Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 566

n

iUDV?aA5^

24 JUNI 1988

Prof. d e Waart n a afloop v a n geheime wetenschappelijke conferentie:

'Palestijnen zijn niet alleen bommenwerpers en vliegtuigkapers' Donderdag 16 april in het Novo­ tel a a n d e De Boelelaan is e e n groep v a n zo'n veertig tot vijftig mensen bijeen op e e n conferen­ tie die door d e NOVIB e n d e VU georganiseerd is. Het is e e n bij­ zondere groep mensen, ze b e ­ horen tot bevolkingsgroepen die normaal gesproken ieder contact met elkaar uit d e w e g g a a n : joden v a n buiten e n bin­ nen Israël e n Palestijnen. Er heerst e e n zekere behoed­ zaamheid rond d e drie d a g e n durende conferentie. Dat d e bij­ eenkomst niet in het hoofdge­ bouw v a n d e VU wordt georga­ niseerd heeft behalve e e n prak­ tische reden ook e e n veilig­ heidsreden: zo'n open gebouw als d e VU valt niet zo gemakke­ lijk in d e gaten te houden. Bo­ vendien wordt d e pers op e e n afstand gehouden. De media worden niet toegelaten op deze conferentie omdat, zo luidt d e motivatie, d e deelnemers zich d a n wellicht a n d e r s g a a n op­ stellen: het scoren v a n punten zou belangrijker worden d a n het voeren v a n e e n vreedzame dialoog. En d a t kon niet d e b e ­ doeling zijn. Ad Valvas m a g wel even rond­ kijken zolang we, wordt ons o p het hart gedrukt, m a a r niemand rechtstreeks citeren. Niet d a t er m het eerste gedeelte v a n d e conferentie zoveel te citeren valt. Voorzichtig vindt d e eerste kennismaking plaats. College­voorzitter Brinkman spreekt enkele vriendelijke ope­ ningswoorden waarin hij d e zin van christelijke wetenschaps­ beoefening a a n niet­christenen verklaart. Ook bij d e grote opponenten v a n d e conferentie, d e joden e n Palestijnen, is bereidwilligheid troef. Er wordt enkele malen krachtig benadrukt hoe belang­ rijk het is d a t m e n hier bijeen­ komt e n dat men eindelijk eens met elkaar spreekt. Zelfs als men het erover eens zou kunnen worden dat men het niet met elkaar eens is, wordt als winst gezien.

Sinds de beruchte jongerenopstand in de bezet­ te gebieden van Israël, lijkt er iets te verande­ ren in de publieke opinie over het Midden Oos­ ten. Steeds meer mensen vinden dat de Pale­ stijnen recht hebben op een eigen staat. Op een door de VU en NOVIB georganiseerde confe­ ~^ rentie werd getracht om joden en Palestijnen iets dichter bij elkaar te brengen. "ledere jood mag best dromen van het Beloofde Land als hij het maar bij die droom laat", meent prof. P.J.I.M. de Waart, een van de organisatoren. ger zo k a n voortduren. Zij vor­ men in Israël niet langer s p a a r ­ zame uitzonderingen: "De jon­ gerenopstand die in december dit j a a r in d e bezette gebieden heeft plaatsgevonden, heeft e e n enorme invloed g e h a d ; veel meer d a n alle terroristische a c ­ ties. Nu p a s beginnen d e ogen van veel Israëli's open te g a a n . Men ziet d a t er mensen in die gebieden w o n e n die m e n niet langer k a n negeren." De Waart denkt d a t Israël er niet a a n k a n ontkomen d e Pale­ stijnen als volk te erkennen: "Is­ rael heeft d e bezette gebieden altijd als onderdeel gezien v a n het Beloofde Land. De Palestij­

nen d e PLO heerst e e n bereid­ heid om Israel te erkennen. Dat is e e n belangrijk politiek feit. Ju­ ridisch kunnen ze niet anders, Israel is immers e e n rechtsgeldi­ g e staat. Iedereen die e e n rechtsgeldige staat wil wegve­ gen maakt zich schuldig a a n agressie." De Palestijnen op d e conferen­ tie w a r e n evenwel g e e n officië­ le afgezanten v a n d e PLO. D a n zou het immers sowieso niet mo­ gelijk zijn geweest om e e n g e ­ sprek te organiseren tussen Is­ raëli's e n Palestijnen. In Israël is het namelijk bij d e wet verbo­ den om contacten te houden met e e n 'terroristische organisa­

Koos Neuvel die droom laat. Evenzogoed m a g iedere Palestijn dromen over d e eenheid v a n Palestina, als hij zich m a a r houdt a a n d e juridische e n politieke realiteit v a n dat kleine stukje." "Het g a a t er om d a t soort g e ­ dachten in d e publieke opinie te laten beklijven. Bij het grote pu­ bliek heerst n o g altijd het idee dat Israël zijn onafhankelijk­ heid zelf bevochten heeft, m a a r zonder d e volkenbond zou Is­ rael nooit zo zijn gecreëerd als op d e huidige wijze. Het ont­ s t a a n is eigenlijk h e l e m a a l te d a n k e n a a n het m a n d a a t e n een resolutie v a n d e Algemene Vergadering. In Israel zou het doorslaggevende b e l a n g v a n die juridische, politieke maatre­ gelen meer tot het bewustzijn door moeten dringen." Als motivering w a a r o m veel Is­ raeli's weigeren om die politieke en juridische realiteit te respec­ teren e n w a a r o m ze niet met d e PLO willen praten, voeren velen a a n dat in het officiële handvest v a n d e PLO het b e s t a a n v a n Israel n o g altijd niet erkend is. De Waart: "Men fixeert zich o p

Beloofde Land De grote instigator v a n deze conferentie is, s a m e n met enke­ le mensen v a n d e NOVIB, prof. P.J.I.M. d e Waart, hoogleraar internationaal recht a a n d e VU. Begin dit j a a r bracht hij e e n b e ­ zoek a a n Israël e n a a n d e b e ­ zette gebieden, met het doel d e volkenrechtelijke situatie al­ d a a r te onderzoeken. In d e bezette gebieden sprak De Waart met vertegenwoordigers v a n vrouwenorganisaties, jon­ geren e n vele anderen. Hij kwam d a a r tot e e n v e r a s s e n d e ontdekking: "We w a r e n getrof­ fen door het feit dat er in d e bezette gebieden e e n duidelijke bereidheid bestond om d e reali­ teit onder ogen te zien. Anders d a n hier veelal gedacht wordt, willen d e Palestijnen Israël niet van d e a a r d b o d e m wegvagen, m a a r is men bereid om Israël te erkennen. Als m e n e e n zelfstan­ dig staat wordt, wil m e n zelfs liever met Israel samenwerken d a n met Arabische landen, in het bijzonder Jordanië." Het gesprek met De Waart vindt plaats enige d a g e n n a d e con­ ferentie in Novotel. Terugblik­ kend constateert hij d a t d e Is­ raëlische deelnemers eveneens v a n het besef doordrongen zijn dat d e huidige situatie niet lan­

Prof. d e Waart: "Er bestaat e e n bereidheid d e realiteit onder ogen te zien" nen werden gezien als inwo­ ners v a n die gebieden die blij mochten zijn dat ze er zaten e n die het relatief gezien n o g niet zo slecht h a d d e n . Maar langza­ m e r h a n d wordt erkend d a t d e Palestijnen e e n volk vormen met e e n recht op zelfbeschik­ king."

Opinie Echt snel g a a t d a t echter n o g niet. De Waart: "In d e Israëli­ sche publieke opinie heeft d e gedachte postgevat d a t w a n ­ neer je d e Palestijnen é é n h a n d geeft, zoiets het begin v a n het einde is: d a n wiUen ze terug n a a r Haifa e n a n d e r e plaatsen en willen ze heel Palestina heb­ ben. De Palestijnen die a a n d e conferentie h e b b e n deelgeno­ men g a a n d a a r echter hele­ m a a l niet v a n uit e n ik denk d a t ze daarin representatief zijn voor d e meeste Palestijnen. Bin­

tie' als d e PLO. Wie zoiets toch doet loopt het risico e e n p a a r jaar gevangenisstraf a a n zijn broek te krijgen. V a n d a a r d a t in een onpartijdig land als Neder­ land e e n keurige academische conferentie g e h o u d e n werd waarin iedereen in zijn indivi­ duele, academische hoedanig­ heid a a n het woord k w a m e n niet als Ldmaat v a n deze of g e n e organisatie. Het is e e n resultaat v a n d e con­ ferentie dat verder bekeken g a a t worden in hoeverre Israë­ li's e n Palestijnen gezamenlijk wetenschappelijk onderzoek kunnen g a a n opzetten. O p zijn eigen vakgebied denkt De Waart a a n onderzoek n a a r his­ torische e n morele a a n s p r a k e n op e e n b e p a a l d grondgebied versus d e juridische e n politieke realiteit. De Waart: "ledere jood m a g best dromen v a n het Be­ loofde Land in zijn oorspronke­ lijke grenzen als hij het m a a r bij

Foto Michel Claus, AVCA^U

dat handvest e n daarbij komt dat in Israel d e PLO vooral g e ­ zien wordt als e e n organisatie v a n bommenwerpers e n vlieg­ tuigkapers." "Wat m e n niet weet is d a t d e PLO e e n organische eenheid vormt met het volk. Men heeft eigen onderwijs, medische zorg, a n d e r e vormen v a n zelfhulp en, inderdaad ook e e n militaire arm. Maar ik denk d a t je d e legitimiteit v a n Israel ruet moet beoordelen n a a r d e d a d e n v a n het leger e n evenzogoed moet je d e morele identiteit v a n d e PLO niet uitsluitend beoordelen n a a r de militaire arm."

Handvest "De PLO is niet alleen m a a r ter­ roristisch, m e n heeft er zelfs dui­ delijk democratische vormen. Tijdens mijn bezoek a a n d e b e ­ zette gebieden hoorde ik ook dat m e n zei: wat er in d a t h a n d ­

vest staat, d a t is duidelijk, m a a r wij h e b b e n als r a a d besluiten genomen die d a a r h a a k s op 'staan e n die besluiten represen­ teren d e werkelijke wil v a n het Palestijnse volk." "Ik h e b toen gezegd d a t je d a n net zo goed het handvest kunt herschrijven, m a a r zij twijfelen er a a n of zoiets wel werkelijk positieve effecten heeft in Israel. Als je zoiets herschrijft, kunnen d e Israëli's namelijk weer zeg­ gen: m a a r stiekem blijven jullie toch hetzelfde denken. Er kan altijd wel weer e e n reden ge­ vonden worden door d e Israëli's om wantrouwend te blijven. V a n d a a r d a t d e Palestijnen dat handvest p a s echt willen g a a n a a n p a s s e n op het moment dat er vanuit Israel e e n duidelijk signaal komt d a t m e n met de PLO om d e tafel wil g a a n zitten."

Juichstemming Het g e v a a r v a n d e door Israel stug volgehouden bewering dat d e PLO e e n terroristische orga­ nisatie zou zijn, is volgens De Waart d a t zoiets ook e e n selffulfilling prophecy k a n worden: als m e n weigert d e PLO als on­ derhandelingspartner te erken­ nen, zullen ze i n d e r d a a d sneller hun toevlucht g a a n zoeken tot gewelddadige middelen. De Waart: "Zonder d e PLO los je het Palestijnse vraagstuk niet op, d a a r w a r e n alle joodse deelnemers v a n d e conferentie v a n overtuigd. Maar zoals ge­ zegd, ze vertegenwoordigen g e e n enkele politieke stroming en vormen waarschijnlijk een minderheid. Onderzoekers kun­ nen echter wel proberen om de publieke opinie te beïnvloeden. Als d e beelden v a n d e jongere­ nopstand in zes m a a n d e n tijd d e wereldopinie drastisch kun­ nen veranderen ten gunste van d e Palestijnen, d a n moeten de universiteiten tesamen ook wat kunnen bijdragen op d a t punt." Maar niet alleen v a n d e kant v a n Israel wordt d e tot stand koming v a n e e n zelfstandige Palestijnse staat tegengewerkt, merkwaardig genoeg lijken de Arabische landen evenmin m een juichstemming te zijn. Over de oorzaken d a a r v a n specu­ leert d e Waart: "Het zou best eens kunnen zijn d a t e e n zelf­ standige Palestijnse staat toch een vrij modern fenomeen is m d e Arabische wereld. Je kunt niet zeggen d a t d e overige Ara­ bische landen uitmunten in een democratische vormgeving. Bo­ vendien beschouwen sommige Arabische landen d e huidige spanning in het Midden­Oosten misschien helemaal niet zo ne­ gatief e n vinden ze het niet zo erg als d e zaak blijft zoals die is." "Een joodse collega zei mij laatst: 'wat mij zorgen baart is dat vroeger het joodse volk gold als het inteUectueel­literaire­fi­ losofische volk bij uitstek, maar nu moet ik constateren d a t de Palestijnen die rol a a n het over­ nemen zijn.' De Palestijnse intel­ lectuelen zitten in d e hele we­ reld e n hun opleidingsniveau en intelligentie is niet gering. Dat is iets wat in d e Arabische wereld opvalt. V a n d a a r misschien ook dat d e Palestijnen g e e n auto­ matische steun ontvangen. In een onderzoek d a a r n a a r moe­ ten d e politicologen m a a r eens hun t a n d e n zetten."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen