook zo blijven, al menen ze dat d e taal v a n d e twee heren wel prikkelt. Maar d e prikkel om het beter te d o e n als fractie w a s er al. Van L euvesteijn: "We proberen bijvoorbeeld al enige tijd n a u ­ were kontakten met d e facultei­ ten te krijgen. In dat kader be­ zoeken w e het bestuurlijk over­ leg tussen college v a n bestuur e n d e faculteiten geregeld. Dat overleg is voor r a a d s l e d e n toe­ gankelijk. Door d e bezuini­ gingsoperaties taakverdeling e n 'krimp e n groei' h a d d e n wij meer behoefte a a n informatie uit d e faculteiten." Die kontakten ­ via koffiepauzes e n gezamen­ lijke lunches ­ h e b b e n n a a r zijn zeggen duidelijke vruchten af­ geworpen: bij enkele "bekrom­ pen faculteiten" zag men nu ook in dat het e e n facultair b e l a n g is om g o e d e mensen in d e univer­ siteitsraad te hebben. "Want als het nodig is, kunnen we het col­ lege v a n bestuur d e voet a a r d i g dwars zetten." De verkleining v a n het college v a n bestuur en d e universiteits­ r a a d e n d e invoering v a n het lijstenstelsel over d e hele linie heeft d e fracties ook a a n het denken gezet. Weliswaar varen OTAS en OWP potentieel wel bij het niet m e e d o e n v a n het De­ mokratisch Akkoord, waarin zo­ wel tassers (obp'ers) e n wp'ers zaten, m a a r toch... Mar jet Teunissen, lijsttrekker v a n d e OTAS, denkt dat om het werk in e e n kleinere r a a d goed te kunnen blijven doen, er meer zal moeten worden s a m e n g e ­ werkt tussen d e verschillende fracties. En Jean­Paul Grégoire zegt dat d e OTAS onderzoekt of er niet een stuwgroep v a n geïn­ teresseerden in het raadswerk kan worden geformeerd. "Het g a a t d a n om mensen die g e e n tijd h e b b e n om in de r a a d te zitten, m a a r wel willen meeden­ ken. Zo kunnen w e d e signalen van d e werkvloer beter oppik­ ken,"! Het OWP heeft e e n grotere co­ hesie gekregen d e afgelopen twee jaar, aldus Van L euves­ teijn, en is nu meer é é n club ondanks d e verscheidenheid van opvattingen. Beide fracties h e b b e n door d e invoering v a n het lijstenstelsel, dat al voor d e studenten be­ stond, gelet op e e n zo groot mo­ gelijke spreiding v a n kandida­ ten over d e universiteit. Een kleinere r a a d vindt m e n geen groot bezwaar. De 'span of control' blijft in principe het­ zelfde. Ook d e reductie in het a a n t a l raadscommissies stuit niet op bezwaren. De commissie

buitenlandbeleid verdween en de commissies personele zaken en studentenaangelegenheden werden samengevoegd, zodat er nu nog vijf zijn. Van L euves­ teijn: "L iever minder commis­ sies, zodat de leden v a n het col­ lege van bestuur op vergaderin­ gen aanwezig zijn, d a n meer waarbij dat niet het geval is. We moeten zaken doen met het col­ lege en niet met diensthoofden." Al met al zullen het d e kiezers zijn die de raadszetels vullen. Of ze zich veel zullen aantrek­ ken v a n het slechte gesternte staat te bezien. Misschien is ook ditmaal d e vrij stabiele opkomst v a n ruv^weg veertig procent door d e jaren h e e n e e n soort garantielabel.

Een dezer d a g e n krijgen d e kiezers weer hun stembiljet in de bus. Tot 31 mei a a n ­ s t a a n d e kunnen ze hun keu­ ze bepalen. Ditmaal g a a t het allemaal een beetje anders bij d e verkiezingen. Zo heeft nu voor alle het districtenstel­ sel (zgn. e.o.s.­systeem, waarbij voor individuele kandidaten werd gekozen) plaatsgemaakt voor het lij­ stenstelsel (accent op partij en programma). Dat komt door de effectuering v a n d e nieuwe wet op het weten­ schappelijk onderwijs (WWO), die d e WUB v a n 1971 verving september 1986, en d e a a n p a s s i n g v a n de kiesregels op d e VU. Ook werden als gevolg v a n die wet, die grotere doelma­ tigheid v a n d e universitaire democratie beoogt, a n d e r e a a n p a s s i n g e n door d e VU getroffen, neergelegd in het VU­Statuut en ­bestuursrege­ lement. Zo worden het colle­ ge van bestuur, d e universi­ teitsraad en d e faculteitsra­ d e n per september inge­ krompen. Het CvB g a a t terug v a n vijf n a a r drie leden. De universiteitsraad van 40 n a a r 29 leden, dat wil zeg­ gen: elke geleding (weten­ schappelijk personeel, on­ dersteunend en beheersper­ soneel (tas) en studenten) krijgt nog slechts acht zetels, terwijl de groep Verenigings­ leden ('maatschappijleden') nog vijf zetels m a g bezetten. De faculteitsraden zullen als regel nog slechts maximaal vijftien leden tellen. De macht v a n d e r a d e n werd bij d e WWO beperkt ten gun­ ste v a n die v a n d e besturen. De bevoegdheden die niet expliciet a a n d e r a d e n toe­ kwamen, w e r d e n a a n d e b e ­ sturen toebedeeld. De uni­ versiteitsraad hield bijvoor­ beeld zijn belangrijke bud­ getrecht (recht om d e univer­ sitaire begroting goed te keuren) e n zijn recht tot vast­ stelling van het ontwikke­ lingsplan, m a a r o.a. het huis­ vestingsbeleid e n het sluiten van samenwerkingsover­ eenkomsten vielen daardoor a a n het college v a n bestuur toe.

Q

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen