Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 368

fiD\FSI^P

26 FEBRUARI 1988

'De 19e eeuw: toen schreven ze nog boeken mijnheer!' "Een boek dat door mij gelezen is, ziet er nooit meer als d e oude uit. Zoals ik boeken lees: ik vréét ze helemaal. Pockets vind ik het mooiste wat er bestaat. Oude teksten worden altijd in pockets herdrukt, in vlugschriften bijna, zo van: verspreidt dit boekske over den lande. Ik zou het heel treurig vinden als je bijvoor­ beeld Flaubert alleen in d e oude drukken kon lezen, want d a n moet je er met zo'n frons tegen­ a a n . Van Madame Bovary, wat ik het mooiste boek aUer tijden vind, heb ik wel e e n oude druk, m a a r ik h e b het in pocket gele­ zen want ik moet boeken overal m e e kunnen slepen. Nieuwe schrijvers koop ik niet zo makkelijk in pocket. Die men­ sen moeten er nog v a n leven, denk ik d a n . Maar ik vind het heel leuk om d e dooie schrijvers in pocket te lezen, die h e b b e n er toch niets meer a a n . Een kwart ons cultuur. Wat dat betreft b e n ik heel consumptiemaatschap­ pij­achtig. Alleen zit je in Neder­ land zo met die sluitingstijden! Ik ben nooit voor zevenen thuis. Ik d e VU­boekhandel loop ik ­ wel v a a k rond te struinen, m a a r ik moet me inhouden. Al moet ik voor een gummetje, ik koop er altijd een boek bij. Als ik in Amsterdam loop, zie ik mezelf als e e n soort K ees d e jongen, uit die roman v a n Theo Thijssen. Dat vind ik het beste Nederlandse boek v a n voor d e oorlog, dat meen ik echt. K ees is mijn literaire alter ego. Dat in d e stad lopen met je hoofd in d e wolken en altijd heel erg hoop­ vol en verschrikkelijk nijver, je best willen doen. Zo zie ik mezelf ook weleens, vooral dat eeuwig

Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg). Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. Telefoon: 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder: ;FORD-OPEL-RENAULT-BMW en MERCEDES. NIEUWE MERCEDESVRACHTWAGENS tot 42m3 en 9 ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n inlevering v a n d e z e ^ advertentie 1 0 % l<orting

Wie vertelt wat hij leest, vertelt wie hij is. Studenten en medewerkers v a n d e VU over hun ideale auteurs, over d e boeken die e e n onuitwisbare indruk op hen h e b b e n gemaakt, kortom over hun boekenkast. In deze 'aflevering: d e Vlaamse historica Soph ie de Schaepdri jver (26), docent computergebruik bij de faculteit letteren.

Sophie d e Schaepdrijver hoopvolle. Zoals in d e oude Walter Mitty­fUms. Zodra die fantaseert krijg je zo'n droomse­ quens, m a a r d a a r n a is hij weer ruw terug als afwasser of wat voor kleins hij ook m a g zijn. Ik lees vooral over het gebied w a a r ik ook mijn proefschrift over maak: d e sociale geschie­ denis v a n d e I9e eeuw. Dan m a a k ik mezelf wijs dat ik ten­ minste a a n het werk ben. Dat niet alleen, het is ook wat ik 't liefste lees. Ik lees eigenlijk al­ les, als het m a a r in d e 19e eeuw geschreven is. Als 't m a a r oud is. Waarom? Tja... toen schre­ ven ze nog boeken, mijnheer! Daarom dus. Wat ze nu schrij­ . ven is allemaal therapie. Het lijkt soms wel e e n rapport w a t ze moeten schrijven voor hun psy­ chotherapeut. Van: schrijf nou m a a r eens alles op, v a n je af. Daar word ik zó niet goed van, het wordt zulk koket proza.

In Groningen, w a a r ik v a n d a a n kom, zijn ze niet senti­ menteel m a a r h e b b e n ze wel p a p e g a a i e n . K aalkop! riep die groene uit Delfzijl, en dat sloeg o p zijn b a a s d e kapitein Smeding. Rapakivi! riep die grijze roodstaart uit d e Stad, en dat betrof d e wonderlijkste steensoort onder d e vele die d e ijstijdelijke gletschers n a a r d e Hondsrug h e b b e n gekruid. Een diep in d e aardkorst gestold gesteente; e e n vorm v a n graniet met grote ronde zonair gebouwde veldspaatkristaUen. Een mooie natuursteen ook ­ d e winkelpui v a n Hartman a a n de P.C. Hoofdstraat 38 is er m e e bekleed. Ons zwerfsteenmateriaal komt oorspronkelijk uit Fin­ land, w a a r zich meerdere rapakivünassieven bevin­ den met uitlopers tot in Zweden e n Rusland. Het ge­ steente is nogal zeldzaam. Andere voorkomens wer­ den aangetroffen in de Ukraine en het Pamir­hoog­ land (USSR), de oostkust v a n India, midden in d e Au­ stralische woestijn, in Peru e n Brazilië, midden in d e USA, in oostelijk C a n a d a en zuidelijk Groenland; alle­ m a a l kleine stippen op d e grote geologische kaart. Deze moeten, blijkens radioactieve ouderdomsbepa­ ling, tussen 1700 en 1400 miljoen j a a r geleden zijn ge­ vormd. Er is sprake v a n een rapaki­event in d e a a r d ­ geschiedenis. Een raadselachtig voorkomen ligt in Botswana. Daar­ over promoveert, op twee maart, Victor Sibiya. Hij

M

Foto Bram d e Hollander

Gerard van Schalk Zelfs goeie boeken, of het nu Zaansch Veem is of het boek v a n Gerrit K omrij Verwoest ar­ cadië; het g a a t altijd over hun jeugd. Dat h e b je bij d e 19e eeu­ wers niet. Die moesten tot op zekere hoogte nog een sluitende roman maken, met e e n begin e n een einde etcetera. Dan h e b je het gevoel dat je wat om han­ den hebt. Wat Peter Handke schrijft, dat vind ik zulke dunne, kouwe, on­ gezellige boeken. Ik hou er niet van. Je ziet het concept er zo verschrikkelijk doorheen dat ik denk van: j a jongen, ja jongen, ik h è b d e boodschap wel. Maar ik hoef niet zo nodig. Het is voor mij aUes wat mij tegenstaat v a n moderne literatuur. Door g e e n verhaal meer te ge­

ven, denken mensen dat ze on­ ouderwets zijn, m a a r dat is niet w a a r . Ze geven d a n wat ingre­ diënten, heel hautain, en m a k e n er d a n g e e n lekker bordje van. Of^je nu nouveau roman of nou­ velle cui si ne hebt, het is precies hetzelfde. Ons wordt nu geleerd dat het autoritair is als iemand een potje kookt. Er moeten open vary een roman is met e e n be­ gin, einde e n hoofdfiguren, kun je zelf ook e e n hoop interprete­ ren. Ze mochten het natuurlijk niet over seks h e b b e n indertijd, dus stopten ze al^hun energie m a a r in het beschrijven v a n materiële zaken als hypotheken. Ik vind dat v a a k veel beter en veel pitti­ ger d a n alles wat Jan Wolkers bij elkaar heeft geschreven. Ook Balzac kon over geld echt smeuïg vertellen, in bijvoor­ beeld I e contrat de mari age. Al­ les staat erin over hoe je bij voorbaat iemand kaalplukt. Veel historici beschouwen dat trouwens als bron. Als je niet meer precies weet hoe e e n e n ander toen fiscaal in elkaar zat, sla het d a n m a a r op in Balzac. Het verdri et van Belg i ë van Hugo Claus vind ik zondermeer het beste Nederlandse boek v a n nd d e Tweede Wereldoorlog. Het gaat zoals eigen­ lijk alle goeie boeken uit die pe­ riode over d e oorlog. Heel r a a r dat je die lijn zo kunt trekken, m a a r het is wel zo. Mijn moeder b e w e e r d e altijd dat ik het nooit zou kunnen appreciëren, omdat ik die tijd niet gekend heb. Maar jawel hoor! Ik vind het dood­ jammer dat er niet zo veel is gebeurd toen het boek ver­ scheen. Naar mijn overtuiging h a d iedereen er plat v a n ach­ terover moeten vaUen, e n standbeelden moeten oprich­ ten. Abel Gholaerts, het tweede

Rapakivi Bert Boekschoten heeft deze enigmatische formatie in zijn eigen l a n d b e ­ studeerd, sedert 1983 m e d e a a n d e VU bij Prof. Touret. Victor ontdekte dat bewuste rapakivi in Botswana ge­ associeerd is met e e n a n d e r opmerkelijk gesteente, anorthosiet. Ook bevond hij d a t déze rapakivi wel dubbel zo oud is als alle a n d e r e rapakivi's, namelijk 2830 müjoen jaar. Er moeten dus twee rapakivi­events hebben plaatsgevonden. Victor veronderstelt dat ra­ pakivi ontstaat door ongewone omstandigheden tij­ dens subductie, het schuiven v a n oceanische bodem onder continentale aardkorst ­ e e n proces dat nu voor­ al plaatsvindt langs d e oostkant v a n Azië. Sibiya heeft rapakivi niet alleen bestudeerd uit weten­ schappelijke nieuwsgierigheid, m a a r ook ten dienste v a n Botswana, zijn vaderland. Begin aprü is hij a l d a a r weer thuis; hij zal bij het geologisch onderwijs a a n d e Universiteit v a n Botswana te Gaborone betrokken worden. Hij hoopt, al n a a r g e l a n g v a n d e vraagstel­

boek v a n Louis Paul Boon, heb ik tot vier keer dichtgeklapt. Het is zó hartverscheurend dat ik tranen met tuiten huilde. Ik w a s toen zestien, zeventien, m a a r huilen bij boeken kan ik nog steeds hoor. Ik h e b nu net e e n boekje uit v a n Albert Cohen, Lettre a ma mère. Hij schrijft d a a r een l a n g e brief a a n zijn moeder, ze is al lang dood. Hij heeft nooit echt tijd voor h a a r gehad. Als hij eens vrije tijd had, bracht hij die liever met zijn vriendinnen door. Hij be­ schrijft dat, nu hij zelf e e n hele oude m a n is, tachtig of zo. "Ik h e b h a a r nooit e e n klein briefje geschreven, g e e n tien woorden. Ik zal er h a a r nu tienduizend schrijven, e e n boek vol." Als ik dat lees, d a n gd ik al. Ik zit fian te huilen tot ik er koppijn van krijg, verschrikkelijk! En d a n be­ gin ik ook gelijk een brief a a n mijn moeder, h a h a . W a a r ik niet buiten k a n is het blad Humo. Het heeft prachtig proza: alle kracht v a n het Vlaamse en toch precies Neder­ lands w a a r g e e n speld tussen te krijgen is. Mare Mijlemans schreef er e e n tv­rubriek. Hij is heel jong gestorven, n a d a t zijn vrouw is d o o d g e g a a n . Hij is heel ouderwets v a n verdriet doodgegaan eigenlijk. Hij schreef d a a r soms over. Dat w a s in zijn rubriek, w a a r hij na­ tuurlijk niet zoveel v a n dit ver­ diet in kwijt kon. Dus hij schreef hier een stukje verdriet, d a a r een stukje verdriet. Intussen deed hij net alsof hij het over 'Heimat' heeft, of wat er op dat moment op tv w a s . Daar word ik zo immens treurig van. Het is weerloos, ik k a n er absoluut niet tegen. Ik ben niet veranderd sinds ik in Amsterdam woon. Ik lees er in ieder geval niet méér Nederlan­ ders door. Vroeger hield ik meer v a n Nederlanders d a n nu. lees­ gewijs. Vroeger las ik bijvoor­ beeld nog Maarten 't Hart, die ik nu absoluut niet meer k a n lezen. Mensje v a n K eulen blijf ik wel lezen, Overspel nu al vier keer. Het gddt ergens over, en dat vind ik al heel wat voor een Nederlands boek. Ze schrijft over overspel in allerlei zinnen, in financiële zin, in amoureuze zin. Alleen wordt het amoureuze overspel in het boek bestraft en het financiële overspel niet. Daarom is het ook wel weer een treurig boek, m a a r goed..." K

ling, het onderzoek s a m e n met d e VU ook in d e toe­ komst voort te zetten. De meeste geologen uit Botswana leerden het vak in C a n a d a e n d e U.S.A. Vanwege het hem wat al te com­ petetieve klimaat verkoos Victor Amsterdam. Het be­ viel hem a a n d e VU niet slecht, al liet zijn zeer drukke werk weinig tijd voor sociale contacten. Wel viel hem een ontbreken v a n e e n internationale atmosfeer a a n Nederlandse universiteiten op ­ in d e U.S.A. is wel e e n kwart v a n d e graduates buitenlander! Het hospitium bij Uüenstede is een zeer g o e d e instelling. M a a r e e n centrum voor buitenlandse studenten, met ontmoe­ tingsavonden e n bewegwijzering, wordt n o d e gemist. En in Ad Valvas zou e e n rubriek moeten worden inge­ ruimd, gesteld in het Engels, gericht op d e buitenlan­ ders voor wie ons aUer weekblad thans e e n crypto­ g r a m in vreemde taal is. In zijn s p a a r z a m e vrije tijd houdt Victor, verslaafd a a n krant e n weekblad, e e n knipselarchief bij over rassen­ discriminatie en sociale rechtvaardigheid. Om in vorm te blijven rent hij drie m a a l in d e week e e n rondje om d e Bosbaan. Door tijdgebrek e n kwakkelwinter is hij tot zijn grote spijt nooit toegekomen a a n het schaat­ senrijden. Hopen we dat Dr. Sibiya dat nog eens kan doen tijdens e e n toekomstige sabbatical winter a a n de VU!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen