Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 463

^A^\PS

29 APRIL 1988 In 1972 kregen d e bureaus v a n vertrouwensartsen 450 telefoon­ tjes binnen over kindermishan­ deling. In 1983 w a r e n het er 5000. Na a r verwachting zal dat aantal dit j a a r stijgen tot 7500. Zo'n twintig kinderen per j a a r sterven a a n d e gevolgen v a n mishandeling. Volgens Baartman is het dankzij de grote publiciteit dat het a a n ­ tal meldingen, volgens hem het topje v a n d e ijsberg, zo toenam. "Er is meer openheid e n belang­ stelling voor. Familie, buren e n onderwijzers zijn alerter w a a r ­ door mishandeling hopelijk niet meer zo uit d e h a n d loopt e n kinderen eerder worden ge­ loofd", zegt hij. Baartman, bestuurslid v a n d e Vereniging tegen Kindermis­ handeling: "In sommige gezin­ nen zijn kinderen al jaren d e dupe v a n mishandeling, 't Lijkt op een verslaving, e n d a t stop je niet zo makkelijk. Hulpverleners hebben grote behoefte a a n in­ zicht in d e problemen die zich in zo'n gezin afspelen, want mis­ handeling staat bijna nooit op zichzelf. D a a r n a a s t is er grote behoefte a a n methodes v a n hulpverlening."

Dr. Baartman constateert dat kindermishandeling niet eindigt bij blauwe striemen

'Mishandeling levert later relatieproblemen op' Vandaag praat het landelijk bureau van ver­ trouwensartsen met het ministerie van WVC over zijn personeelsproblemen. De vele meldin­ gen van kindermishandeling groeien hem bo­ ven het hoofd. Daarnaast missen hulpverleners vaak de kennis. "Onderzoek naar kindermis­ handeling is een onontgonnen terrein en emo­ tioneel een mijnenveld", zegt dr. H. Baartman. Vanaf maandag is hij bijzonder hoogleraar 'preventie en hulpverlening inzake kindermis­ handeling' aan de VU.

"Nu lopen behandelingen bij­ voorbeeld weleens m a n k o p d e samenwerking. Hoe meer pro­ blemen er in e e n gezin zijn, des te meer hulpverleners worden er ingeschakeld. In zo'n geval gebeurt er soms juist h e l e m a a l niets. De e e n denkt dat d e a n d e r het wel zal opknappen. Een tijd­ je terug is er e e n kind overleden terwijl er vijftien hulpverleners rondliepen in dat gezin. Dat mag niet meer gebeuren. De in­ stanties moeten veel duidelijker afspreken wie d e eindverant­ woordelijkheid heeft, wie het gezicht n a a r het gezin toe is, wie zich om het gezin bekommert e n wie het kind beschermt. Want zodra kindermishandeling in d e openbaarheid komt, raakt het hele gezin in e e n crisis. Ieder­ een moet geholpen worden om dat trauma te overleven."

vakgroep speciale pedagogiek zich d a a r over. "In deze gezinnen komt regel­ matig kindermishandeling voor. Gesprekken bij het RIAGG zijn voor h e n te abstract en h e b b e n teveel te m a k e n met persoonlij­ ke trubbels terwijl d e e ü e n d e heel v a a k te m a k e n heeft met d e manier v a n leven. Hoe er met geld wordt o m g e g a a n , met bu­ ren e n hoe zaken met a d v o c a ­ ten worden afgehandeld. Hoe je d e gootsteen ontstopt, h o e je a a n e e n t w e e d e h a n d s b e d komt omdat drie kinderen in é é n b e d wat onpraktisch is. Om zo"n situ­ atie te beseffen, moet je ter plek­ ke zijn."

Ongedierte

Tweedehands bed Baartman: "Ook wordt n o g wel­ eens te gemakkelijk gedacht dat elk gezin op het Procrustes­ bed v a n d e hulpverlening past. Men heeft e e n b e p a a l d e manier van werken e n d a a r moet het gezin zich a a n p a s s e n . M a a r niet iedereen is gemotiveerd voor elke vorm behandelings­ vorm." Als bijzonder hoogleraar zal Baartman zich in opdracht v a n de Vereniging tegen Kindermis­

Diana Doornenbal

Dr. Baartman: 'Zodra kindermishandeling in d e o p e n b a a r h e i d komt, raakt het hele gezin in e e n crisis' Foto Bram de Hollander handeling met n a m e buigen over verschülende hulpverle­ ningsmethodes. Een methode die d e laatste tijd populair is voor hulp a a n gezirmen met al­ lerlei problemen is intensieve

thuishulp. S a m e n met e e n RI­ AGG e n De Triangel (een in­ stantie w a a r gezinnen die totaal in d e vernieling zitten voor on­ geveer e e n half j a a r worden op­ genomen) buigt Baartmans

De wetenschap in N ederland holt achter d e feiten a a n . Om te weten h o e je met mishandelde kinderen om moet g a a n , zijn w e met n a m e afhankelijk v a n on­ derzoeken uit d e Verenigde Sta­ ten. Baartman: "Die zijn niet altijd te vertalen n a a r d e situatie in ons land. De slums in N ew York zijn v a n e e n ander, ernstiger kaliber d a n d e mindere woonbuurten in Amsterdam. Bovendien moet je je realiseren dat het niet alleen kinderen uit d e lagere milieus zijn die mishandeld worden. Je denkt al g a u w a a n slaan, mep­ pen e n blauwe striemen ­ wat i n d e r d a a d vooral in l a g e mi­ lieus voorkomt. M a a r je hebt ook nog emotionele kwetsing, iets wat in alle l a g e n v a n d e bevolking voorkomt." "In lagere nulieus is men mis­ schien eerder geneigd 'om d e mouwen op te stropen' als er problemen zijn, terwijl d e g e n e n die hun brood verdienen met b a b b e l e n d a t ook eerder in het gezin in praktijk brengen. In­ cest, wat twintig procent v a n alle mishandelingen vormt, is evenmin klassegebonden." Naast mishandelde h e b je ook nog verwaarloosde kinderen. Men vermoedt dat dat vijf keer zoveel voorkomt als mishande­ ling. "Geregeld b e l a n d e n er vol­

strekt uitgedroogde e n onder­ voede kinderen in d e N eder^ landse ziekenhuizen. Gewoon doordat ze niet krijgen wat ze nodig hebben. Anderen worden niet g e w a s s e n e n verschoond. Ongedierte, huidaandoeningen e n groeistilstand is het gevolg," vertelt Baartman.

Maltraiteren Wat voor verstikkende invloed kindermishandeling heeft o p het latere leven, weten alleen d e g e n e n die zelf in hun jeugd mishandeld zijn. De vakgroep speciale pedagogiek p r a a t ge­ regeld met dertig v a n die vol­ wassenen. 'Jij, als jij jezelf ver­ trouwt, d a n vertrouw je wel d e verkeerde', kreeg e e n m a n al­ tijd te horen v a n z'n vader. Baartman: "Dat is emotioneel maltraiteren. Het meest b a s a l e v a n mishandeling is d e zelf­ waardering die bij zo'n kind verdwijnt. Dat levert op latere leeftijd relatieproblemen op. Om voor a n d e r e n v a n w a a r d e te zijn, is e e n positieve kijk op jezelf nodig. Hoe negatiever je over jezelf denkt, des te eerder b e n je gekwetst." Ouders die vroeger mishandeld zijn e n dat niet verwerkt heb­ ben, herhalen dat niet zelden bij hun eigen kroost, meent Baart­ man. "Naar e e n kind toe voelt e e n vader of moeder zich snel ge­ kwetst als het niet luistert. Als het niet lief is, wordt dat meteen geïnterpreteerd als jennen e n uitdagen. 'Die moet me ook al niet. Hij doet het erom, 't s ekreet. Ik zcd hem eens laten weten wie de baas in huis is l'. Het lastige kind is d e druppel die d e enmier vol ellende doet overlopen." Gelukkig zijn er compensotie­ mogelijkheden om af te rekenen met het verleden. "Je bent god­ zijdank niet alleen v a n je ou­ ders afhankelijk wat dat betreft. Een a a r d i g e oma, leerkracht, partner of e e n leuke b a a n , het zijn allemaal zaken die je hel­ pen te overleven e n d e positieve kijk o p jezelf terug te geven, blijkt uit het onderzoek." "Opmerkelijk is ook dat d e meesten die n a mishandeling het hoofd boven water gehou­ den h e b b e n vroeger ook men­ sen h a d d e n a a n wie ze wat kwijtkonden. Zoals e e n jonger broertje of zusje om voor te zor­ gen. Verder blijkt dat d e 'overle­ vers' beter afgerekend h e b b e n met hun verleden e n him ou­ ders. Ze h e b b e n het rouwpro­ ces, want d a a r kun je het m e e vergelijken, verwerkt. Ze zijn minder kind."

VU en LOI twisten over cursus vliegangst Deze m a a n d presenteerden d e LOI (Leidse Onderwijs Instel­ lingen) s a m e n met charter­ maatschappij Transavia e n d e Vrije Universiteit het informa­ tiepakket 'Vliegen zonder angst'. Althans, dat staat op dit pakket. Of het logo e n d e n a a m van d e VU door d e LOI ge­ bruikt h a d mogen worden, blijkt onderwerp v a n grote one­ nigheid te zijn. De coördmotie v a n het project was in h a n d e n v a n d e VU­stu­ dente Ineke Draais ma, die bij Transavia e e n PR­stage liep, en d a a r al eerder drie zomers als stewardess werkte. Draais­ ma heeft h a a r t a a k ("partijen bij elkaar brengen, hobbeltjes rechtstrijken") prima volbracht. Het informatiepakket heeft zelfs behoorlijk wat publiciteit gekregen, voor d e 24­jarige studente vrije letteren e e n mooie binnenkomer in d e we­ reld van d e PR. Meteen n a d a t

h a a r werk g e d a a n was, dreigt nu echter zo ongeveer d e pleu­ ris uit te breken. Het informatie­ pakket, ­ b e s t a a n d e uit e e n boekje e n drie geluidscasset­ tes, lijkt resultaat te zijn v a n e e n n a u w e samenwerking tus­ sen VU, LOI, Transavia e n d e omroep AVRO. Hun logo's s t a a n op het pakket e n op het boekje afgedrukt. In het boekje wordt verschillende malen ge­ noemd d e VU­psycholoog dr. A. Vrolijk, die onderzoek doet n a a r vliegangst, zijn vakgroep klinische psychlogie e n conflic­ tuologie, e n d e faculteit PPW. Vrolijk zelf heeft echter niet meegewerkt a a n het pakket. Toen hij het pakket voor het eerst onder ogen kreeg, oor­ deelde Vrolijk dat het LOI­pak­ ket ten onrechte suggereert dat zijn onderzoek h i e r a a n verbon­ den k a n worden. Temeer d a a r een v a n d e hoofdstukken in zijn ogen verdacht veel gelijkenis

vertoonde met e e n gedeelte uit een manuscript dat Vrolijk nog moet publiceren. "Ik h e b er met n a m e b e z w a a r tegen d a t wordt gesuggereerd dat dit pakket op d e VU ontwikkeld e n getest zou zijn", zegt Vrolijk. Pikant detail is dat het pakket onder a n d e r e is geschreven door een oud­ student v a n Vrolijk, die bij hem afstudeerde op e e n scriptie over vliegangst. Vrolijk weigert om verder op d e zaak in te g a a n . "Er is een vrij delicate onderhandelingssitua­ tie en die k a n bedorven wor­ den worden door e e n of a n d e r e publicatie", aldus Vrolijk. Wel verwijst hij n a a r mr. B. Meulman, secretaris v a n het college v a n bestuur. Vrolijk heeft d e zaak in zijn h a n d e n gelegd. Meulman bevestigt d e klacht v a n Vrolijk. Het feit d a t d e n a a m v a n d e Vrije Universiteit zonder toestemming is verbon­ den a a n e e n commercieel pro­

dukt v a n d e LOI, zit beide h e ­ ren hoog. Juridisch zou dit e e n onrechtmatige d a a d kurmen opleveren, w a a r a a n direct e e n eis tot schadevergoeding is te koppelen. Dat ook het officiële logo v a n d e VU is afgdrukt en, als dat aangetoond k a n wor­ den, dat er wat materiaal is geleend uit een ongepubli­ ceerd manuscript v a n e e n VU­ onderzoeker, is e e n inbreuk op het auteursrecht. De VU eist nu v a n d e LOI dat d e cursus uit d e h a n d e l wordt genomen. De LOI r e a g e e r d e d a a r o p met een uitnodiging voor e e n gesprek o p 4 mei a.s. die d e VU heeft a a n v a a r d . Bo­ vengenoemde eis blijft voor d e VU echter het uitgangspunt, tenzij men tot e e n vergelijk k a n komen. Daar zijn talloze moge­ lijkheden voor. De LOI zou e e n schadevergoeding kunnen be­ talen, d e tekst kurmen a a n p a s ­ sen, of d e bronvermelding ver­

beteren. De h e e r Verheul, hoofd v a n d e LOI­afdeling w a a r d e cursus onder ressor­ teert, is optimistisch over e e n goede afloop. Hij ziet redelijke kansen om bij het gesprek v a n 4 mei tot e e n vergelijk te ko­ men. Het uit d e h a n d e l n e m e n v a n d e cursus zou hij betreu­ ren, m a a r "als d e VU d e LOI d a a r juridisch toe k a n dwin­ gen, d a n moet het". De affaire werpt g e e n smet op d e flitsende stage v a n Draais­ ma: "N ee hoor, wij als Trans­ avia s t a a n hier volledig buiten. Ik leer hier gewoon weer van, hoe h a r d het er in d e praktijk a a n toe gaat." Volgende week w o e n s d a g zit­ ten d e twistende partijen om d e tafel. Ongetwijfeld zullen zij overeenstemming bereiken, en h a r d zal er d a n zeker niet a a n toe g a a n . Is Vrolijk niet werk­ zaam bij conüictuologie'i

(Gerard van Schalk)

ü

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen