Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 9

CULTUUR Het melig vakmanschap van Breuker Voor d e d e r d e m a a l in successie wordt het Bimhuis a a n d e O u d e Schans e e n podium voor het culturele a v o n d p r o g r a m m a v a n d e sociale introductie. N a d a t het ACC in twee v o o r a f g a a n d e ja­ ren e e n gouden g r e e p h a d ge­ d a a n met het huren v a n Neder­ lands bekendste jazzpodium voor e e n tweetal concerten door J.C.Tans a n d his Rockets, het Surinam Music Ensemble e n H a n Bennink, is nu d e t a a k a a n het Willem Breuker KoUectief om d e eerstejaars studenten twee a v o n d e n te vermaken. Voor d e meeste muziekkenners is Willem Breuker g e e n onbe­ kende. Hij wordt door d e e n e helft o p h a n d e n g e d r a g e n e n door d e a n d e r e verguisd. Zijn composities worden met hetzelf­ d e g e m a k geniale kwaliteitsmu­ ziek als oeverloos gepruts ge­ noemd. Een dergelijke houding w a s al w a a r te n e m e n toen hij op het Loosdrecht J azz Concours in 1965 door e e n belegen jury met onder a n d e r e Pim J acobs buiten d e finale werd g e h o u d e n met zijn Contemporary J azz Quartet. Sommige juryleden w a r e n v a n mening, dat Breuker veruit d e beste muziek h a d ge­ maakt, terwijl a n d e r e n hem als een smoezelige rat meden. Deze gebeurtenis vormde in d e Nederlandse jazzwereld e e n splijtzwam. Er onstonden twee kampen: d e traditionele stan­ daardjazz e n d e moderne geïm­ proviseerde muziek, d e eerste met epigoon Pim J acobs als voorbeeld en d e t w e e d e onder a a n v o e r i n g v a n Breuker, Men­ gelberg, Bennink, Dulfer, De Wit, etc. De controverse tussen d e twee k a m p e n w a s aanlei­

Francis Lesman ding tot een w a r e haus s e in d e belangstelling voor jazz : P a r a ­ diso e n De Melkweg w a r e n in­ dertijd jazzpodia! De jazz die toen ontstond ken­ merkte zich door e e n veel grote­ re muzikale vrijheid: veel hon­ ken, piepen e n knarsen. Deze jazz op klompen bereikte zelfs het buitenland. In J oachim Beh­ rends jazzboek wordt Breuker zelfs als e e n v a n d e belangrijk­ ste Europese vertegenwoordi­ gers v a n d e moderne jazz ge­ zien, die d e geïmproviseerde muziek vrij m a a k t e v a n d e Ame­ rikaanse dwangbuis v a n vaste swing e n akkoorden. Zo sterk als hij vroeger werd tegenge­ werkt, zo soepel wordt hij van­ d a a g d e d a g geaccepteerd. Maar een Breuker begraaft nim­ mer d e strijdbijl, zelfs niet n a het verkrijgen v a n erkenning. Iets dergelijks ervaart ook het publiek tijdens concerten v a n het Kollectief. Niemand is veilig voor het s a r c a s m e en d e spot v a n het orkest.. Niet voor niets speelde het ensemble in Freek d e J onge's 'Stroman e n Trawan­ ten'. Namen v a n composities als 'La Plagiata', 'Luiermuziek', 'Driebergen/ Zeist' en 'ouvertu­ re De Vuyle Wasch' g e v e n dui­ delijk d e ironische bedoelingen v a n Breuker weer. Het grote ge­ v a a r bij e e n dergelijke houding is dat e e n overdreven s a r c a s m e e e n handelsmerk wordt, w a a r ­ a a n d e kwaliteit v a n d e muziek ondergeschikt wordt gemaakt. Breuker bezoedelt zich hier nog­ al e e n s a a n .

Kunst op straat De laatste tijd vinden gere­ geld exposities plaats, w a a r ­ op kunst gepresenteerd wordt buiten het museum. Kunst in woonhuizen (zoals bij C h a m b r e s d'Amis in Gent, skulpturen in d e stra­ ten (zoals op d e Documenta in Kassei). Ook Amsterdam heeft er sinds vorige week zo'n manifestatie bij: Centu­ ry '87. De ondertitel luidt 'Kunst v a n nu ontmoet Amsterdams verleden'. Dertig kunste­ n a a r s w e r d e n uitgenodigd werk te v e r v a a r d i g e n voor e e n historische plek. Sommi­ g e n integreerden d e werken die ze altijd al m a a k t e n in d e hen toegewezen ruimte. Zo h a n g e n d e portretten v a n Mariene Dumas tussen d e schuttersstukken in het His­ torisch Museum. Rob v a n Koningsbruggen kreeg d e eer zijn kleurige schilderijen te mogen h a n g e n tussen d e Rembrandts. Ik houd veel v a n beider werk, m a a r als het toch in e e n museum moet h a n g e n , zie ik het net zo lief in e e n eigen zaaltje. Interessanter is deze mani­ festatie op plaatsen w a a r kunstenaars d e ruimte direct als uitgangspunt n a m e n e n deze door e e n subtiele of drastische ingreep veran­ derden. Het resultaat is kunst w a a r je door verrast wordt op ongebruikelijke plaatsen, omdat je nog niet

geconditioneerd bent door d e gedachte: 'nu g a ik kunst zien'. Peter v a n Baren m a a k t e dat het w a n d e l e n onder d e munttoren zijn vertrouwde sfeer verliest: het lieflijke carrillongeluid is v e r v a n g e n door d e roep v a n e e n bron­ stig edelhert. De welhaast grafische schoonheid v a n d e tuinaanleg in d e Hortus wordt opnieuw onder d e a a n d a c h t gebracht door D a a n v a n Golden, die d e g r i n d p a d e n liet v e r v a n g e n door azuurblauwe steentjes. In d e Torensluiskelder wordt door Christian Boltanski e e n spookachtige sfeer opgeroe­ p e n door schimmen v a n ske­ letachtige figuurtjes op d e muur. In d e Oudemanhuis­ poort trekt e e n kleurige licht­ schüdering v a n Titus Nolte op het plafond d e a a n d a c h t . Zelf h e b ik altijd in Amster­ d a m gewoond. Een w a n d e ­ ling langs deze kunstwerken m a a k t echter dat ik b e p a a l ­ d e delen v a n d e stad zie door d e ogen v a n e e n p a s a a n g e k o m e n eerstejaars student.

(Iris Dik) Century '87 is tot 14 september te be­ zoeken met een passe­partoutkaart, die drie d a g e n geldig blijft Inlichtin­ gen, informatiecentrum Century '87 in theater de Balie, tel. 230875 of 230973.

Hij vindt zichzelf e e n klootzak, die veel in het o p e n b a a r kan­ kert en e e n behoorlijk grote bek heeft. In 1980 verraste hij vriend e n vijand door e e n a a n het col­ lectief a a n g e b o d e n subsidie v a n 30.000 gulden te weigeren met d e mededeling, dat hij g e e n fooitjes in die orde a a n n a m . Hij vond d e meer d a n tienvoudige subsidies a a n klassieke orkes­ ten iets reëler als jaarsalaris voor e e n tienkoppig ensemble, w a a r v a n overigens meer d a n d e helft e e n klassieke conserva­ torium­opleiding heeft genoten. Maar zijn patserige optreden heeft ook in grote m a t e m e e g e ­ werkt a a n d e totstandkoming v a n d e Bond voor Improviseren­ d e Musici, e e n soort vakbond. Willem Breuker (1944) studeerde klarinet a a n d e Amsterdamse volksmuziekschool, m a a r ont­ wikkelde zich vervolgens als autodidakt tot e e n uitstekend in­ strumentalist en e e n zeer g o e d e componist v a n onder meer film­ muziek ('De Illusionist', 'Twee Vrouwen'). Hij zegt muziek te spelen zonder franje, m a a r het is juist die franje, die zijn werk overeind houdt, vooral d e thea­

trale. Een versierde smeltkroes v a n muzikale stijlen, v a n circus­ muziek tot klassieke wals, v a n free jazz tot rock roll, v a n mini­ mal music tot oosterse muziek, overgoten met e e n hele duidelij­ ke Kurt Weill­saus. Zo snel wordt er gewisseld tussen se­ rieuze luistermuziek e n ironi­ sche stijlcitaten, dat m e n zich afvraagt of m e n in lachen be­ hoort uit te barsten of stiekem e e n traantje moet laten. De gro­ te verdienste v a n Breuker bij dit alles is, dat het publiek niet ge­ acht wordt muisstil op d e stoel te blijven wachten op het moment dat er geklapt behoort te wor­ den. Met e e n plaat op d e draaitafel (er zijn nog g e e n compact­discs) k a n m e n vaststellen, dat het Collectief tot redelijke e n soms zelfs sublieme staaltjes vak­ m a n s c h a p komt, m a a r om echt d e sfeer v a n het geheel te proe­ ven moet men live a a n w e z i g zijn. In e e n interview met Bert Vuijsje in J azzwereld zegt Breu­ ker: "J azz moet voor mij e e n heel nieuw gezicht krijgen, niet het gezicht v a n met z'n vieren op e e n podium s t a p p e n e n d a n

Eeuwig jong Zoveel te zien, er is n o g zo­ veel te zien. Enkele j a r e n te­ rug d r a a i d e in d e bioscoop Come back to the five and dime, w a a r i n regisseur Ro­ bert Altman e e n J ames Dean­fanclub twintig j a a r n a diens dood in 1955 weer bijeen laat komen. Tijdens deze füm schoot mij plotse­ ling e e n vreselijke w a a r h e i d te binnen: dat ik nog nooit een film met J ames D e a n h a d gezien. James Dean, d e legende die, in tegenstelling tot Marilyn Monroe, ook n o g kon acteren. Toen hij veron­ gelukte lag ik nog in d e lui­ ers en nu, het wonder v a n film, is hij al jonger d a n ik. James Dean, nog nooit ge­ zien. Intussen h e b ik dankzij d e televisie dit gebrek in mijn opvoeding, duits n a g e ­ synchroniseerd, w e g weten te werken. Zoveel J ames

Dean­films zijn er trouwens niet. De afgelopen w e e k d r a a i d e n ze aUe drie in het Amsterdams Filmhuis. He­ l a a s zijn Eas t of Eden e n Re­ bel without a caus e al weer weg, maar, eerstejaars, w a n h o o p niet, ze komen ze­ ker terug. Sommige films zijn niet kapot te krijgen. De film w a a r Robert Altman in Come back to the five and dime vooral n a a r verwijst, is Giant. In dit epos speelt J a­ mes D e a n d e T e x a a n s e boe­ renknecht J ett Rink, die het tot oliebaron schopt. Zijn materiële gewin g a a t gelijk op met zijn morele verval. Een soort Dallas v a n voor d e olie, m a a r d a n tien keer be­ ter. En dat is niet alleen a a n James D e a n te d a n k e n . De film is geregisseerd door George Stevens, maker v a n vele klassiekers, en verder

blazen, afgelopen Ik geloof, dat tachtig procent v a n het pu­ bliek er zit om met d e voet m e e te stampen en met het hoofd te knikken....Er moet voor die tach­ tig procent iets visueels op het podium gebracht worden, e e n soort muzikaal theater." Daarin is hij in ieder geval geslaagd, gezien zijn vele toernees door West Europa, J oegoslavië, d e DDR, J a p a n en d e Verenigde Staten. Zelfs het gevaar, dat het theatrale aspect als gekunsteld exhibitionisme door d e m a n d k a n vallen is dopr d e inmiddels bijna veertien j a a r l a n g e erva­ ring v a n het Willem Breuker Kollectief vrijwel ondervangen. Voor het concert op dinsdag 18 e n w o e n s d a g 19 augustus k a n het publiek e e n goed geolied spektakel verwachten. De meest onorthodoxe speelwijzen op d e verschillende instrumen­ ten zullen ruimschoots a a n bod komen, verpakt in e e n met to­ meloze energie gebracht mu­ ziektheater. Wie niet horen wil moet m a a r kijken.

Het Willem Breuker Collectief, 18 en 19 augustus, a a n v a n g 21.00 uur, Bimhuis, Oude Schans 73­77.

spelen Elizabeth Taylor en Rock Hudson mee. Eerlijk gezegd is d e mooiste scène die w a a r i n Rock Hudson als grootvader ­ d e film beslaat zo'n twee decennia ­ op d e vuist g a a t met e e n wat racis­ tische barkeeper. N a a r m a t e hij meer klappen krijgt, zie je hoe grootmoeder Elizabeth Taylor steeds verliefder toe­ kijkt: eindelijk, n a ruim drie uur film, laat Rock Hudson zich kennen. Oliebaron J a­ mes Dean ligt ondertussen elders zijn roes uit te slapen. Het is natuurlijk niet eerlijk e e n acteur te beoordelen op het onsympathieke karakter v a n zijn rol, m a a r ik h a d lie­ ver dat J ett Rink gewoon d e boerenknecht uit het b e g m v a n d e film w a s gebleven: teder en agressief, gefrus­ treerd e n idealistisch, kort­ om, d e eeuwig jonge J ames Dean v a n d e legende.

(Dick

Roodenburg)

Giant draait tijdens de Sociale Intro­ ductie op w o e n s d a g a v o n d in d e Melkweg.

O

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen