Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 399

N:)\pS}^BS

18 MAART 1988 André v a n Duin toont op d e T V de laatste bevindingen v a n d e biotechnologie. Volgens sommi­ gen tijdens d e discussiemiddag Welk publiek voor wetensc h ap en tech niek?, onlangs georgani­ seerd door de PWT (stichting voor Publieksvoorlichting over Wetenschap en T echniek) is dat de toekomst. Laat e e n populair figuur d e wetenschap a a n d e man brengen. Dan ben je verze­ kerd v a n e e n grote kijkdicht­ heid, waardoor het b e l a n g v a n wetenschappelijk onderzoek bij een groot publiek onder d e a a n ­ dacht komt. Chriet Titulaer, e e n v a n d e spre­ kers, staat bekend om zijn amu­ sementachtige a a n p a k . Voor minder d a n e e n miljoen kijkers doet hij het niet. Zijn populair­ wetenschappelijk prograrmna Wondere Wereld bij d e T ROS haalt die kijkdichtheid met ge­ mak. Volgens T itulaer kennen heel wat Nederlanders het voor­ heen totaal onbekende begrip 'geheugenmetaal' dankzij zijn programma. Hoe hij dat heeft klaarspeeld? Door het begrip te visualiseren met behulp v a n een bh met 'vormgeheugen'. Fantasie ken hem niet ontzegd worden, m a a r of het publiek er echt wijzer v a n wordt? Volgens Henk Suer, program­ mamaker bij d e NOS e n d e op­ ponent v a n T itulaer, bereik je het geïnteresseerde publiek toch wel, en h e b je g e e n g r a p ­ pen en grollen nodig. Hij betwij­ felt of het publiek d e luchtig ge­ presenteerde wetenschappelij­ ke fenomenen begrijpt en ge­ looft dus niet dat d e kijker er iets van opsteekt.

Congres buigt zich over populariseren van onderzoek

'TV­ster moet wetenschap a a n de man brengen' Moet wetenschap als amusement op televisie worden aangeboden of worden verbannen naar de bijlagen van dagbladen? Hebben jour­ nalisten wetenschapsvoorlichters nodig bij het publiek maken van wetenschappelijke bevin­ dingen? Een enerverende discussiemiddag hierover waarbij Deetman T itulaers weten­ schapsamusement aanprijst: "Het kan toch aar­ dige kijkcijfers oproepen en het levert nog cul­ tuur op ook." schappen worden toch zelden aan­huis­bladen p a s s e n artike­ nieuwe planeten ontdekt, is het len over "Chemie in d e keuken" nuchtere commentaar v a n d e en "T ips over wetenschapstoe­ door hen o n d e r v r a a g d e journa­ risme", probeerde d e minister. listen. A a n d e wetenschapska­ Opmerkelijk is dat zowel weten­ ternen v a n d e d a g b l a d e n valt schapsjournalisten als weten­ dat ook af te lezen. Een uitzon­ schapsvoorlichters onder het dering d a a r o p vormt NRC Han­ begrip 'wetenschap' vooral het technologische e n natuurweten­ ' delsblad, dat e e n geschiedkun­ dig onderwerp niet direkt n a a r schappelijk onderzoek ver­ zijn literaire bijlage verbant, als staan. Dat blijkt ook uit het on­ zou het bij geschiedenis niet om derzoek over d e theorie e n wetenschap g a a n . praktijk v a n wetenschapsjour­ Wat veel journalisten niet weten nalisten in Nederland dat door is dat het publiek wel degelijk twee Rotterdamse studenten belangstelling heeft voor alfa­ Maatschappijgeschiedenis is en gammaonderwerpen. Deze verricht. journalisten h e b b e n g e e n hel­ In de alfa­ e n g a m m a w e t e n ­

Ally Smid der publieksbeeld, concluderen d e studenten. Ze melden ook dat d e Volkskrant v a n plan is h a a r leven te beteren e n het nieuws over het sociaal­wetenschappe­ lijk onderzoek ook e e n plaatsje in d e krant te gunnen. Bij n a v r a a g blijkt dat d e vorm waarin dat gegoten g a a t wor­ den nog niet bekend is, zo zegt althans onderwij sredakteur Han van Gessel. De formule v a n het wetenschapskatern zal niet wezenlijk v e r a n d e r e n om­ dat uit lezersonderzoek is geble­ ken dat het heel goed a a n s l a a t bij het publiek, weet Van Ge­ ssel. Een al eerder bekend geworden m a a r ook opvallend feit in het onderzoeksverslag is dat onder­ zoekers naast hun vakliteratuur d e wetenschapsbijlages r a a d ­ plegen voor het vergaren v a n vakinformatie. In landen als Engeland, België en Duitsland wordt er door d e media veel meer geld en tijd uitgetrokken om het publiek de­

Kloof Hoewel uit onderzoek blijkt dat mensen d e laatste jaren steeds meer geïnteresseerd zijn in we­ tenschap, blijft de kenniskloof tussen d e onderzoeker e n het publiek bestaan. Uit het op deze middag gepresenteerde rapport van het Sociaal Cultureel Plan­ bureau "Publiek en T echniek" staat dat die kloof vooral be­ staat bij de gedrukte media. Wetenschapsvoorlichting op T V zou d a a r o m een uitkomst zijn. Minister Deetman, a a n wie het rapport werd aangeboden, bleek voorstander v a n populari­ sering. "Het kan toch a a r d i g e kijkcijfers oproepen e n het le­ vert nog cultuur op ook," w a s zijn luchtige commentaar. We­ tenschap moet je, als het a a n Deetman ligt, niet opsluiten in aparte katernen v a n dagbla­ den. Ook in vrouwen­, en huis­

De RAWB ziet niets in het 'mis­ siebudget', w a a r m e e Deetman een deel v a n het universitaire onderzoek wil financieren. De raad is b a n g dat d e overheid zich via dit budget toch weer gedetailleerd met het onderzoek gaat bemoeien. Ook bestaat veel verwarring over het begrip 'missie'. De RAWB vindt het wel noodza­ kelijk dat d e universiteiten zich profileren op basis v a n e e n lan­ delijke taakverdeling, m a a r dat is een zaak v a n d e instellingen zelf. Hooguit zou Deetman e e n deel van d e jaarlijkse rijksbij­ drage voor dit doel mogen oor­ merken. De RAWB is het ook niet eens met het plan om d e hoogte v a n d e rijksbijdrage sterk afhankelijk te m a k e n v a n het aantal eerstejaars, dat voor een b e p a a l d e studierichting kiest. Met deze 'quasi­consu­ mentgerichtheid' stelt Deetman de kwantiteit v a n het onderzoek boven d e kwaliteit, aldus d e RAWB, die zich tegen dit 'non­ beleid' verzet. De RAWB is ook tegen e e n ei­ gen onderzoekstaak voor het HBO, zoals die in d e concept­ wet is opgenomen. De docenten

Forumleden bekijken e e n film

Foto Bram d e Hollander

Adviesraad vindt nieuwe wet hoger onderwijs 'onrijp' Het concept­voorstel van minister Deetman voor een nieuwe wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) is "onrijp". Dat schrijft de Raad van advies voor het weten­ schapsbeleid (RAWB) in zijn advies over het ontwerp. in het HBO zijn niet competent voor het verrichten v a n onder­ zoek, en bovendien leidt zulks tot verdere versnippering v a n het onderzoek. De RAWB ziet weinig in het idee v a n de 'ondernemende univer­ siteit', dat hij als tegenspraak in woorden beschouwt. Wel on­ derstreept de r a a d d e noodzaak dat d e universiteiten samen­ werkingsverbanden a a n g a a n met a n d e r e instellingen die meer k a a s h e b b e n gegeten v a n het toepassen en marketen v a n kennis. In die samenwerkings­ verbanden zullen d e universitei­

ten vooral fungeren als toeleve­ ranciers v a n kennis. Voorts heeft d e RAWB b e z w a a r tegen d e vergroting v a n d e be­ stuurslast a a n d e universiteiten (door onder meer d e kwaliteits­ zorg en d e grotere bevoegdhe­ den op het gebied v a n investe­ ringen en personeel) zonder e e n herziening v a n d e bestuurs­ structuur. Volgens d e RAWB blijft het universitair bestuur in de WHW ten onrechte buiten schot. Versterking v a n d e be­ stuurskracht v a n d e universitei­ ten acht d e r a a d dringend no­ dig.

De RAWB sluit zich a a n bij d e adviesraad hoger onderwijs (ARHO), die er onlangs voor pleitte om op korte termijn een a a n t a l minder omstreden kwes­ ties op het gebied v a n d e auto­ nomie v a n d e instellingen en vernieuwingen in het onderwijs te regelen, e n d e vele vernieu­ wingen die. Deetman met d e WHW wü doorvoeren (missies, vouchers, d e indeling in secto­ ren) op een langere b a a n te schuiven. Die zijn op dit moment onvoldoende voorbereid, zodat het niet realistisch is te ver­ wachten dat deze ­ zoals Deet­ m a n wil ­ op 1 augustus 1990 kunnen worden doorgevoerd, aldus d e RAWB. De commissie voor d e toetsing v a n wetgevingsprojecten, ook wel n a a r zijn voorzitter, de T U­ burgse jurist prof. mr. E.M.H. Hirsch BaUin genoemd, heeft over d e WHW e e n positiever

gelijk over onderzoek te infor­ meren. De wetenschapsjourna­ listiek in Nederland is nog niet helemaal wat het moet zijn e n dat weten de journalisten zelf ook, blijkt uit het verslag. Deze vorm v a n journalistiek staat nog in de kinderschoenen.

Oorlog De relatie tussen voorlichters e n journalisten ligt gevoelig, zo ook op het terrein v a n d e weten­ schap. Wanneer wetenschaps­ voorlichters en public roepen dat het in die tak v a n d e journa­ listiek nog m a a r behelpen is, d a n breekt er oorlog uit. Voorzitter prof. S.J. Doorman zag d a a r de aardigheid wel v a n in en moedigde met n a m e Volkskrantjournalist Broer Scholtens en Nikhef­voorlichter Jona Oberski enthousiast a a n . "Het uitwisselen v a n onbeleefd­ heden neemt l a n g z a m e r h a n d grootste vormen aan," glunder­ de hij. Oberski heeft een uitgesproken mening over d e wetenschaps­ journalistiek. Die "versterkt slechts d e heersende orde e n verhoudingen en sjokt uitge­ droogd achter d e feiten aan." Veroordelingen als "afgeleide trots", "typische bureauredak­ ties" en "in plaats v a n luis in d e pels is d e wetenschap er in ge­ luisd" deden het bij het publiek uitermate goed. De voorlichting is volgens Oberski onmisbaar voor d e journalistiek, en ze heeft de voorlichter nodig als verspie­ der om meer d a n 'wetenschaps­ notulen' te kunnen produceren. Uit de in het verslag geciteerde gesprekken met journalisten blijkt dat zij vinden dat d e we­ tenschapsvoorlichting in kwali­ tatief opzicht slecht is en vooral een barrière vormt om a a n in­ formatie te komen. Bovendien zien ze d e kant­en­klaar gepo­ pulariseerde verhalen, zoals bijvoorbeeld d e stichting PWT die presenteert, als 'broodroof'. Liever omzeilen ze d e voorlich­ ter e n zoeken zelf kontakt met onderzoekers. De wetenschap zal altijd wel een aparte positie blijven inne­ men, zolang d e n a a r weten­ schap riekende onderwerpen bij een krant al g a u w als moei­ lijk a f g e d a a n worden e n n a a r speciale wetenschapsmede­ werkers worden verwezen. De uitspraak v a n een Hilversums programmamaker spreekt boekdelen: "Als ik het niet be­ grip, begrijpt het publiek het ook niet. En als ik het wel begrijp, is het g e e n wetenschap."

oordeel. Afgelopen vrijdag bracht Hirsch Ballin een interim­ advies uit. Daarin wordt be­ weerd dat het vouchersysteem vooral niet uit d e WHW moet worden weggeschreven ­ zoals d e universiteiten willen. Het vouchersysteem is zelfs v a n fun­ damenteel belang: "Dit systeem zal in d e wetgeving moeten worden opgenomen, a n d e r s zal d e beoogde stimulans voor d e instellingen om hun grotere be­ stuurlijke armslag te benutten, worden aangetast." De regeringscommissie vindt dat d e WHW uit het oogpunt v a n een 'terughoudend, onnodige bureaucratische lasten vermij­ dend overheidsbeleid' grote waardering verdient. Het bestuur v a n universiteiten zou mogelijk wel sterker moeten worden om een goede uitvoe­ ring v a n de wet mogelijk te ma­ ken. Op dit moment wil Hirsch Ballin g e e n wijzigingen, m a a r wil de overheid terugtreden d a n zullen colleges van bestuur op termijn meer bestuurskracht moeten krijgen.

(Esther Hageman Bert Bakker/UP)

19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen