Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 465

29 APRIL 1988 De filosofenpraktijk is een be­ trekkelijk nieuw fenomeen. De gedachte erachter is dat filoso­ fen iets te bieden h e b b e n wat hulpverleners (psychotherapeu­ ten en predikanten bij voor­ beeld) niet in huis hebben: e e n goed gesprek over levensbe­ schouwelijke zaken, zonder dat degene die om zo'n gesprek vraagt d e normen v a n d e hulp­ verlener opgedrongen krijgt. De bekendste voorvechter in Nederland v a n zo'n füosofen­ praktijk is Ad o o H gendijk, schrijver v a n het kort geleden verschenen boekje 'Spreekuui bij de filo so o f'. Volgens Hoogen­ dijk is d e markt voor praktize­ rend filosofen groot. Allerlei pro­ blemen w a a r m e e mensen kun­ nen zitten ­ v a n huwelijkspro­ blemen tot ethische dilemma's ­ kunnen een levensbeschouwe­ lijk karakter hebben.

fiD\FJ^/pS

Filosofen werpen zich op de markt van welzijn en geluk Het w a s stralend helder weer, die zaterdag. Wie echter d e eindeloze reeks trappen h a d be­ klommen en w a s a a n g e l a n d op d e zolder v a n het p a n d a a n d e Raadhuisstraat, kwam in e e n heel a n d e r e atmosfeer terecht. D a a r werd ge­ studeerd op d e hulpverlenende praktijk v a n d e filosoof.

De Nijmeegse fUosoof oJ fian Luttenberghetoogde dat d e filo­ sofische praktijk deze pretentie niet w a a r maakt. Dat is niet meer d a n logisch, volgens Lut­ tenberg, want wie elk gesprek volledig zonder vooronderstel­ lingen wil beginnen, staat in zo'n gesprek met lege h a n d e n en heeft dus ook g e e n recht meer te spreken v a n filosofische vaardigheden. Wat in het e n e gesprek vaardigheden zijn, kan in een a n d e r gesprek wel eens niet meer d a n een domme ge­ woonte blijken te zijn.

Demarcatie Tekening Monica d e Wit

lopen zaterdag, georganiseerd door d e Amsterdamse Werk­ groep Filosofische Praktijk, stond het verschil met d e psy­ chotherapie centraal. Dat bleek nog niet zo eenvoudig te zijn.

Het meest fundamentele ver­ schil tussen filosofische praktijk en psychotherapie is dat d e laatste met een genezingssche­ m a werkt, zo betoogt bij voor­ beeld d e Duitse filosoof G.B.

NWO wil 21 miljoen extra voor onderzoek

Afgezien v a n d e persoonsge­ richte groepssteun blijft het be­ langrijkste kenmerk v a n d e sub­ sidietoewijzing door NWO d e 'open competitie'. Universitaire onderzoekers doen voorstellen, die vervolgens scherp worden getoetst op kwaliteit e n weten­ schappelijke betekenis. NWO voorziet vooral in d e maat­ schappij­ en gedragsweten­ schappen en in d e medische sfeer een uitbreiding v a n het to­ tale subsidiebedrag.

(Bert Bakker/UP)

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschap­ pelijk Onderzoek (NWO), sinds februari d e op­ volger v a n ZWO, wil v a n minister Deetman in de komende jaren 21 miljoen per j a a r extra ont­ vangen. Ze wil d a a r m e e h a a r nieuwe taken te financieren. Uit de b e s t a a n d e middelen maakt de organisatie boven­ dien ruim 10 miljoen gulden vrij voor nieuw beleid. Dat is vijf procent v a n d e jaarlijkse begro­ ting van zo'n 230 miljoen. Ver­ der wil de NWO jaarlijks n e g e n miljoen extra voor investerin­ gen. Een e n a n d e r blijkt uit het voorlopig meerjarenplan 1989­ 1992, dat d e NWO a a n minister Deetman heeft a a n g e b o d e n . Belangrijke nieuwe taken v a n NWO sinds d e transformatie uit ZWO zijn het initiëren v a n nieu­ we activiteiten in d e verschillen­ de onderzoeksgebieden, kenni­ soverdracht, alsmede d e verrui­ ming van het werkterrein tot 'wetenschappelijk onderzoek', zonder de vroegere uitsluiting van toegepast onderzoek in d e beta­wetenschappen. Ook moet volgens d e nieuwe NWO­wet de maatschappelijke oriëntatie worden vergroot. In haar meerjarenplan schrijft de NWO het meer avontuurlijke onderzoek, dat wil zeggen on­ derzoek dat v a n hoge kwaliteit is, zonder op zekei;.te spelen, te

Aacfienbach, d e geestelijke va­ der v a n d e filosofische praktijk. Bezoekers v a n een psychothe­ rapeut worden opgevat als p a ­ tiënten. Afwijkend g e d r a g ziet hij als een stoornis die verhol­ pen moet worden. De filosofische praktijk doet dat niet. Die ziet af v a n elk concept van genezing. Dat wü onder meer zeggen dat zij afwijkend g e d r a g niet beoordeelt vanuit e n herleidt tot e e n vaststaand waardenpatroon.

FUosofen zijn bij uitstek geschikt om mensen te helpen bij het ver­ helderen v a n dit soort proble­ men. Zij zijn immers geschoold in het doordenken v a n levens­­ beschouwelijke vragen. Natuur­ lijk kunnen mensen ook e e n pre­ dikant raadplegen, m a a r d a n is de kans groot dat zij geconfron­ teerd worden met diens geloofs­ overtuiging. Als zij zich bij een psychotherapeut vervoegen, zullen zij zich e e n therapeutisch model moeten laten aanleunen. Filosofen zijn daarentegen, pre­ tendeert Hoogendijk, in staat hun eigen vooronderstellingen 'tussen haakjes te zetten' e n d e bezoekers/cliënten in hun waarde te laten.

Praktizerend filosofen moeten zich nog een plaats verwerven op de markt v a n welzijn e n ge­ luk, tussen aUe a n d e r e hulpver­ leners in. Zij zullen zich dus moeten onderscheiden v a n wat er op de markt te koop is. Eén van de belangrijkste problemen voor de filosofische praktijk is dan ook wat het 'demarcatie­ probleem' genoemd wordt. Tijdens d e studiedag v a n afge­

Hanne Obbink

willen stimuleren. Dat gebeurt onder meer door het betalen v a n nieuw te vormen groepen v a n onderzoekers die worden geformeerd rond een b a a n b r e ­ kende toponderzoeker. Op d e n duur wü NWO ruim 20 groepen met deze 'persoonsgerichte groepssteun' financieren. Verder worden d e prioriteitspro­ gramma's uitgebreid met onder­ zoek op het gebied v a n materia­ len, neuro­inf ormatica en bevol­ kingsvraagstukken. Voorts streeft NWO n a a r d e invoering v a n speciale aandachtsgebie­ den, waarin onderzoekers v a n verschillende universiteiten sa­ menwerken. Een nieuwe activi­ teit betreft het "Combinatiefonds 2+1", w a a r m e e NWO onder­ zoek g a a t bevorderen, dat zo­ wel uit d e tweede (NWO), als uit de eerste geldstroom (de rijks­ bijdrage a a n d e universiteiten) wordt bekostigd. Doel hiervan is om vooral in d e exacte weten­ schappen, met een sterk accent op de tweede geldstroom, meer middelen uit d e eerste geld­ stroom te mobiliseren.

Advertentie

GERARD JOLING ALS PRODUCT Manager Jan van Doorn — de man die Joling maakte en kneedde — over het besluit om Gerards nek in Dublin Uit te steken. 'Een makelaar kan een huis verkopen. I k kan Gerard Joling verkopen\ Ontroerend weerzien. Sima Andrejewa, de *verioren', Russische dochter van Henk Sneevliet, in ons land om te ontdekken wie haar vader was. De Zuidafrikaanse ambassadeur over Hélène Passtoors: 'De apartheid is voorbij.* . Nederlandse artsen geïsoleerd in de internationale medische wereld. Leo Vroman, dichter en biochemicus, over kanker. Schaken: de Nederlandse grootmeesters en het grote geld. Annie Cohen­Solal in I srael, laatste deel van haar dagboek.

COWBOYS IN DE POLDER In de kleurenbijlage: Nederlanders als cowboys. 'De Colt is het mooiste dat er is'. De nieuwe Veilig Vrijen­campagne, gericht op homo's. Andermans leven: Bernard Haitink. Opland's 4 mei­posters. Boekenbijlage: de Gedachtenloze Generatie. De vertaling van The Closing of the American Mind.

Lees naast uw krant Vrij Nederland

Luttenbergs betoog kreeg e e n prikkelend slot. Als e e n filosoof een gesprek zonder vooronder­ stellingen begint, is d e uitkomst ervan principieel onvoorspel­ b a a r . Het k a n best'zijn dat het resultaat tegengesteld is a a n wat d e klant hoopte. Daarom is het onjuist een honorariimi voor filosofische diensten te vragen, vindt Luttenberg. De filosoof kan immers d e pretentie dat hij of zij een dienst zal leveren (of heeft geleverd), niet w a a r ma­ ken. Het zal duidelijk zijn dat ook

deze consequentie niet door alle dertig aanwezige filosofen, a l , d a n niet praktizerend, werd ge­ slikt.

Blut De discussie die volgde w a s d a n ook levendig. Ad Hoogen­ dijk zei d e s g e v r a a g d Lutten­ bergs redenering "totaal niet te snappen", hoewel hij het betoog "qua logisch denken subliem" noemde. "Maar op die manier zou ik binnen e e n m a a n d blut zijn," zei hij, en toen iemand hem toeriep: "Wat d a n nog?", antwoordde hij: "Daar kies ik niet voor." Fundamenteler w a s d e discus­ sie over d e v r a a g wat d e prakti­ zerend filosoof d a n wèl n a ­ streeft, als het g e e n genezing is. "Zelfverwerkelijking", "de men­ selijke utopie" werd er gezegd, m a a r dat werd a f g e d a a n als niet meer d a n synoniemen voor 'genezing'. "Verheldering", "bemiddeling" zeiden anderen, m a a r m e n moest erkennen dat dit soort woorden, net als het woord ge­ nezing, een b e p a a l d w a a r d e n ­ patroon veronderstelde, e n d e praktizerend filosoof g a a t er nu juist prat op dat niet te hebben. Het meest radicale antwoord w a s dat d e praktizerend füosoof helemaal niets moet nastreven. "Je kunt niet echt luisteren als je er een doelstelling op n a houdt." Wat d e filosofische praktijk nu precies te bieden heeft, bleef dus vooralsnog in nevelen ge­ huld. "Elk gesprek kan d e mist ingaan, dat moet je je goed rea­ liseren," wierp een filosoof op. "De uitdrukking'de mist ingaan' veronderstelt al een concept van genezing," kaatste e e n a n ­ der 'terug. "Wie spreekt over mist, veronderstelt dat er e e n weliswaar onzichtbaar, m a a r uitgestippeld p a d bestaat." En een derde plaatste d e kantteke­ ning: "Mist maakt het leven spannend. Als je mist wüt ver­ mijden, ben je hardstikke onge­ zond bezig." Buiten w a s het, zoals gezegd, stralend helder weer.

LSVB boos op 'Groningen' De landelijke studentenvakbond LSVB maakt bezwaar tegen d e manier w a a r o p d e Centrale Directie Studiefinanciering (CDS) in Groningen is begonnen met d e terugvordering v a n te veel betaalde beurzen. Volgens d e bond dreigen, studenten opnieuw d e dupe te worden v a n fou­ ten die de CDS bij d e uitvoering v a n d e wet stu­ diefinanciering heeft gemaakt. Vorige week stuurde 'Gronin­ gen' studenten en ex­studenten die tot dusverre een te hoge toe­ lage ontvingen een acceptgiro met d a a r o p het terug te betalen bedrag. Studenten die in het verleden binnen drie m a a n d e n k e n b a a r maakten dat zij te veel kregen, mogen het b e d r a g nu in maandelijkse termijnen v a n 76 gulden èlk terugstorten. Studen­ ten die verzuimden om d e CDS in te lichten, moeten het hele b e d r a g echter ineens betalen. Volgens d e LSVB g a a t het bij die laatste categorie v a a k om "hon­ derden tot duizenden" guldens. De bond vindt dat d e voorlich­ ting vanuit 'Groningen' tot dus­ verre zo gebrekkig en onduide­ lijk was, dat het studenten niet valt te verwijten dat ze niet tijdig door h a d d e n dat er iets niet klopte. De bond adviseert stu­ denten niet zónder meer te beta­ len. Studenten moeten ook zo

spoedig mogelijk b e z w a a r ma­ ken tegen d e invordering. Een woordvoerster v a n ministe­ rie van onderwijs begrijpt niet waarover d e LSVB zich op­ windt. Zij ontkent dat d e CDS studenten gebrekkig heeft geïn­ formeerd. Volgens d e woord­ voerster g a a t het bij d e groep die alles ineens moet terugbeta­ len, alleen om studenten die hun studie h e b b e n afgerond of er­ mee zijn gestopt. "Die weten heel goed dat ze g e e n recht meer h e b b e n op e e n beurs, dat kun je op je klompen aanvoelen."

Remco P o ls/UP Advertentie

Leraar worden: ga er maar aan staan! Nu inschrijven! Zie advertentie el ders.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen