Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 507

PD\p3^^

20 MEI 1988

PION schoolt nu ook werkloze allochtonen om tot informatici Het project w a a r o m het g a a t is opgezet door d e stichting Pro­ motie Informatica Omscholing in Nederland (PION). De ge­ schiedenis v a n deze stichting is op zichzelf ook al e e n success­ story. PION is in het najaar v a n 1985 gesticht om aanvankelijk 250 werkloze academici om te scholen tot informaticadeskun­ digen. Academici v a n alle mo­ gelijke richtingen konden zich aanmelden voor e e n cursus v a n honderd d a g e n waarin een be­ drijf uit de computersector hen klaarstoomde voor een hoogge­ kwalificeerde functie in d e branche. Het project bleek e e n door­ slaand succes. Na d e eerste lichting, die overigens niet uit 250 m a a r uit 350 mensen be­ stond, volgden e e n tweede en een derde; d e tweeduizendste PION­cursist heeft d e eind­ streep al bijna g e h a a l d . Bijna alle cursisten vinden e e n b a a n , ofwel in het bedrijf dat hen op­ leidde, ofwel elders in d e infor­ maticasector. Ook d e bedrijven die bij het pro­ ject betrokken zijn, zijn enthou­ siast, want PION ontslaat h e n van d e t a a k zelf d e dure wer­ ving en selectie v a n potentiële werknemers uit te voeren e n bo­ vendien blijken d e PION­cursis­ ten uitstekend te voldoen. De overheid, ten slotte, is ook al tevreden. Die subsidieert het project d a n ook met 10.000 gul­ den per cursist, dat is ongeveer een derde v a n d e cursusprijs. D a a r a a n komt overigens een eind, want op den duur moet PION zichzelf kunnen bedrui­ pen. Prof. dr. P.A. Cornelis, hoogle­ raar sociale bedrijfskunde a a n de economische faculteit v a n de VU en initiatiefnemer v a n PION, is echter absoluut niet b a n g dat dat PION de kop zal kosten. De gewestelijke arbeidsbureaus zullen een deel v a n d e financie­ nng overnemen en bovendien zijn ook d e bedrijven bereid PION te steunen. De bomen lij­ ken tot in d e hemel te groeien.

Logisch denken De v r a a g n a a r PION­'afgestu­ deerden' zal groot blijven. "Er werken nu 90.000 informatici in Nederland," legt Cornelis uit. "Al jaren breidt dat a a n t a l zich met negen procent ­ dat is dus met ongeveer 8000 mensen ­ per jaar uit. Bovendien zijn mensen die a a n een universiteit geleerd hebben logisch te den­ ken en die vertrouwd zijn met d e informatica ook inzetbaar als bedrijfskundigen. Samen is dat een markt v a n ongeveer 15.000 mensen per jaar. De universitei­ ten leiden per j a a r m a a r zo'n duizend informatici op. Wij pro­ beren er vijfhonderd tot duizend bij in te schuiven." "Dat is een markt die zich voor­ lopig zal h a n d h a v e n . Een top­ man van Volmac, een bedrijf dat a a n ons project meewerkt nota bene, zei onlangs: 'PION leidt de werklozen v a n d e toe­ komst op.' Toen b e n ik even heel boos geworden. De markt voor programmeurs zit i n d e r d a a d vol. Maar wij leiden mensen op die niet alleen kunnen program­ meren, m a a r die heel snel kun­ nen doorstromen n a a r hoger gekwalificeerde functies. Pro­ grammeurs met verstand, zoals wij die opleiden, kan d e infor­ maticabranche altijd gebruiken. Er zijn er onder onze cursisten.

"Niemand heeft behoefte een wéér een verhaal over een mislukt allochtonenproject." Zo besluit VU­psycholoog drs. N. Bleichrodt een lange mo­ noloog over een project om werkloze, acade­ misch geschoolde allochtonen om te scholen tot een functie in de informaticabranche. Het pro­ ject loopt al een tijdje, maar de betrokkenen hebben tot nu toe bewust de publiciteit geme­ den. Ze wilden pas naar buiten treden als dui­ delijk was dat het project een succes zou wor­ den. Zover is het nu. die zijn zó ontstellend intelligent Van al dit moois h e b b e n alloch­ tonen tot nu toe weinig kunnen profiteren. Zij meldden zich wel a a n voor d e PION­cursussen, m a a r in d e verschillende ron­ den v a n de selectie vielen zij bijna allemaal af. Van d e veer­ tig allochtonen die a a n d e se­ lectieprocedure voor d e tweede PION­lichting begonnen, kon er uiteindelijk één a a n d e cursus beginnen, terwijl v a n d e au­ tochtonen die d e procedure doorliepen twintig procent tot d e cursus werd toegelaten.

test. De enkeling die deze test overleefde, viel vervolgens af in de tweede selectieronde, e e n gesprek met het bedrijf dat d e opleiding zou verzorgen. Ook tijdens d e opleiding w a s het a a n t a l allochtonen dat er­ mee ophield relatief groter d a n het a a n t a l autochtonen. Uit on­ derzoek in a n d e r e bedrijfstak­ ken is, ten slotte, gebleken dat wie al deze hindernissen heeft genomen e n een b a a n heeft ge­ vonden, v a a k binnen een p a a r m a a n d e n opnieuw in d e kaar­

Hanne Obbink al op d e kleuterschool, veel speelgoed bevat een dergelijke opgave. M ensen uit a n d e r e cul­ turen h e b b e n die ervaring niet gehad."

Honderd procent Dit soort ontdekkingen bracht de mensen achter PION ertoe aparte cursussen voor allochto­ nen op te zetten. Het verschil met d e oorspronkelijke cursus zit hem niet alleen in d e tests die d e kandidaten moeten afleg­ gen. Ook d e werving v a n poten­ tiële cursisten wordt a n d e r s aangepakt. In d e voorlichting a a n de 'gewone' PION­cursis­ ten werd er bijvoorbeeld voort­ durend op g e h a m e r d dat er voor d e cursus een inzet v a n meer d a n honderd procent ver­ eist was. Bleichrodt: "Neem nu d e Indo­ nesische cultuur. De familieban­ den zijn d a a r anders, sterker. De hele familie woont d a a r bij

Dat w a s Cornelis ­ die vooral uit ideèle overwegingen met PION begon, want "werkloosheid, dat m a g toch eigenijk niet" ­ een doorn in het oog. Eerder h a d hij al geprobeerd blinden e n invali­ den in d e zegeningen v a n het PION­project te laten delen, m a a r dat bleek moeilijk. Corne­ lis: "Dat kan niet op grote schaal, terwijl alle betrokkenen • bij PION juist geïnteresseerd zijn in een grootschalige a a n ­ pak. We wülen echte v e r a n d e ­ ringen tot stand brengen. Dat kan ook op d e vierkante centi­ meter, m a a r wij h e b b e n liever een voetbalveld."

Dat d e docenten d a a r t o e bereid zijn, is heel bijzonder, want het zijn op zich heel goede docen­ ten. Toch is het nodig. We heb­ ben eens e e n experiment uitge­ voerd met een g e m e n g d e groep van allochtonen e n autochto­ nen. De docent r e a g e e r d e al­ leen op mensen die vragen stel­ den. Dat bleken allemaal au­ tochtonen te zijn; die zaten di­ rect met hun vinger omhoog als ze iets niet begrepen. Veel al­ lochtonen bleken dat niet ge­ wend te zijn. Pas bij d e eerste toets bleek dat ook zij v a a k din­ gen niet begrepen hadden."

Het laatste punt w a a r o p het PION­traject voor allochtonen afwijkt v a n de oorspronkelijke opzet is dat v a n d e begeleiding n a de cursus. Ook dat is g e e n overbodige luxe, want veel al­ lochtonen haken in d e eerste m a a n d e n n a d a t zij een b a a n hebben gekregen alsnog af. Bleichrodt: "Ze kunnen het v a a k niet uithouden in d e Nederland­ se bedrijfscultuur. Ik wil niet di­ rect het woord discriminatie in d e mond nemen, m a a r men is gewoon niet gewend met al­ lochtonen te werken. Het we­ derzijds begrip is er niet. Er moet v a n beide kanten e e n ge­ wenningsproces op g a n g ko­ men." "De informaticabranche is wat dat betreft niet de makkelijkste, want men heeft er g e e n enkele ervaring met allochtonen en er bestaat toch scepsis over d e kwaliteiten v a n allochtonen op het gebied v a n d e informatica.

Kaartenbak

Het bleek dat het al vanaf d e werving v a n kandidaten mis ging. Er kwamen relatief weinig allochtonen op de PION­cursus af. Degenen die zich wel a a n ­ meldden, vielen in groten getale af bij d e eerste selectie, omdat zij slecht scoorden in d e a a n l e g ­

Een derde selectiemoment is in het traject voor allochtonen in­ gebouwd in d e vorm v a n een zogenaamde 'opstapcursus', "een soort sociale­vaardig­ heidstraining," aldus Bleichrodt, "waar a a n d a c h t is voor de ma­ nier w a a r o p men zich presen­ teert, voor Nederlandse etiket­ ten en dergelijke." "Het bureau dat deze training geeft, traint ook d e docenten.

Gewenning

En als om d e afmetingen v a n wat hem voor ogen staat a a n te geven, voegt hij e r a a n toe: "Sommigen schijnen het niet te weten, m a a r wij zijn doordron­ gen v a n het feit dat over zes j a a r tien procent v a n d e Neder­ landse 'work­force' zwart of bruin is. Tien procent, geachte heer! En op dit moment is d e werkloosheid onder allochtonen vier m a a l zo hoog als normaal. Intussen is er nauwelijks e e n succesvol project voor allochto­ nen in Nederland!"

Het PION­project voor allochto­ nen, kortweg PION­A genoemd, lijkt wél een succes te worden, vertelt drs. N. Bleichrodt v a n d e vakgroep arbeids­ en organisa­ tiepsychologie a a n d e VU. Hij is betrokken geraakt bij PION als adviseur voor d e bij d e PION­ selectie gebruikte tests e n is nu projectleider v a n PION­A. Er zijn nu twee groepen v a n acht­ tien allochtonen in opleiding e n dat loopt goed. Voordat Bleichrodt zich is g a a n bezighouden met het opzetten van een afzonderlijk project voor allochtonen, heeft hij on­ derzocht hoe het allochtonen verging in het oorspronkelijke PION­project.

tie, een gesprek waarin aspec­ ten als motivatie, stressbesten­ digheid en interesse a a n d e orde komen. Dit gesprek laat het selectieteam dat beslist over d e toelating v a n een k a n d i d a a t zwaar wegen.

P.A. Cornelis: 'Er is nauwelijks e e n succesvol project voor allochtonen in Nederland!' , ^ FotoAVC/vu tenbak v a n het arbeidsbureau te vinden is. De grootste bottle­neck bleek d e aanlegtest. "Er zijn nog m a a r weinig tests in Nederland die geschikt zijn om a a n allochto­ nen af te nemen," legt Bleichrodt uit. "Uiteraard leveren verbale tests problemen op voor mensen die nog m a a r kort in Nederland leven. M aar d e belangrijkste handicap v a n allochtonen is hun onbekendheid met het ma­ teriaal w a a r autochtonen al tientallen jaren a a n gewend zijn. Er zat bijvoorbeeld e e n zo­ g e n a a m d e figuurexclusietest in d e oorspronkelijke aanlegtest: vier figuren, w a a r v a n er drie iets gemeenschappelijks heb­ ben e n w a a r v a n d e k a n d i d a a t moest aanwijzen welke figuur er niet bij hoorde. Dat soqrt op­ drachten krijgen kinderen hier

elkaar. Nu wordt er een gewel­ dige claim gelegd op één v a n de familieleden, er wordt ge­ zegd: 'Je moet je volledig voor d e cursus inzetten, je moet d e rest vergeten.' Dat vergt heel wat, zowel voor d e cursist als voor de familie. De voorlichting a a n kandidaten moet g e g e v e n worden door mensen die op d e hoogte zijn v a n dit soort proble­ men." Wie er door deze voorlichting toe gebracht wordt zich voor d e cursus a a n te melden, krijgt ver­ volgens tests voorgelegd die op­ gesteld zijn met d e know how die d e vakgroep v a n Bleichrodt heeft o p g e d a a n door onderzoek in ontwikkelingslanden. Zoveel mogelijk kandidaten, ook d e twijfelgevallen, worden d a a r n a toegelaten tot d e tweede selec­

Het is heel belangrijk dat d e eerste PION­A­cursisten kwali­ teit meebrengen. Zij moeten op topniveau g a a n functioneren. Het zijn in zekere zin b a a n b r e ­ kers. Als het nu niet lukt, d a n kun je het voor de komende ja­ ren vergeten."

Advertentie

OP KOMST !

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen