Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 77

18 SEPTEMBER 1987 "Als je m e zou vragen: is De Swart bibliofiel?, d a n zou ik ant­ woorden: nee," aldus d e biblio­ thecaris over zichzelf. "Privé vind ik het leuk als wij s a m e n n a a r e e n oude atlas g a a n s t a a n kijken. Fantastisch. Ik zou hem zefs wel willen hebben. Maar als bibliothecaris kijk ik niet pri­ mair n a a r d e museale w a a r d e ervan. Als het ding nooit wordt ingekeken, zeg ik: nou jongens, het is fijn om het te hebben, m a a r w a s het niet e e n beetje overdone?' G e e n bibliofiel dus, dr J.H. d e Swart. Degene wiens t a a k hij overneemt, dr I. SteUingwerff, heeft herhaaldelijk verkondigd dat d e WWO v a n d e universi­ teitsbibliothecaris e e n m a n a g e r m a a k t die zijn produkt niet kent. Is d e Swart nu zo'n m a n a g e r ? Hij zucht diep, uit zijn b e w o n d e ­ ring voor SteUingwerff, die v a n d e UBVU e e n zelfstandige uni­ versiteitsbibliotheek heeft ge­ maakt, e n lijkt niet erg gewillig om met h e m in d e b a t te treden. Hij stelt dat d e v r a a g eigenlijk niet interessant is e n gooit het over e e n a n d e r e boeg. Als d e v r a a g hem toch opnieuw wordt gesteld, antwoordt hij uiteinde­ lijk, n a e e n l a n g e stilte: "Het is meer e e n accentverschil. Op d e universiteiten is m e n meer in kosten en b a t e n g a a n denken e n d a t heeft het klimaat veran­ derd. O n d e r v r a a g je e e n hoog­ l e r a a r die met emiritaat is e n vervolgens zijn jonge opvolger ­ als er al e e n opvolger gekomen is ­ d a n zie je ook dit soort a c ­ centverschillen. Ik leg w a t m e e r accent op bedrijfsmatige a s p e c ­ ten e n SteUingwerff l e g d e meer d e nadruk op het opbouwen v a n e e n coUectie, wat ook zijn t a a k was." De Swart p r a a t in termen v a n 'informatie' in plaats v a n 'boe­ ken'. Zijn g e d a c h t e n g a a n voor e e n groot deel uit n a a r d e auto­ matisering e n zijn voornemens h e b b e n betrekking op d e orga­ nisatie v a n d e bibliotheek. Toch stelt hij nadrukkelijk d a t organi­ satiestructuur e n automatise­ ring slechts middelen zijn. W a a r het h e m om g a a t is dat d e ge­ bruikers op e e n soepele manier De afgelopen z o m e r m a a n d e n heeft d e VU­bibliotheek aUe boeken die v a a k worden uitge­ leend voorzien v a n e e n zebra­ code. N u aUeen d e leners nog. De studenten krijgen er e e n op hun coUegekaart geplakt en an­ d e r e leners krijgen e e n los p a s ­ je. Dit aUes is nodig ten b e h o e v e v a n d e automatisering v a n d e uitleen, die vanaf nu in hoog tempo zal worden doorgevoerd. In het WN ­gebouw wordt ko­ m e n d e w o e n s d a g d e eerste ge­ automatiseerde uitleenbalie ge­ opend. Het is d e bedoeling dat d e a n d e r e balies voor het begin v a n het volgend j a a r volgen. ,De gevolgen v a n d e automatise­ ring voor d e gebruiker blijven vooralsnog beperkt. De dienst­ d o e n d e baliemedewerker zal met e e n lichtpen over d e zebra­ code op het pasje en die op het boek strijken en that's that. In het centrale g e g e v e n s b e s t a n d v a n d e bibliotheek wordt op die manier vastgelegd wie welk boek vanaf w a n n e e r in zijn be­ zit heeft. Een voordeel w a a r d e gebrui­ ker v a n profiteert is volgens VU­ bibliothecaris dr J.H. de Swart dat door deze automatisering d e roulatie v a n boeken wordt geoptimaliseerd. "Je hebt in ons huidige lenersbestand e e n a a n ­ tal notoire niet­terugbrengers. Er zijn mensen die wel tweehon­ derd boeken thuis h e b b e n e n die h e b b e n wel twintig a a n m a ­ ningen g e h a d . D a a r m e e dupe­ ren zij a n d e r e m e n s e n die die boeken nodig hebben." ledere d a g zal worden gekeken wie zijn boeken niet op tijd heeft

i^\^\^

Nieuwe bibliothecaris wil bezit toegankelijker maken Medewerkers a a n de VU hebben er vaak geen weet van wat de eigen bibliotheek in huis heeft. Hoogleraren laten hun studenten elders zoeken naar een publicatie, terwijl dat nergens voor nodig is. Het is één van de dingen waar de nieuwe VU­bibliothecaris, dr J.H. de Swart, iets a a n wil veranderen.

J.H. d e Swart: "Ik leg accent op bedrijfmatige aspecten." Foto: Kees Keuch/AVC­VU d e informatie te p a k k e n krijgen die zij nodig h e b b e n . Voor dat doel wU De Swart het contact met d e faculteiten ver­ beteren, ledere faculteit heeft op d e VU e e n eigen bibUotheek­ commissie e n volgens De Swart ligt het voor d e h a n d dat zo'n commssie e e n g o e d e b a n d heeft met d e facultaire onderwijs­ en onderzoekscommissie, w a n t d e bibliotheekcommssie moet we­ ten welke informatie er nodig is voor het onderwijs e n het onder­ zoek. "Helaas is dat v a a k niet

goed geregeld. Dat komt ook doordat d e m e n s e n het v a a k hartstikke druk h e b b e n e n het lidmaatschap v a n d e bibUo­ theekcommissie is gewoon 'weer e e n baantje' e n d a a r wordt m e e geleurd." De facultaire bibliotheekcom­ missies vormen s a m e n d e Uni­ versitaire Bibliotheekcommssie (UBC). Deze commissie brengt adviezen uit. "Er moet e e n s dui­ delijk worden afgesproken w a a r deze adviezen over g a a n , " stelt De Swart. De inter­

Johan de Koning viewer toont zich verbouwe­ reerd, want dit ligt wel erg voor d e h a n d . De Swart legt uit dat d e UBC bijvoorbeeld nog steeds advies moet uitbrengen over d e begroting, terwijl d e bibliotheek aUang g e e n begroting, meer maakt. "De dienst Financieel Economische Zaken doet op ei­ g e n g e z a g e e n voorstel a a n d e universiteitsraad e n wij d o e n , d a a r e e n advies bij, g e e n be­ groting." Maar niet alleen a a n d e kant v a n d e faculteiten e n d e UBC zijn er verbeteringen mogelijk, vindt De Swart. De bibliotheek zou zelf ook e e n s wat beter n a a r voren kunnen b r e n g e n wat ze aUemaal in h a a r bezit heeft. En we h e b b e n e e n uitgebreide bibUografiënzaal, die aUerlei in­ formatie bevat, m a a r ik denk dat e e n a a n t a l faculteitsmede­ werkers niet e e n s weet hoe je d a a r m e e moet o m g a a n . We kunnen geautomatiseerd litera­ tuuronderzoek verrichten. Dat moet je wel betalen, m a a r d a n krijg je samenvattingen v a n aUe artikelen over e e n b e p a a l d onderwerp." Met extra nadruk op elk woord: "Weet Een Aantal Niet, Dat Dat Kan." De UBVU k a n volgens De Swart als d e organisatorische kant wat beter geregeld is e n als d e gebruikers beter op d e hoogte zijn v a n d e mogelijkheden 'een uitstekend produkt leveren'. Ernst Braches, d e bibliothecaris v a n d e Universiteit v a n Amster­ d a m liet zich onlangs w a t laat­ dunkend uit over d e VU­biblio­ theek. "Ik wU d e VU uiteraard g e e n Calimero­complex bezor­ gen, m a a r h a a r totale boeken­ bezit is p a k w e g vergelijkbaar

met wat onze Letterenfaculteit heeft staan," stelde hij in De Tijd. "Hij heeft volstrekt gelijk," geeft De Swart ruiterlijk toe. "Als je het totale bezit v a n d e UvA be­ kijkt d a n is zij i n d e r d a a d e e n gigant. De VU is e e n jonge uni­ versiteit e n in het begin heeft zij vooral gedreven op d e coUectie v a n d e UvA. Dus wij zijn i n d e r d a a d Calimero, m a a r er zijn nog kleinere Calimero's in Nederland." De Swart werd in 1983 ge­ v r a a g d om zich met d e biblio­ theek bezig te komen houden. Er w a r e n wat interne proble­ men, waardoor een reoganisa­ tie niet v a n d e grond kwam, ver­ telt hij nu. Vanaf begin '84 werd hij plaatsvervangend bibliothe­ caris. De aanvankelijke reden om hem n a a r d e bibliotheek te halen, klinkt nog door in d e om­ schrijving die hij v a n zijn huidi­ g e t a a k geeft: "Ik moet ervoor zorgen d a t d e vlaggen dezelfde kant opstaan." Voordat hij in d e bibliotheek ging werken w a s hij weten­ schappelijk medewerker a a n d e subfaculteit psychologie. Hij h a d het niet verwacht, m a a r achteraf bleek dat d e psycholo­ gie g e e n slechte leerschool voor e e n bibliothecaris is. "Ik hield me bezig met menselij­ ke informatieverwerving. Een a a n t a l modeUen die ik voor mijn onderzoek gebruikte bleek op belangrijke onderdelen n a g e ­ noeg gelijk te zijn a a n d e mo­ deUen die m e n binnen d e biblio­ theek gebruikt." We gebruiken verschiUende strategieën om informatie in ons g e h e u g e n op te sporen e n om vervolgens te toetsen of d e ver­ kregen informatie i n d e r d a a d d e juiste is. "Een bibliotheek kun je je voorstellen als e e n extern ge­_ h e u g e n e n d a a r m e e opereer ongeveer hetzelfde als met je eigen geheugen."

Zebracode voorkomt misbruik Johan de Koning teruggebracht. Degene die zich h i e r a a n schuldig maakt, ont­ vangt t w e e m a a l e e n a a n m a ­ ning. Verlengt hij d e uitlening niet e n brengt hij d e boeken ook niet terug, d a n k a n hij bij g e e n enkele uitleenbalie e e n boek meer lenen. En tevens krijgt hij e e n rekening, opdat d e biblio­ theek het boek op zijn kosten opnieuw k a n aanschaffen. Van­ w e g e administratie­ e n verwer­ kingskosten zal het b e d r a g on­ geveer honderd gulden boven d e prijs v a n het boek liggen. Wie dus tweehonderd boeken in zijn bezit houdt k a n zijn verlies uittellen. Hij moet daarbij aUeen nog b e d e n k e n dat als e e n boek niet meer in d e h a n d e l is, d e prijs v a n het boek b e p a a l d wordt door d e antiquarische waarde. Een strenge maatregel, reali­ seert De Swart zich. Hij verwijst echter n a a r d e Katholieke Uni­ versiteit Brabant, w a a r zo'n m a a t r e g e l ook is ingevoerd e n w a a r n a e e n korte 'gewen­ ningsperiode' bleek dat het a a n t a l malen dat er d a a d w e r ­ kelijk e e n rekening moest wor­ d e n gemd op jaarbasis ver­ w a a r l o o s b a a r IS. En d e eerste tijd zal de bibliotheek d e regels soepel toepassen. Een t w e e d e e n belangrijker voordeel voor d e gebruiker zal

p a s in een volgende fase v a n d e automatisering optreden. Om­ streeks oktober 1988 zal d e ca­ talogus op microfiche worden afgeschaft. Bij d e uitleenbalies komen d a n terminals te s t a a n via welke m e n direct met het g e g e v e n s b e s t a n d k a n commu­ niceren, ledere gebruiker k a n d a n zelf zien of e e n boek op dat moment beschikbaar is, of dat het is uitgeleend of om a n d e r e r e d e n e n niet beschikbaar. Nog belangrijker is dat men met behulp v a n d e geautomatiseer­ d e catalogus op verschiUende

manieren publicaties k a n zoe­ ken. De Swart: "Op dit moment is d e v r a a g die m e n meestal a a n d e catalogus stelt: h e b b e n jullie boek A v a n schrijver B. Als e e n catalogus geautomatiseerd IS blijkt dat men steeds meer inhoudelijke v r a g e n g a a t stel­ len: ik wil een boek dat zowel over onderwerp A als over on­ derwerp B gaat. Men krijgt d a n alle titels over beide onderwer­ pen en k a n vervolgens verder g a a n selecteren." Het enige wat m e n behoeft te h e b b e n om te profiteren v a n

deze moderne ontwikkelingen in d e UBVU is d e zebracode. VerschiUende groepen leners kunnen er o p verschilende plaatsen e n tijdstippen e e n krij­ gen. Hierover zal d e bibliotheek in Ad Valvas mededelingen doen. Let wel dat men, als m e n d e zebracode in ontvangst neemt, e e n formulier moet on­ dertekenen, w a a r m e e men zegt dat men zich a a n d e biblio­ theekregels zal houden. Als men dat é é n m a a l heeft g e d a a n IS het onverstandig om boeken al te lang in huis te houden.

n

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen