Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 371

4 MAART 1988

fiDVpS^/p^

Het grootste deel v a n Van Roons rede w a s gewijd a a n d e val van het kabinet Drees in december 1958. Deze gebeurtenis diende echter slechts als casus. Met behulp v a n een uiteenzetting v a n wat er a a n deze kabinetscrisis voorafging, legde Van Roon uit wat het b e l a n g v a n d e conjunctuurtheorie zou kunnen zijn. Het ging hem er met n a m e om te onderzoeken in hoeverre economische veranderingen kunnen leiden tot politieke veranderingen. Van Roon is al jaren in d e conjunctuurtheorie geïnteresseerd. Hij w a s één v a n d e mensen achter de oprichting v a n d e interdisciplinaire werkgroep 'lange golven' in 1980 e n als voorzitter v a n deze werkgroep is hij ook d a a r n a intensief met het onderzoek op het gebied v a n d e conjunctuurtheorie bezig gebleven.

Dr. G e r v a n Roon hekelt k o r t e - t e r m i j n d e n k e n in d e politiek

'Recessies voorspellen is niet zo moeilijk' De economische politiek is teveel gericht op de korte termijn. Zij mist een perspectief op de middellange en lange termijn. De conjunctuurtheorie zou haar kunnen helpen meer toekomstgericht te werk te gaan. Dit zei prof. dr. Ger van Roon gisteren, donderdag, bij de aanvaarding van zijn ambt als hoogleraar in de politieke geschiedenis.

De fundamenten w a a r o p het onderzoek v a n de werkgroep voortbouwt, zijn gelegd door d e Rus Kondratieff en d e Oostenrijker Schumpeter. Kondratieff z a g een zekere regelmaat in d e afwisseling v a n perioden v a n economische bloei met tijden van stagnatie: zo'n cyclus bleek telkens ongeveer vijftig j a a r te duren. Schumpeter zocht n a a r een verklaring v a n deze cyclus en dacht die gevonden te hebben in d e periodieke innovaties die zich in d e economie voordoen. De werkgroep stelde zich ten doel te onderzoeken of deze lange golven zich ook in d e Nederlandse geschiedenis h e b b e n voorgedaan. "Eerst w a s er vooral a a n d a c h t voor pendelbewegingen in het algemeen," vertelt Van Roon in een interview. "Langzamerhand raakt d e theorie daarover steeds meer g e a c cepteerd. Over een p a a r j a a r zal ze in alle handboeken staan. Enkelen v a n ons zijn zich nu vooral g a a n toeleggen op het onderzoek n a a r d e omslagfasen in deze pendelbewegingen, omdat dat wetenschappelijk interessant én hoogst actueel is."

Deze economische ontwikkelingen vielen s a m e n met v e r a n d e ringen op een a n d e r vlak, die volgens Van Roon tot het 'patroon van een recessieklimaat'

BALIEPERSONEEL Taak Periode Vereisten

Wij bieden

is de recessie echter meer indirect d a n direct v a n invloed geweest op het ontstaan v a n d e politieke crisis. "Er w a s sprake v a n een 'katalysator-effect': d e recessie heeft d e krachten gemobiliseerd die tegen het kabinet met zijn restrictief beleid in verzet kwamen. Het recessieklimaat verscherpte de partijpolitieke tegenstellingen en beperkte zo d e manoeuvreerruimte v a n het kabinet." De val v a n het laatste kabinet Drees betekende volgens Van Roon het einde v a n een periode. De recessie schokte het n a oorlogse 'conjunctuuroptimisme', e e n lange periode v a n brede-basiskabinetten w a s voorbij, een nieuwe generatie politici trad a a n . "Omstreeks 1960 kwam er een einde a a n d e naoorlogse tijd v a n herstel, een tijd die een inhaalkarakter droeg," concludeerde Van Roon in zijn rede. "Met d e jaren '60 begon in verschillende opzichten een nieuwe periode."

Spiegel

Rooms-rood De val v a n het kabinet Drees markeert zo'n omslagfase. Politieke e n economische ontwikkelingen grepen daarbij in elkaar, zo bleek uit d e rede v a n Van Roon. Dat het kabinet viel, werd onder meer veroorzaakt door een korte economische recessie die een lange periode v a n opg a a n d e conjunctuur onderbrak. Deze recessie kondigde zich al in 1956 aan, m a a r d e e d zich p a s m de loop v a n 1957 gelden. Eerst slonken plotseling d e goud- en deviezenreserves, in augustus deed zich een valutacrisis voor en in d e m a a n d e n d a a r n a groeide de werkloosheid snel.

Hanne Obbink

Dr. G. v a n Roon: 'Verkoopcijfers v a n auto's zeggen al heel veel' Foto Michel C l a u s , AVC/VU

behoren. De ideologische tegenstellingen tussen d e politieke partijen leken aangescherpt te worden. Terwijl d e PvdA volgens d e KVP n a a r links opschoof, benadrukte d e KVP sterker d a n voorheen d e katholieke sociale leer. De PvdA w a s bij d e verkiezingen v a n 1956 bovendien uit d e bus gekomen als d e grootste politieke partij en ook dat deed de verhoudingen met d e KVP, d e op é é n n a grootste, g e e n goed. De kabinetsformatie duurde d a n ook lang. Dat er uiteindelijk toch een nieuwe rooms-rode coalitie uit d e bus kwam, h a d voor een deel te maken met de economische

conjunctuur. KVP-leider Romme wilde namelijk wel zonder d e PvdA regeren, m a a r zijn fractiegenoten weerhielden hem d a a r v a n . Zij zagen d e d a l e n d e conjunctuur aankomen. Als d e recessie zich zou voordoen op een moment dat d e PvdA niet a a n de regering deelnam - zo redeneerde men binnen d e KVP-fractie -, d a n zou zij dat zeker propagandistisch uitbuiten. Het kabinet viel ten slotte over een voorstel tot het verhogen v a n de belastingen. Minister Hofstra v a n financiën gaf niet toe a a n d e druk om dit voorstel in te slikken. Volgens Van Roon

het invullen van de individuele huursubsidieaanvraag in liet bijzijn van de bewoner; en/of controle op ingevulde formulieren. van 18 april gedurende "de duur van het project (vermoedelijk t/m 17 juni 1988). Een aantal medev^/erkers zal langer kunnen blijven. - + 23 jaar en ouder, - beheersing van de Engelse taal, - goede contactuele eigenscliappen, - enige kennis van de individuele huursubsidieregeling, - bereid zijn in de avonduren te werken, - bij voorkeur 40 uur in de week. - beloning volgens C.A.0. voor woningcorporaties, - salarisgroep 6, bruto ƒ 2.544,00. ^

fnieuw , 1 amsterdam ^ ^ ^

^ ^ woningcorporatie

"Een spiegel voor de huidige tijd", noemt Van Roon d e tijd waarover hij zijn rede hield. "Ik w a s bij voorbeeld gefrappeerd door het feit dat er heel snel g e r e a g e e r d werd op d e valutacrisis, terwijl d e reactie op d e stijging v a n d e werkloosheidscijfers m a a n d e n op zich liet wachten", legt hij d e s g e v r a a g d uit. "Dat is des te vreemder, omdat het kabinet wel beleidsplannen klaar h a d liggen voor het geval de werkloosheid zou toenemen." "Iets anders wat a a n latere gebeurtenissen doet denken, is het feit dat het kabinet Drees om a a n geld te komen d e overheidssubsidies wUde verlagen. In feite zou je de subsidies niet moeten verlagen in een periode v a n stagnatie, m a a r in een tijd dat het goed gaat. Dat is niet gebeurd. Ook in de tweede helft v a n d e jaren '70 h a d d e n d e subsidies met gemak verlaagd kunnen worden. Doordat er teveel een korte-termijnpolitiek gevoerd is, zijn er toen echter g e e n reserves gevormd. Nu is d e financiële druk op d e overheid zo groot dat de ruimte voor nieuwe taken in het g e d r a n g dreigt te komen." Daarmee snijdt Van Roon e e n onderwerp a a n dat hem hoog lijkt te zitten: het gebrek a a n belangstelling voor het economisch beleid op d e middellange

en lange termijn. De Wetenschappelijk R a a d voor het Regeringsbeleid schreef bijvoorbeeld kort geleden in het rapport Ruimte voor groei: "Een stagnerend economisch groeiproces genereert d e krachten tot herstel slechts uiterst langzaam of helemaal niet. Daarom zijn de omslag en d e eerste fase v a n het herstel nauwelijks modelmatig te beschrijven. De autonome impulsen en d e veranderingen in het g e d r a g ziet men niet aankomen. Het is ook onbekend hoe ze tot stand komen." Van Roon vat deze zinnen samen met: "Er is g e e n zicht op, het komt over je." Hij ergert zich a a n zo'n opstelling. "Als dat een advies a a n d e regering is, d a n is dat nogal kwalijk. De meeste economen zijn opgevoed met trendonderzoek; die zijn alleen in staat trendontwikkelingen te onderkennen. Maar als zich een trendJbreiii voordoet, als er g e e n trend zichtbaar is - en dat is nu al zo'n vijftien j a a r het geval -, d a n is het toch zaak zicht te krijgen op omslagfasen."

Nieuwe auto's Dat d e conjunctuurtheorie op dat gebied w a a r d e heeft, blijkt uit een voorbeeldje. Van Roon zelf heeft, n a a r zijn zeggen, al in augustus 1986 aangekondigd dat er een recessie in aantocht w a s in de Verenigde Staten. "Het is al d e derde keer in d e recente geschiedenis dat a a n het eind v a n een lange stagnatieperiode iets dergelijks gebeurt. Terwijl het herstel zich geleidelijk begint af te tekenen, g a a n de Verenigde Staten nog een keer d e diepte in. Dat gebeurde ook al in 1893 e n 1937. Ik h e b gekeken n a a r d e verkoopcijfers v a n nieuwe auto's, n a a r d e grondstoffenprijzen, n a a r d e ontwikkelingen bij d e levensverzekeringen e n bij het sparen. Dat zijn vier vroege indicatoren. Als je die volgt, is het helemaal niet zo moeilijk b e p a a l d e recessies te voorspellen." Blijkbaar zijn b e p a a l d e inzichten uit d e conjunctuurtheorie nog niet doorgedrongen in d e kringen w a a r d e adviezen a a n d e regering worden opgesteld, concludeert Van Roon. "De regeringsadviseurs houden zich te weinig bezig met d e omslagfasen in een conjunctuurcyclus als a p a r t e fasen die e e n eigen benadering vragen. In plaats d a a r v a n wachten ze tot er weer een trend zichtbaar wordt. In d e tussentijd probeert men d e zaak te m a n a g e n . Ik zou willen pleiten voor d e instelling v a n e e n apart coördinerend overleg voor d e middellange termijn. Zo'n overleg zou inspraak moeten hebben bij d e advisering a a n de regering voor d e korte termijn, m a a r zou ook a p a r t e opdrachten moeten krijgen. Als d e inzichten uit het omslagenonderzoek betrokken worden bij dit overleg, kunnen economen langer v a n tevoren zien a a n k o men wat er staat te gebeuren."B

TERMINAL/VERWERKING/VERZENDING Taak

Periode Vereisten

Wij bieden

a.d.h.v. het ingevulde I.H.S. formulier invoer via de terminal in de computer, ­ formulieren verzendklaar maken, ­ verzending bericht aan de bewoners. van 18 april gedurende de duur van het project (vermoe­ delijk t/m 15 juli 1988). ­ ± 1 8 j aar en ouder, ­ accuraat kunnen werken, ­ MAVO niveau, ­ ervaring met het werken met computers is een pre. ­ beloning conform C.A.0. voor woningcorporaties, ­ salarisgroep 4, bruto ƒ2.317,00.

Informatie te verkrijgen bij de heer G. A. Sturkenboom, tel. 020-964968 Schriftelijke sollicitaties tot 15 maart 1988 te richten aan Personeelszaken onder vermelding "IHS", Postbus 22500, 1100 DA Amsterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen