Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 29

fiDVpS^^

28 AUGUSTUS 1987

Wetenschapswinkel VU liet onderzoek doen naar effecten en indirekte kosten

Pleidooi voor heffing bestrijdingsmiddelen Dat chemische bestrijdingsmid­ delen in de landbouw schadelij­ ke neveneffecten hebben zal niemand verbazen. De VU­stu­ denten Hans Eitj es en Erik de Haan hebben in hun rapport 'In­ directe Kosten van Bestrijdings­ middelengebruik' de indirekte kosten proberen te becijferen. Zij kwamen uit op een jaarlijks bedrag dat schommelt tussen de 300 en 550 miljoen gulden. Laurien van der Vaart, studente aan de Landbouw Universiteit van Wageningen, gaat in haar rapport 'Indirekte Effekten van Bestrijdingsmiddelen', het twee­ de rapport ten behoeve van de studie, in op het nut van bestrij­ dingsmiddelen. Het gaat hier om hogere produktie en kwali­ teit en arbeidsbesparing in de landbouw. Een hogere op­ brengst wordt onder andere ge­ realiseerd doordat men kan be­ mesten zonder dat schadelijke bijwerkingen optreden. De kwaliteitseisen voor sommige landbouwprodukten kunnen bij­ zonder streng zijn. Bij een grote aanvoer van sla kan één blad­ luis in een krop al genoeg zijn om een hele partij af te schaf­ fen. Bestrijdingmiddelen zijn ook praktisch onmisbaar ge­ worden omdat ze het arbeidsin­ tensieve handwieden bijna ge­ heel hebben uitgebannen. Pas na de Tweede Wereldoor­ log kwam de ontwikkeling van bestrijdingsmiddelen in de landbouw goed op gang. Het gevolg was een enorme produk­ tie en kwaliteitsverhoging in deze sektor. M aar het milieu moest tol betalen voor deze ont­ wikkeling. Tal van planten­ en diersoorten decimeerden in aantal. De bereidheid om hier verandering in te brengen is er, maar van een effektief beleid is nog weinig te merken. In Nederland stimuleert men al­ ternatieve bestrijdingsmidde­ len, zoals mechanische, fysi­ sche, genetische en biologische

miljoen gulden aan bestrij­ dingsmiddelen wordt uitgege­ ven om de produktie op peil te houden. De schadelijke bijwerkingen van herbiciden (onlouidverdel­ gers) en pesticiden (insektver­ delgers) voor de mens zijn van invloed op huid en longen, het zenuwgestel, embryonale ont­ wikkeling, verschUlende soorten van kanker, de vruchtbaarheid en de funktie van lever en nie­ ren. Het milieu wordt aangetast doordat vissen, bijen, vogels, wilde planten en zoogdieren omkomen. Of ze komen direkt in aantasting met de middelen, of hun omgeving wordt besmet zo­ dat ze daarin niet meer kunnen leven. Toch is het niet zeker in welke mate die verschijnselen worden veroorzaakt door de be­ strijdingsmiddelen. Wel stellen zij dat er voor een beleid ten aanzien van bestrij­ dingsmiddelen ruimte is voor, een economische afweging. Maar die benadering staat of valt met een goede informatie­ verstrekking. Er is nog te weinig informatie om te kunnen kunnen zeggen welke oorzaken ten grondslag leggen aan de scha­ delijke verschijnselen. Betere informatie leidt tot een grotere kans op eenstemmigheid, maar dan moeten economen wel zeg­ gen welke gegevens ze wUlen hebben. De wil om tot een ander beleid voor bestrijdingsmiddelen te ko­ men is wel aanwezig, zo stelt Van der Vaart. Dat blijkt uit ver­ jaar 750 miljoen uit aan bestrijdingsmiddelen Foto Bram de Hollander schillende stukken van de Tweede Kamer, zoals de nota Gewasbescherming. M aar de maakt om gebruikers van che­ een proefboerderij toonde aan uitvoering stuit vaak op een ge­ mische bestrijdingsmiddelen dat zonder het gebruik van che­ brek aan geld en menskracht. die wetten overtreden op te spo­ mische bestrijdingsmiddelen de Zo is er met veel geld en moeite ren, te dekken. De redenering is produktie van wintertarwe, een programma ontwikkelt om dat door de heffing de prijs van aardappelen, suikerbieten en de chemische bestrijdingsmid­ de bestrijdingsmiddelen stijgt, wintergerst terugliep met dertig delen in de fruitteelt te vervan­ waardoor de vraag, en dus het tot vijftig procent. Van der Vaart gen door een onschadelijke gebruik, af zal nemen. haalt cijfers uit 1980 aan die er aanpak. M aar het geld om het Een Nederlands onderzoek op van uitgaan dat er jaarlijks 750 plan uit te voeren is er niet.

Er moeten heffingen op chemische landbouw­ bestrijdingsmiddelen komen. Dat is de aanbe­ veling van een studie, bestaande uit twee on­ derzoeken, naar effekten en indirekte kosten van deze produkten.

De Nederlandse boer geeft per bestrijding, teeltmaatregelen, lok­ en fokmethoden om de che­ mische bestrijding terug te drin­ gen. In andere landen zoals De­ nemarken, Zweden en de Ver­ enigde Staten zijn er heffingen op bestrijdingsmiddelen. Ze worden vooral gebruikt om de controlekosten die de overheid

Werkgevers en onderzoekers botsen met In 't Veld over tweede fase "Niet de werkgevers maar de overheid zelf doet te weinig om tweede fase­opleidingen van de grond te krijgen". Dat zegt drs. A. Renique, se­ cretaris onderwijs van de grootste werkgevers­ organisatie, het VNO, in een reactie op uitlatin­ gen van directeur­generaal hoger onderwijs In 't Veld. In 't Veld, die sprak namens mi­ nister Deetman, zei nog juist voor het zomerreces de werkge­ vers nog "te aarzelend" te vin­ den bij hun financiële deelne­ ming aan de tweede fase. "Werkgevers en ook universitei­ ten kunnen nog wel meer voor­ stellen indienen; de fondsen daarvoor zijn beschikbaar", zo stelde de topambtenaar. "Het huidige aantal van 25 gestarte cursussen is te klein". Renique vindt deze uitspraken 'volstrekt onjuist'. "Juist door de werkgevers wordt hard aan de totstandkoming van opleidin­ gen getrokken. Aan overheids­ zijde gebeurt echter veel te wei­ nig". Als voorbeeld noemt Reni­ que de opleiding tot milieudes­ kundige. "De overheid moet daar verder gaan dan het aan­ jagen van een opleiding via een

startsubsidie. Zij heeft zelf ook een blijvend belang bij zulke mensen". De VNO­woordvoerder vindt de tijd rijp om met de overheid om de tafel te gaan zitten over de verdere ontwikkeling. Dit aan de hand van een evaluatie van het zogenaamde Herenak­ koord, waarin overheid en be­ drijfsleven twee jaar geleden overeenkwamen dat de werk­ gevers de beroepsopleidingen zouden betalen, afgezien van een startsubsidie van het rijk. Ook op een ander front kwam In 't Veld deze zomer in gevecht over de tweede fase. Begin mei beweerden onderzoekers uit Twente en Amsterdam in hun evaluatie van de tweefasen­ structuur dat slechts 19 procent van de studenten kan doorstro­ men naar de tweede fase. In 't

Henk Vlaming

Bestuursstructuur Academische , onderzoekdeel. De andere ver­ ziekenhuizen antwoordelijkheden vallen on­

De ministers Deetman en Dees (volksgezondheid) houden on­ danks negatieve reacties vast aan hun plannen voor de nieu­ Bert Bakker (UP) we bestuursstructuur voor aca­ demische ziekenhuizen. Dat Veld zei een maand later dat de hebben ze de Tweede Kamer onderzoekers een rekenfout meegedeeld. Zowel Onderwijs maakten door uit te gaan van een dubbele generatie afgestu­ als WVC blijven in de voorne­ deerden in 1987. In werkelijk­ mens bemoeienis houden met de ziekenhuizen, zij het elk voor heid zouden geen 26000, maar een nauw omschreven deel van slechts 16000 studenten jaarlijks de benodigde planning, finan­ een beroep doen op de 5100 plaatsen in de tweede fase. De ciering en regelgeving. werkelijke doorstroming zou Met name de Projectorganisatie Ziekenhuizen daarmee 'minstens' uitkomen Academische (POAZ) verzette zich tegen de op 32 procent, zo berekende In 't dubbele verantwoordelijkheid Veld. voor de academische zieken­ De onderzoekers ­ prof. dr. F.A. huizen. De POAZ ­ jaren gele­ van Vught en dr. R.J. Bijleveld ­ den ingesteld om een nieuwe stelden daarop in NRC Han­ 1 structuur te ontwerpen, doch delsblad dat ook 'oude stijl'­stu­ I daarin voorbijgestreefd door ei­ denten (van voor de tweefasen­ Igen plannen van de regering­ is structuur) voluit in aanmerking jhet niet eens met wat zij ziet als komen voor een tweede fase­ leen "primaat" van de mmister plaats. M aar zelfs als die niet van onderwijs. De POAZ wil na worden meegeteld schommelt leen eenmalige, nauwkeurig ge­ regelde integratie van de aca­ het aantal afgestudeerden tot demische ziekenhuizen in het het jaar 2000 nog altijd tussen de 18000 en 20000 studenten. 'normale' volksgezondheidscir­ cuit, de verantwoordelijkheid geheel overlaten aan WVC. De conclusie van beide onder­ Deetman en Dees bestrijden zoekers luidt dan ook dat het dat. Het ministerie van Onder­ ministerie de doorstroming naar wijs wil alleen verantwoorde­ de tweede fase "te rooskleurig" lijkheid voor het onderwijs­ en voorstelt.

der WVC, die de academische ziekenhuizen ook voor drie kwart betaalt. De rijksbijdrage, die het minis­ terie van onderwijs aan de aca­ demische ziekenhuizen betaalt, zal in de visie van Deetman en Dees via de universiteit lopen, zij het met een 'bestedings­ plicht': het geld mag alleen aan het ziekenhuis worden besteed. Een garantie dat de huidige bij­ drage voor patiëntenzorg in de toekomst even groot blijft, willen de bewindslieden niet geven. Deetman en Dees gaan ak­ koord met het voorstel om ook de tandheelkundige specialis­ men (de tweede fase­opleidin­ gen) onder het regime van volksgezondheid te brengen. Eerder hadden zij dit al voorge­ steld voor de andere medische vervolgopleidingen. Voorts krijgt de staatssecretaris of mi­ nister voor volksgezondheid in­ vloed op het jaarlijks op te lei­ den aantal studenten in de me­ dische beroepen. Met de uitvoe­ ring van de plannen wordt ­ als de Tweede Kamer instemt ­ op 1 januari 1988 begonnen.

(Bert Bakker/UP)

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen