Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 203

I^\Fl\/FS

20 NOVEMBER 1987 Bent u nu d e gebeten hond bij uw antropologische seksegeno­ ten?, is d e eerste v r a a g a a n Wil­ helmina v a n Wetering. Het blijkt m e e te vallen: "Lang niet bij ie­ dereen, m a a r bij sommigen n a ­ tuurlijk wel. Het verscherpt wel bestaande tegenstellingen. Maar ja, je leert met heel veel leven." U heeft dat er wel voor

A n t r o p o l o g e levert s c h e r p e kritiek o p feministische c o l l e g a ' s

'Vage emoties vervangen gedegen analyse'

over?

Van Wetering: "Je kunt toch niet met iedereen bevriend zijn. Dat w a s je voordien ook al niet dus zoveel g a a t er niet verloren. Je kunt d e dingen m a a r beter h a r d o p zeggen want ik h e b het idee dat het d e verkeerde kant op gaat." De kritiek v a n Van Wetering is dat d e feministen enorme pre­ tenties h e b b e n m a a r die in het geheel niet w a a r weten te ma­ ken. Zij zouden ideologie e n we­ tenschap met elkaar v e r w a r r e n en nauwelijks bruikbare begrip­ pen hanteren. Eén v a n die be­ grippen die d e feministes h a n t e ­ ren om d e g a n g b a r e weten­ schapspraktijk te karakterise­ ren is 'viricentrisme'; e e n prach­ tig woord dat wU zeggen dat d e werkelijkheid met e e n mannelij­ ke blik bekeken wordt. Van Wetering is er echter hele­ m a a l niet zo v a n overtuigd dat vrouwen altijd door m a n n e n zijn uitgesloten: "Het strookt in het geheel niet met mijn eigen ervaring. Ik h e b zelfs geprofi­ teerd v a n e e n mild patriar­ chaat. In d e tijd dat ik nog met kindertjes a a n mijn rok voort­ morrelde a a n mijn proefschrift h e b ik veel steun ondervonden v a n mijn promotor. Hij w a s het begrip e n d e mildheid zelve e n hij w a s zelf ook e e n hartstochte­ lijk v a d e r die vond dat er d e nodige a a n d a c h t a a n d e kinde­ ren besteed moest worden. Wat dat betreft h e b ik het gemakke­ lijk g e h a d . En om d a n achteraf nog eens in opstand te komen, lijkt m e allemaal zo overbodig." "In zo'n begrip als viricentrisme zit e e n enorm verwijt a a n voor­ g a a n d e generaties e n dat is mijns inziens niet terecht. In d e antropologie zijn veel boeken geschreven met a a n d a c h t voor het doen e n laten v a n vrouwen. Maar die lezen d e feministen niet. A a n d e e n e kant is het be­ langrijk d a t jonge m e n s e n e e n kans krijgen in d e wetenschap. Maar als je ziet wat voor priet­ praat er allemaal uitgeslagen wordt, d a a r schiet niemand iets mee op."

Hanig Van Wetering observeert dat d e feministen er heel goed in sla­ gen om voor hun b e l a n g e n te vechten: "Op dat punt zijn ze heel zakelijk, ze d e n k e n uitste­ kend a a n hun eigen carrière­ mogelijkheden. Ze hebben haast want overal g a a n d e kra­ nen dicht. Ze denken: we moe­ ten vlug zijn, zoveel mogelijk binnenhalen voor het te laat is." 4

Het is gewoon een strijd om de macht? "Daar h e b b e n ze groot gelijk in want dat d o e n d e m a n n e n ook. Ze proberen alle trucjes die m a n n e n ook met succes toepas­ sen. Het gevolg is dat je het gevoel krijgt dat het allemaal lood om oud ijzer is. Er zijn tij­ den geweest d a t ze d a c h t e n dat ze mmder hanig met elkaar om zouden g a a n . Maar ze zijn wel degelijk uit op e e n h e n n e g e ­ vecht. Op dezelfde manier, met dezelfde...(iachend) mascuhms­ tische domheid. Een strijd om d e macht, e n dat geldt voor beide sexen, brengt niet altijd d e beste kanten m mensen boven." "Vroeger hoorde ik op college dingen w a a r feministen nu enorm v a n schrikken. Je bent jong e n argeloos en dat zegt

"De wetenschap wordt gebruikt als instrument om politieke doeleinden te verwezenlijken", schreef dr. Wilhelmina van Wetering, werkzaam bij de vakgroep niet­westerse sociologie en culturele antropologie. Zij heeft scherpe kritiek op de feministische antropologie. In een themanummer van de Sociologische Gids gewijd a a n de feministische antropologie veegde zij op grondige wijze de vloer a a n met haar vrouwelijke collega's. In Ad Valvas doet zij dat nog eens dunnetjes over. Koos N euvel h a r d o p zeggen. Voor vrouwen die willen, b e s t a a n er g e n o e g mogelijkheden. Het is heel op­ vallend hoe weinig onderzoek er verricht wordt. En dat terwijl onderzoek verrichten voor e e n antropoloog het eenvoudigste is wat er bestaat. Het enige wat je nodig hebt is e e n bloknoot e n e e n vrije avond, d a n ligt het so­ ciale leven zo voor je open."

O u d e sokken "In plaats d a a r v a n wordt ge­ kermd over te weinig geld. Maar als je als vrouw iets te vertellen hebt over vrouwen kun je heel goedkoop a a n d e slag; e n als je d a a r op e e n g o e d e manier m e e bezig gaat, vind je n a verloop v a n tijd automatisch wel gehoor en erkenning. Af en toe h e b ik d e indruk dat dit e e n erg v e r w e n d e generatie is die onmiddellijk geld e n gevestigde posities eist e n boos wordt w a n ­ neer d e loper niet onmiddellijk uitgerold wordt."

"Af e n toe h e b ik d e indruk dat dit e e n erg v e r w e n d e generatie is die onmiddellijk geld e n gevestigde posities eist en booö wordt w a n ­ n e e r d e loper niet onmiddellijk uitgerold wordt." Foto AVC/vu iemand plotseling: ja kijk, m a n ­ nen spelen nu e e n m a a l in elke samenleving d e belangrijkste rol. Dan g a a t er wel iets door je heen. A a n d e a n d e r e kant zei dezelfde docent: m a a r er is g e e n vak w a a r vrouwen zoveel a a n h e b b e n bijgedragen als d e antropologie. Juist in d e antro­ pologie h e b b e n buitenstaan­ ders als joden e n vrouwen veel belangrijk onderzoek verricht. Het is onzin als vrouwen d a n later zeggen dat er nog enorme achterstanden bestaan." Men ken t de geschieden is het eigen vak n iet?

n va

"Het is e e n moedwülige blind­ heid. Ze h e b b e n b e l a n g bij w a n t o e s t a n d e n e n achterstan­ den. Hoe krachtiger ze d a a r o p hameren, des te vlugger komen er b a n e n voor vrouwen vrij. Daarover kun je je twijfels heb­ ben, zeker als je ook nog e e n s g e d w o n g e n wordt om te z e g g e n dat het allemaal fantastisch is wat op dat terrein gebeurt. En dat is het h e l e m a a l niet. Het is gewoon e e n terreur die uitgeoe­ fend wordt. ledere richting in d e antropologie staat bloot a a n he­ vige kritiek, dat hoort erbij. Maar om het feminisme loopt

men op d e tenen heen, dat is e e n heilige zaak. Vrouwen heb­ b e n het toch al zo moeilijk." Opereren de femin isten agressief?

dan

zo

"ledere m a n die het zou w a g e n te zeggen dat e e n onderzoeks­ voorstel slecht doordacht i is, wordt onmiddellijk voor sexist uitgemaakt. Het gevolg is dat d e m a n n e n ervoor p a s s e n om kri­ tiek te leveren, ze doen liever, concessies om d e lieve vrede m a a r te b e w a r e n . Maar ik denk dat uiteindelijk niemand g a r e n spint bij deze g a n g v a n zaken, we h e b b e n veel eerder b e l a n g bij e e n open klimaat." U suggereert dat de femi n iste n baat hebben bij de achtersta n d van vrouwen , maar is het n iet de bedoelin g om die achter­ stand te bestrijde n ? "Het g a a t altijd om dezelfde dubbelzinnige positie: als zaak­ w a a r n e m e r leef je v a n het on­ recht dat je bestrijdt. De noden worden enorm opgeklopt. Dat is niet zo vreemd, alle politici doen het ook. M a a r ik denk...(iaugr­ zaam fluisteren d) dat het in onze samenleving helemaal zo gek nog niet is, al m a g je dat niet

N a a r analogie v a n d e leuze 'het persoonlijke is politiek' vinden sommigen dat het persoonlijke ook wetenschappelijk is. Van Wetering plaatst d a a r h a a r kanttekeningen bij: "Alle weten­ s c h a p is persoonlijk, d a a r b e n ik het v a n harte m e e eens. Maar bij d e feministen n e m e n v a g e emoties d e plaats in v a n e e n g e d e g e n a n a l y s e . D a a r m e e im­ mobiliseer je jezelf. Ze zeggen dat het idee v a n waardenvrije w e t e n s c h a p onzin is, e e n ver­ zinsel v a n die oude sokken. Dit argument wordt echter als alibi gebruikt om m a a r h e l e m a a l niet meer n a a r objectiviteit te stre­ ven. Dat is e e n tendens die al bij het marxisme b e g o n n e n is. Je komt d a n uit bij d e zwarte­kou­ senkerken die op drammerige wijze op het eigen gelijk s t a a n e n dat zien w e nu ook bij moder­ n e stromingen als het feminis­ me. Als ze het m a a r belangrijk g e n o e g vinden, achten mensen het d e moeite w a a r d om terreur uit te oefenen, of het nu om God's woord g a a t of om het fe­ minisme." Is relativering van de waarde n ­ vrijheid n iet juist belan grijk om daarmee verschillen de n be ade­ ringen en on derzoekstypes n ee kans te laten geven ne wordt daardoor n iet eerder de pluri­ formiteit bevorderd? "Pluriformiteit is uitstekend, m a a r d e feministen houden d a a r niet van. Ze zeggen v a n binnen uit te voelen hoe het is om onderdrukt te worden e n dat d a a r o m hun b e n a d e r i n g het beste is. Marxisten h e b b e n dat ook, ze steunen d a a r o m het fe­ minisme dat voor hen het laat­ ste sprankje hoop betekent. Plu­ riformiteit zou h e l e m a a l g e e n opluchting voor ze zijn. Het zou d e eigen w a a r h e i d m a a r op los­ se schroeven zetten. En dat moet juist niet, begrijp ik."

Waarom hecht u zo'n bela n g aan het ideaal va n een ge­ meenschappelijke n wete schap­ pelijke metataal waarin met el­ kaar gediscussieerd wordt ne waarin men tot overee n stem­ ming tracht te komen . Is zoiets wel n odig? "Ik begrijp heel goed dat ieder­ e e n partijdig is. Maar dat iets moeilijk is betekent niet dat je er in het geheel niet meer n a a r moet streven. Als iedereen zich g a a t terugtrekken in e e n b a s ­ tion v a n vrouwenwetenschap of zwarte w e t e n s c h a p is het einde zoek. Je zult het toch moeten ver­ talen e n moeten proberen om gemeenschappelijke noemers te vinden. Anders krijg je e e n zielige verschraling. Dat k a n vanuit politiek oogpunt allemaal heel dienstig zijn m a a r het ruikt muf. Bij e e n emancipatiestrijd als v a n d e feministen zie je dat ze elkaar onder d e kin strijken voor allerlei wanproducten e n d a n denk je, kinders jullie zitten je te isoleren. Maar als je op hen dezelfde m a a t s t a v e n wilt toe­ passen, n e m e n ze je dat niet in d a n k af." Misschien omdat er g e e n alge­ m e n e m a a t s t a v e n b e s t a a n en d e huidige m a a t s t a v e n door m a n n e n zijn bedacht? "Ja, die zijn besmet." Is dat no waar? "Het is niet h e l e m a a l o n w a a r . We h e b b e n allemaal e e n ge­ kleurde bril zoals we allemaal etnocentrisch zijn. We zijn hoogst subjectief, zoals er ook e e n eurocentrisme tegenover d e d e r d e wereld bestaat. De g e v a ­ ren d a a r v a n zijn h e l e m a a l niet denkbeeldig, m a a r d a a r kun je in je werk bedacht op zijn. Die verabsolutering v a n d e partij­ digheid leidt tot e e n enorme d w a n g . Er komt e e n vorm v a n terreur in plaats v a n d e bevrij­ ding w a a r o p gehoopt werd, uit voort. Ze kunnen er ook niet meer om lachen, relativering is het schenden v a n e e n heilige koe." U pleit voor een vermi n deri n g van de politieke bevloge n heid in de wete n schap? "Van bevlogenheid h e b b e n w e nu wel e e n overdosis g e h a d . Wat mij betreft moeten w e heel gewoon, nuchter, proberen d e werkelijkheid zo goed mogelijk in kaart te brengen. Ik begrijp heel goed dat bevlogenheid d e motor is w a a r heel wat weten­ schappelijk werk op draait. Het k a n soms je blik scherpen, m a a r liefde k a n ook erg blind maken. En v a n beiden zien we voor­ b e e l d e n in het feminisme."

Adverteren in Ad Valvas is adverteren voor een herkenbare groep en dus gericht adv erteren

Bureau Van Vliet Postbus 20, 2040 AA Zandvoort Tel 02507-14745

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen