Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 32

28 AUGUSTUS 1987

pj)Vpjy/F

Slechts een kwart van de eerstejaars raakt niet in de problemen

Parool Vrijheid Blijheid blijkt valkuil "Ik laat het allemaal op me afkomen," zegt Hans Rienks uit Uithoorn. Hij g a a t rechten studeren a a n d e Vrije Universiteit. "Vorig j a a r h e b ik op de HEAO gezeten, m a a r dat is mislukt. Ik zat meer op het Leidseplein d a n op school. Toen w a s ik niet zo gemotiveerd e n dat ben ik nu wel. Ik wil later het bedrijfsleven in, iets als fiscaal jurist wil ik worden. Ik heb g e e n idee hoe moeüijk het g a a t worden; ik weet alleen dat ik het niet op mijn sloffen af kan. A a n d e universiteit is het vrijer e n je moet veel zelf doen, dat trekt mij. Ik zie wel wat het wordt, ik zal mijn best doen."

De droom van velen, een universitaire opleiding, lijkt soms op de Amerikaanse droom waarin je de juiste mentaliteit en doorzettingsvermogen moet hebben om je te kunnen handhaven. Net als in de jaren zestig is vrijheid nog steeds een sleutelbegrip op de universiteit. De vrijheid is echter zo kolossaal dat menigeen het opgeeft en uit het gezicht verdwijnt.

"Vrijheid blijheid' luidt het p a rool v a n menig nieuwkomer die zich enthousiast in het universiteitsgewoel stort. Voor velen blijkt het e e n desillusie. Ze zijn niet opgewassen tegen d e plotselinge veranderingen die het universiteitsleven met zich brengt. Hoewel d e Vrije Universiteit een reputatie heeft v a n goede studentenbegeleiding, knabbelen d e bezuinigingen a a n deze hoeksteen v a n d e onderwij svesting a a n d e Boelelaan. Niet zelden betekent d e inschrijving a a n e e n universiteit voor d e a a n k o m e n d e student d e eerste stap n a a r e e n verre toekomst en dus een breekpunt in het leven tot d a n toe. Velen maken zich e e n voorstelling v a n dat wat komen gaat, m a a r blijken toch onvoldoende voorbereid. Het w o n e n op kamers, w e g uit het ouderlijk huis, zelfdisciplin e , d e techniek v a n het studeren, d e verleiding v a n het uitgaansleven, d e k r a p p e studiebeurs, het is een lawine v a n veranderingen. Niet iedereen is d a a r tegen opgewassen. Sommigen worden meegesleurd e n verdwijnen vroegtijdig v a n d e universiteit. Anderen blijven, m a a r komen ofwel studie-technisch d a n wel persoonlijk in de problemen. Slechts grofweg een kwart v a n d e eerstejaars studenten krijgt g e e n moeilijkheden, zo valt in een rapport over studieproblemen, v a n d e afdeling Onderwijsresearch v a n d e Vrije Universiteit (ORVU), te lezen. "In het begin v a n het eerste j a a r h a d ik het moeilijk, want ik wist niet wat er v a n me werd verwacht," zegt d e nu tweedejaarsstudent Theo van Veen uit Purmerend. "Het is allemaal a n d e r s d a n ik g e w e n d w a s en d a n denk je: "moet ik dit allemaal kurmen?" Op e e n g e g e v e n moment zie je wat er v a n je wordt verwacht. Dan merk je ook hoe weinig je eigenlijk geleerd hebt op het VWO; hoe langer je meedraait hoe minder je lijkt te weten." Hij studeert Natuurkunde a a n d e VU. "Je k a n hier v a n alles e n er is niemand die je ergens toe dwingt. In tegenstelling tot d e middelbare school zit je hier niet in een keurslijf. Voor mij is d e universiteit vrijheid blijheid." Problemen tijdens d e studie kunnen d e student zodanig parten spelen dat hij door d e bom e n het bos niet meer ziet. "Een op d e zes studenten passeert tijd e n s zijn of h a a r studie het bur e a u v a n d e studentenpsychologen," zegt Joop GuiUiamse, studentenpsycholoog a a n d e Vrije Universiteit. "Veel studenten die hier komen, merken dat het anders is d a n ze zich h a d d e n voorgesteld. De manier v a n leven

D

Foto M a n u s v/d Plas, AVCWU

v a n e e n student brengt h e n eerder in contact met het proces v a n losmaking v a n het ouderlijk nest. Men moet solitairder leven. In veel gevallen merken studenten p a s wat d e nieuwe levenswijze inhoudt, als ze er midden in staan. Door d e invoering v a n d e twee fasenstructuur is er mmder tijd om te w e n n e n e n er l a n g z a a m in te groeien." H.R. Klijn, ook studentenpsycholoog, wijst op e e n rapport dat is samengesteld door d e hoogleraren F. v a n Vught en A. v a n Wieringen waarin staat dat het nagestreefde slaagpercent a g e v a n tachtig procent in d e propedeusefase niet wordt geh a a l d . Slechts zeventig procent

Voor het eerste jaar om is heeft een aantal studenten de koffers gepakt v a n d e studenten haalt het propedeutisch e x a m e n in d e eerste twee jaar. Veel studenten die zich bij d e psychologen aarmielden zijn eerstejaars die zich door e e n drietal factoren voor schier onoverkomelijke problemen geplaatst zien. Het k a n g a a n om disciplineproblemen, waarbij d e student niet in staat is zichzelf op gezette tijden a a n d e studie te zetten. Andere studenten krijgen d e technische vaardigheden v a n het studeren niet onder knie en ook komt het voor dat studenten problemen thuis hebb e n die in d e studie doorwerken. Deze gevallen komen in het

Henk Vlaming najaar, w a n n e e r d e eerste tentamens hun slachtoffers h e b b e n geëist, a a n het licht e n d a n komt d e stroom vastgelopen studenten op g a n g . "Niet zelden g a a t het om studenten die wat intelligentie betreft zeker niet onder d e m a a t zitten," legt Guilliamse uit. "Zij h e b b e n met betrekkelijk weinig moeite d e middelbare school g e h a a l d e n h e b b e n niet geleerd zich goed voor te bereiden. Wanneer ze tegen e e n onvoldoende oplopen schrikken ze e n ze voelen zich gelijk minder. Ze verwijten zichzelf d a t ze niets kunnen en d a a r lijden ze onder. Studenten die er altijd a a n h e b b e n moeten trekken weten dat ze er h a r d voor moeten werken." Maar niet alle probleemgevallen melden zich. Soms rommelen studenten verder, niet in staat hun moeilijkheden te onderkennen of toe te geven. "Het moment dat jongeren het gezin verlaten zien ze als heel belangrijk," meent Klijn. "Wanneer studenten in d e problemen komen h e b b e n sommigen d e neiging hun moeilijkheden te bagatelliseren. Eerstejaars leggen niet direkt e e n v e r b a n d tussen hun klachten en d e studie, terwijl dat er wel is. Ze kunnen niet meekom e n op d e universiteit, raken gedeprimeerd en zitten in hun eentje op hun kamer, w a a r ze zich absoluut niet lekker voelen. Men g a a t niet n a a r d e psycholoog omdat m e n v a a k denkt dat men d a n het roer uit h a n d e n geeft e n afhankelijk wordt v a n die persoon. Men ziet d e stap n a a r d e psycholoog vooral als een certificaat v a n onvermogen.

O p dit moment bieden d e studentenpsychologen vier cursussen w a a r i n het accent ligt op tentamenangst, scriptiebegeleiding, spreekangst in werkgroepen e n studievertraging. Ook zijn er gespreksgroepen w a a r onder a n d e r e d e losmaking v a n d e student v a n thuis a a n d e orde wordt gesteld. Soms komt tijdens gesprekken n a a r voren dat e e n student e e n onjuist soort motivatie a a n d e d a g legt om te studeren. "Zo komt het regelmatig voor dat m e n zich klakkeloos inschrijft voor d e studie w a a r i n e e n a n d e r familielid is afgestudeerd," zegt Klijn, "Men wü d a n e e n universitaire studie om bijkomstige redenen, bijvoorbeeld

Stap naar een studentenpsycholoog wordt gezien als een certificaat van onvermogen prestige in d e familie. Het kan voor e e n student verhelderend zijn als hij of zij tot dat inzicht komt. Maar w e g e v e n beslist g e e n adviezen. We zullen hoogstens v r a g e n w a a r o m iemand a a n d e studie is begonnen." Alle nut ten spijt-ontkomen ook d e studentenpsychologen niet a a n d e bezuinigingsgolf die het onderwijs teistert. Van d e 3,7 formatieplaatsen die ze nu hebb e n moeten ze er twee, m e e r d a n d e helft, inleveren. "Dat w a n n e e r je stelt dat w e e e n op d e drie studenten die v a n onze diensten gebruik m a k e n v a n voortijdig afhaken behoeden," zegt Guilliamse. "Dat is ons in-

ziens zeker het geval. Als je het rekenkundig bekijkt, levert het meer op d a n het kost. Dan wUlen ze toch op ons bezuinigen. Uit e e n onderzoek is gebleken dat veel studenten d e VU kiezen v a n w e g e d e g o e d e persoonlijke begeleiding. Juist die factor h a len ze w e g met deze operatie." In d e top v a n d e VU b e s t a a t terdege het besef dat d e kloof tussen VWO e n d e universiteit breed is. De kracht v a n d e universiteit, d e vrijblijvendheid v a n het studeren, bUjkt tegelijkertijd e e n struikelblok te zijn. Willem Smit, medewerker v a n ORVU is speciaal belast met het ontwerpen v a n cursussen die studenten e e n beter studieged r a g bijbrengen. 'Ongeveer d e helft v a n d e eerstejaars studenten,' zo stelt hij in e e n rapport, 'presteert gemiddeld of onvold o e n d e als gevolg v a n e e n stud i e g e d r a g dat in technisch e n vooral strategisch opzicht tekort schiet.' "Het grote probleem is dat je op het VWO op e e n heel a n d e r e manier leert d a n hier," zegt hij. "Je krijgt hier g e e n huiswerk, m a a r je moet a a n zelfstudie doen, zelf inschatten hoe z w a a r iets is e n hoeveel tijd je er a a n moet besteden. De meeste studenten weten niet hoe ze zulke v r a g e n moeten beantwoorden, vooropgesteld dat ze d e juiste v r a g e n steUen. Ze lezen het v a n A tot Z als e e n telefoonboek. Na tien bladzijden weten ze niet meer wat ze h e b b e n gelezen. Het g a a t erom dat je d e grote lijnen weet op te pikken." O p verzoek v a n docenten b e kijkt Smit d e a a r d v a n d e studieproblemen bij e e n groep e n stelt, afhankelijk v a n d e tijd die d e docent ervoor wil besteden, e e n draaiboek voor groepscursussen over het bestuderen v a n teksten, beter schrijven, studieboeken in d e t w e e d e taal, werkcolleges e n collegedictaten. Smit m a a k t in het al eerder genoemde rapport ook melding v a n e e n groep zogeheten 'risicostudenten'. Deze studenten kunnen niet met behulp v a n d e al g e b o d e n cursussen hun studiegedrag bijstellen. Smit d r a a g t in zijn rapport e e n oplossing a a n om d e risicostudenten op te v a n g e n en beter studieged r a g te leren. Als belangrijkste element stelt zijn plan dat d e cursussen a a n deze groep g e e n vrijblijvend karakter hebben. De studenten kunnen d e ged r a g s v e r a n d e r i n g e n niet zelf leren; het moet ze bij worden g e bracht. Het plan voorziet in minstens e e n halve extra formatieplaats. Omgerekend in geld kost dat ongeveer 40.000 gulden. Het probleem bij d e VU is dat het veel kleine subfaculteiten heeft e n per studierichting d e a a n t a l len risicostudenten te klein zijn om speciaal a a n d a c h t a a n te besteden. "Het plan ligt al e e n tijdje in diverse la's," weet Smit. "Het is nooit afgewezen door het College v a n Bestuur, m a a r het kost geld e n dat wordt in deze tijd zeker niet vrijgemaakt." Voordat het eerste j a a r voorbij is heeft e e n a a n t a l studenten d e koffers gepakt e n het is niet precies duidelijk welke oorzaken hier a a n ten grondslag liggen. Terwijl d e nieuwe t w e e d e j a a r s studenten door s c h a d e e n s c h a n d e geleerd h e b b e n e n moeizaam e e n stapje verder zijn gekomen, schrijven d e nieuw e hemelbestormers zich in, dromend v a n e e n veelbelovend e tijd in d e komende zes jaar.B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen