Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 333

7UD\PL\?IS

12 FEBRUARI 1988 "Het lijkt er op dat studenten in zuidelijk Afrika zich een a n d e r e attitude eigen maken, w a n n e e r zij een half j a a r op e e n a n d e r e manier les krijgen. Je ziet in praktisch alle derde wereldlan­ den hetzelfde. De hiërarchische verhoudingen in d e cultuur vind je terug in het onderwijs. Het is het 'talk­chalk' systeem: d e le­ raar staat frontaal voor d e klas, terwijl d e leerlingen d e stof zwij­ gend opnemen. Studenten zijn geneigd d e stof uit het hoofd te leren. Het heeft niet zoveel zin om je natuurkundige wetten ei­ gen te maken, als je ze toch niet begrijpt." Prof. Boer, v a n d e faculteit Bio­ logie, evalueerde onlangs d e bevindingen v a n een onderwij­ sprojekt v a n vijf j a a r in Lesotho. Het ging om bijscholingspro­ gramma in exacte vakken, op­ gezet door de VU, voor diege­ nen die n a het behalen v a n d e middelbare school d e universi­ teit van hun land willen bezoe­ ken. Deze studenten doen het op de universiteit beter d a n mede­ studenten die niet w e r d e n bijge­ schoold. Dat terwijl deze laatste groep op de middelbare school juist betere resultaten b e h a a l ­ de. "Van de groep bijgeschoolden slaagde 86 procent voor het eer­ ste jaar op d e universiteit," zegt Boer. "Bij d e groep die g e e n bij­ scholing genoot, lag dat percen­ tage op 72. Dat heeft niets met inteEigentie te maken. Het ligt aan d e onderwijsvorm v a n d e bijscholingen. Gedurende dat halve j a a r bijscholing krijgen de studenten onderricht v a n ge­ trainde leerkrachten e n ze vol­ gen practicalessen, zodat ze niet alles passief op hoeven te nemen. Ik denk dat ze zich door deze a n d e r e onderwijsvorm een leergedrag aanmeten, dat hen in staat stelt om dat eerste jaar goed te doorlopen." Het doel v a n het bijscholings­ programma is om d e abomina­ bele toestand v a n het onderwijs op te vijzelen. In l a n d e n als Le­ sotho, Swaziland en Botswana is een nijpend gebrek a a n leer­

Bijgeschoolde scholieren in Lesotho d e beste studenten Na een onderwijsprogramma van vijf jaar heeft prof. dr. H.H. Boer de bevindingen geëva­ lueerd. Na een bijscholing van middelbare scholieren blijken lagere goden opeens de bes­ te studenten aan de universiteit van Lesotho te zijn geworden. Het hulpverleningsprogramma van de VU ontpopte zich onbedoeld als weten­ schappelijk experiment. i

Prof. dr. H. H. Boer: 'Ander l e e r g e d r a g a a n m e t e n ' . Foto Bram d e Hollander

krachten. Het ambt staat l a a g in aanzien. Het verloop is groot, want veel leraren trekken op den duur n a a r d e steden, w a a r d e voorzieningen beter zijn. In een land als Botswana, dat eni­

Bijzondere leerstoel voor bijbelvertalen De Vrije Universiteit krijgt een bijzondere leer­ stoel bijbelvertalen. De leerstoel zal onderge­ bracht worden bij de faculteiten letteren en the­ ologie en betaald worden door het Nederlands Bijbelgenootschap. Eind maart zal de naam van de nieuwe hoogleraar bekend worden. In september zal hij of zij de werkzaamheden be­ ^ ginnen. Aan de VU bestaat al jaren e e n opleiding tot 'translation consul­ tant'. Deze opleiding ­ d e enige in h a a r soort in Nederland ­ is een gezamenlijke onderneming van de faculteiten theologie en letteren. De opleiding duurt twee jaar en is bestemd voor studenten met als hoofdvak Oude of Nieuwe Testament (aan d e theologische faculteit) of algemene taalwetenschap (aan de letterenfaculteit). Ge­ middeld melden zich per j a a r vier studenten bij d e opleiding aan. "We hopen dat er v a n d e bijzon­ der hoogleraar een stimulans

ï

Drink je Of heb je omdat het zo je het zo moeilijp^ moeilük omdat je drinkt? I>ranl( heeli nog n(xui lemanjgeholpen Sloppen mei dnnken we\

Hanne Obbink uitgaat die d e hele opleiding goed zal doen," zegt dr. J. Hel­ derman, voorzitter v a n d e com­ missie voor de opleiding tot bij­ belvertaler en lid v a n het cura­ torium dat voor d e leerstoel in leven geroepen is. "Hij zal bij voorbeeld colleges g a a n geven die speciaal voor deze opleiding zijn georganiseerd; zulke colle­ ges w a r e n er tot nu toe niet." Van d e nieuwe hoogleraar wordt echter nog veel meer ver­ wacht. De leeropdracht is veel­ omvattend: d e hoogleraar zal zich moeten bezighouden met de theorieën die a a n d e ver­ schillende bijbelvertalingen ten grondslag liggen, met d e theo­ logische aspecten v a n bijbel­ vertalingen en met d e geschie­ denis v a n het bijbelvertalen en van het Nederlands Bijbelge­ nootschap. Dat is teveel voor d e ene d a g per week, waarvoor d e bijzonder hoogleraar a a n g e ­ steld zal worden.

g e industrie heeft, stappen veel leerkrachten over n a a r het be­ drijfsleven, omdat dat meer per­ spectieven biedt. Hierdoor daalt het peil v a n het onderwijs. Soms kunnen vak­ Helderman: "We hopen dat d e hoogleraar in d e praktijk wat meer zal werken d a n die e n e d a g waarvoor hij b e t a a l d wordt; zo g a a t dat immers vaker met dit soort aanstellingen. Bo­ vendien zullen niet alle delen v a n zijn leeropdracht e e n even zwaar accent krijgen. De hoog­ leraar zal zich vooral g a a n be­ zighouden met d e theorieën v a n het bijbelvertalen. Dat is ook lo­ gisch gezien d e achtergrond v a n deze leerstoel." Deze achtergrond wordt ge­ vormd door d e controverse on­ der bijbelvertalers, die vooral n a het verschijnen v a n 'Groot nieuws voor u', in 1972, a a n d e oppervlakte kwam. 'Groot nieuws' is een vertaling v a n het Nieuwe Testament in d e om­ gangstaal. De vertalers h a d d e n gekozen voor een z o g e n a a m d e 'dynamische' vertaling. Er w a s niet geprobeerd d e tekst woord voor woord weer te geven; in plaats d a a r v a n w a s het streven v a n d e vertalers erop gericht d e bedoeling v a n d e tekst zo onder woorden te brengen dgt die voor de lezer v a n v a n d a a g di­ rect duidelijk zou zijn. De 'Groot nieuws'­vertaling riep heftige reacties op. De voor­ standers v a n een meer 'concor­ dante' vertaling vonden dat er op deze manier te veel v a n d e betekenisschakeringen v a n d e oorspronkelijke tekst verloren gingen. "Het Nederlands Bijbel­ genootschap zag door deze controverse d e noodzaak in d e theorie en d e vooronderstellin­ gen v a n het vertalen te door­ denken, ook al omdat er alweer een nieuwe vertaling op stapel staat," aldus Helderman. "Het

Henk Vlaming ken door gebrek a a n leraren niet worden gegeven. Het ge­ volg is dat veel examenresula­ ten onvoldoende zijn voor toela­ ting a a n de universiteit. Hier­ door daalt het a a n t a l studenten op d e universiteit, waardoor het a a n t a l leraren op den duur ver­ der afkalft. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken zijn n a 1980 met behulp v a n d e VU in zowel Lesotho als Swaziland en Bots­ w a n a bijscholingsprogramma's a a n afgestudeerde middelbare scholieren gestart. De faculteit Biologie neemt het p r o g r a m m a in Lesotho voor h a a r rekening. In Botswana verzorgt d e facul­ teit Natuurkunde d e bijscholing, terwijl Scheikunde dat in Swa­ sisland doet. "In Lesotho krijgen alleen stu­ denten die niet a a n d e universi­ teit kunnen bijscholing," zegt Boer. "In a n d e r e landen krijgen alle scholieren bijscholing. Het probleem is dat d e examens a a n d e middelbare school in de­ cember worden afgenomen. De uitslag is p a s in maart bekend. We willen telkens in januari met d e bijscholing beginnen, want het universitaire j a a r begint in september. M aar w e weten d a n nog niet welke studenten bij­ scholing nodig hebben." "De uitslag v a n het e x a m e n is p a s zo laat bekend omdat die in Engeland, Cambridge, wordt vastgesteld. Dat is e e n erfenis v a n d e koloniale tijd. Examens voor middelbare scholen wor­ den in Engeland samengesteld en afgenomen in veel voormali­ ge Britse kolonieën. Dat wordt het Cambridge Overseas School Certificate systeem ge­ Nederlands Bijbelgenootschap kwam vervolgens bijna auto­ matisch bij d e VU terecht, omdat wij hier die bijbelvertalersoplei­ ding h a d d e n . D a a r n a heeft het

noemd. Het is bedoeld om vaste s t a n d a a r d in het onderwijs te h e b b e n e n verschaling hiervan tegen te gaan." "De lagere goden, scholieren met te slechte middelbare school­resultaten, worden in een half j a a r tijd v a n het O­ (Ordinary) n a a r het A­niveau (Advanced) geschoold. Dat is vergelijkbaar met respectieve­ lijk Havo en VWO. Omdat d e selectie voor d e cursus moet worden gemaakt voordat d e examenuitslagen bekend zijn, is een ander selectiecriterium ont­ wikkelt. Al in oktober g a a n we de scholen in en nemen d e leer­ lingen psychologische tests af. We willen zo een indruk krijgen welk talent d e leerlingen h e b ­ ben." "Zelfs w a n n e e r zij door omstan­ digheden, bijvoorbeeld gebrek­ kig onderwijs, niet voldoende kennis h e b b e n v a n exacte vak­ ken. Als scholieren tegen d e verwachting in toch slechte exa­ menresulataten hebben, laten wij ze in maart alsnog toe tot d e cursus. Studenten die tegen d e verwachting toch in a a n m e r ­ king komen voor d e universiteit vragen wij of ze d e cursus willen verlaten. M eestal willen ze dat niet." "Je kunt je afvragen wat zo'n scholing voor zin heeft in e e n onherbergzaam land als Leso­ tho, zonder delfstoffen en indus­ trie, omringd door d e republiek Zuid Afrika. Het is e e n land met heel weinig mogelijkheden. Sommige landen kunnen alleen in menselijk kapitaal investe­ ren, dat lijken d e EEG en d e Wereldbank zich ook te realise­ ren. Een land als Zwitserland heeft ook niet veel meer moge­ lijkheden. Ik k a n me voorstellen dat hooggeschoolde inwoners v a n Lesotho in staten in zuidelijk Afrika g a a n werken. Net als Egypte. Dat land heeft niet veel, m a a r h a a r redelijk opgeleide inwoners werken in grote getale omringende arabische lan­ den."

allemaal nog wel een tijdje ge­ duurd en ten slotte krijgen we iemand voor m a a r é é n d a g , m a a r w e zijn al l a n g blij dat w e een hoogleraar hebben."

Tekening M onica d e Wit

Opvolging van Scholten eiste vijf dagen Minister Deetman heeft niet drie, m a a r liefst vijf d a g e n ge­ d a a n over d e opvolging v a n zijn hoogste a m b t e n a a r ­ het meest prominente slachtoffer v a n d e affaire studiefinaciering tot dus­ verre ­ dr. G.H. Scholten.

In antwoord op v r a g e n v a n d e het PvdA­Kamerlid ƒ. Wallage schrijft d e bewindsman dat Scholten hem op m a a n d a g 4 januari vertelde dit j a a r met d e VUT te willen. Op d o n d e r d a g 7 januari verwierf Deetman d e steun v a n zijn topambtenaren voor d e de opvolging v a n Scholten door een v a n hen, drs. B. de Haan. Op vrijdag 8 januari herh a a l d e hij dat kunststukje in d e ministerraad.

(Bert Bakker/UP)

Q

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen