Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 116

2 OKTOBER 1987

fiD^/pJ^/ps

'Ik ging helemaal spreken als Vestdijk' "Toen ik begon met studeren las ik als een waanzmnige. Of ik nu n a a r de w.c. ging of n a a r mijn opa, altijd h a d ik een stapel boeken onder mijn arm. Ik h a d een tabel opgesteld waarin ik precies vastlegde hoeveel tijd ik a a n elk boek w a a r ik op een d a g mee bezig was, mocht be­ steden; ik h a d altijd een boek of acht bij me en d a a r v a n las ik er twee op een d a g uit. Dat ging met een tempo v a n honderd tot honderdvijftig bladzijden per uur, het w a s echt een kwestie v a n pagina's scoren. Ik vloog dus door de boeken heen, m a a r ja, als je zo snel leest blijft er niet zoveel v a n h a n g e n . Mijn idee w a s om heel snel zoveel mogelijk boeken te lezen om op zo'n manier een stevige culturele basis te leg­ gen; later zou ik die boeken d a n nog wel eens goed kunnen le­ zen. Achteraf realiseer je hoe zonde dat is en dat ik mijn tijd beter h a d kunnen besteden met het g e d e g e n lezen v a n die boe­ ken. Van huisuit werd er bij ons al veel gelezen. Op zondagen za­ ten we met zijn zevenen te lezen m a a r tegelijkertijd stond de te­ levisie ook a a n . Als er een span­ n e n d e film w a s luisterde ik n a a r d e muziek en wist op die manier automatisch w a n n e e r ik even v a n mijn boek moest opkijken. Daaruit wordt ook wel duidelijk dat ik niet zo goed las want ik kon alles ondertussen donders goed horen. Ook als we met va­ kantie gingen w a s de auto, be­ halve met wat blikken voedsel, volgestapeld met boeken. In onze v o u w c a r a v a n h a d d e n we een bibliotheekje ingericht waaruit ieder n a a r behoefte kon putten. Dat lezen is natuurlijk e e n heel a­sociaal gebeuren, je doet het altijd in je eentje. Contactueel gezien w a r e n het d a n ook niet zulke prettige zondagen. Ieder­ een las, mijn moeder las en breide tegelijkertijd; zelfs mijn vader las hoewel hij er eigenlijk een hekel a a n had. Hij moest wel. Nu zitten we af e n toe wel eens met elkaar te praten. Maar

Wie vertelt wat hij leest, vertelt wat hij is. Studenten en medewerkers v a n d e VU over hun ideale auteurs, over d e boeken die onuitwisbare indruk op hen h e b b e n gemaakt, kortom over hun boekenkast. In deze aflevering: Wiek van der Vaart, achtste j a a r s student Nederlands.

schrijver is, m a a r het is toch echt zo. Voor datzelfde tentamen moest ik ook Joyce lezen, d a n h e b je meteen d e twee groten te pak­ ken. Maar Joyce kon wat mij betreft niet tippen a a n Proust. Hoeveel bewondering ik ook h e b voor d e rijkdom a a n ge­ dachten en stijlen in Ul ysses, d e poëtische dimensie die het werk v a n Proust heeft ontbreekt bij Joyce geheel. Overigens w a s het voor mij e e n grote frustratie dat tijdens dat tentamen die literaire context Wiek v a n der Vaart Foto Bram de Hollander helemaal niet a a n d e orde kwam. Zelfs uit het kolossale oeuvre v a n Vestdijk zelf, wer­ dat is p a s iets v a n d e laatste den d e v r a g e n slechts beperkt jarerl. Koos Neuvel tot é é n verhaal. Ik kreeg een Ik stelde mij vroeger bijvoor­ m a g e r cijfer terwijl ik bij e e n beeld ten doel om direct als ik grotere selectiviteit g e d w o n g e n wakker werd honderd bladzij­ werd. Ik b e n d e boeken toen ook keurige kwis mijn docent glans­ rijk verslagen zou hebben. Ik d e n te lezen. Op die manier las veel a a n d a c h t i g e r g a a n lezen. ik zulke opwekkende literatuur Tot twee j a a r g e l e d e n kocht ik wist zoveel meer v a n Vestdijk als d e Goel ag-Archipel dai 1800 alle boeken t w e e d e h a n d s o p d a n hij, h a d ik d e indruk. pagina's dik is, in 18 d a g e n uit. markten e n antiquariaten, dat Als ik e e n schrijver goed vind, Dat schreef ik d a n 's ochtends zijn er in totaal zeker duizend wil ik alles v a n hem lezen. Maar soms g a a t e e n schrijver d a n ook op een papiertje, ik kruiste a a n geweest. wat ik g e d a a n h a d . Het w a s Buitenlandse boeken zijn v a a k tegenvallen. Toen ik de onecht e e n obsessieve vorm v a n goedkoper, m a a r ik b e n tegen­ draaglijklijke l ichtheid van het lezen, je at af en toe wat e n voor woordig te lui om Proust in het bestaan v a n Kundera las, w a s het overige deed ik bijna niets Frans te lezen. Dat d e e d ik wel ik h e l e m a a l verkocht. Maar als anders. L ater ging ik op e e n toen ik e e n tentamen over Vesf­ je d a n ook zijn vroegere boeken hele fanatieke manier voetbal­ dijk moest doen. Om Vestdijk in leest, zie je dat hij eigenlijk altijd len. Bij mij ontwikkelen d e din­ zijn literaire context te plaatsen dezelfde stijl hanteert. Kundera gen zich altijd tot e e n obsessie. las ik toen d e eerste twee delen heeft in zijn boeken altijd veel Pas n a mijn d e r d e studiejaar v a n a l a recherche du temps uitweidingen, filosofische be­ keek ik om mij h e e n e n z a g toen perdu. Aanvankelijk vond ik het spiegelingen. De eerste keer dat er nog a n d e r e mensen rond­ * m a a r gezever, m d a r nu vind ik , denk je: wat zegt hij dat mooi en liepen; zowaar kreeg ik zelfs dat, vooral een l iefde van wat heeft hij d a a r gelijk in. e e n vriendinnetje. Ik kreeg Swann, het allerbeste wat ik ooit Maar n a e e n p a a r boeken be­ meer verschillende bezigheden gelezen heb. Het klinkt mis­ gint dat toch te vervelen. waardoor d e beschikbare lees­ schien wat obligaat om te zeg­ Schrijvers die' ik verzamel zijn Martijd verminderde e n ik tot e e n gen dat Proust je favoriete onder a n d e r e Brakman,

September is d e mooiste m a a n d voor vruchteneters. Met hartstocht bekijk ik nu d e hellingen v a n d e onze VU voorbij razende autoweg AIO. Deze s t a a n vol met dauwbramen, een stekelig struikgewas met witte bloesems en prachtig gerijpte vruchten. Die vruchten h e b b e n niet het wat zoetige en v a a k flauwe smaakje v a n d e b r a m e n die je langs Gelderse z a n d p a d e n plukt, m a a r e e n verrukkelijk rins en wUd aroma. Je zou er m a n d e n vol v a n kunnen plukken langs die rijksweg ­ als je durfde. Want het eten v a n veel b r a m e n uit die groeiplaats k a n toch wat riskant uitvallen. Het d e n d e ­ rende verkeer stoot wolken looddamp uit, e n de plan­ ten nemen een en a n d e r weer op. Beter dus te wach­ ten totdat loodvrije benzine regel is, alvorens dozen vol snelwegbramen in te vrieze'n. Hoe komen die b r a m e n d a a r ? Ze zijn niet gezaaid door arglistig Rijkswaterstaat, dat met stekelige strui­ ken voetgangers uit d e berm wil houden. Veeleer zijn ze a a n g e v o e r d via spreeuwen die zich eerst in duin of veermioeras een voorafje d a u w b r a a m g u n d e n e n ver­ volgens een hoofdmaal regenwormen tot zich n a m e n in d e berm v a n d e A10. Intussen lieten ze vallen wat er v a n het voorgerecht resteerde, incluis de bramenpit­ ten die aldus goed bemest in het rulle zand v a n het weglichaam konden ontkiemen. Misschien is langs die w e g ook een Japanse wijnbes (roodbehaard soort b r a a m met lekkere donkerrode vruchten) op het van­ w e g e d e bouw braakliggende VU­terrein langs d e Boechorstraat terecht gekomen. Daar groeit ook het een e n a n d e r dat middels duiven is verspreid. Zonne­ =bloem, tarwe, mais, boekweit, en zelfs h e n n e p schie­ ,.^H ter plekke op; allemaal g a n g b a r e bestanddelen *van ^uivenvoer.

4

Zelfs' d e beschaafde Buitenveldertse mens ­draagt doorvruchteneten bij tot d e verspreiding v a n planten­ soorten. Uiteraard zonder bemesting, zoals die onge­ likte duiven en spreeuwen, en wellicht minder effi­ ciênfi Zo is het verbazingwekkend dat niet links e n

quez en Nabokov. Ik h e b altijd al zo'n verzamelwoede g e h a d en bij mij zijn ddt hu toevallig boeken. Zo'n rijtje op e e n boe­ kenplank staat Ook wel mooi. Daarachter schuüt ook nog v a a g d e g e d a c h t e dat ik mis­ schien ooit nog wel eens een studie n a a r het werk v a n zo'n m a n wil maken. Niet dat ik zoveel ambities op dat terrein heb; ik h e b ook nooit zo'n sterke behoefte g e h a d om literair criticus of iets dergelijks te worden. Het even snel schrij­ ven v a n een artikeltje of een recensie v a n een boek lukt me niet. Ik h e b altijd d e neiging om d a n het hele complete oeuvre v a n zo'n schrijver te lezen plus alle studies die er over hem ver­ schenen zijn. Als je het zo g e d e ­ g e n wilt m a k e n is dat teveel werk, je schrijft d a n al g e e n arti­ kel meer. Schrijven is met zo gemakkelijk. Mijn bewondering voor e e n schrijver komt dus niet tot uit­ drukking in d e vorm v a n een artikel m a a r op a n d e r e wijze. Bij iemand als Vestdijk is het gebeurd dat ik zijn manier v a n denken h e l e m a a l ging overne­ men. Ik ging zelfs praten op d e manier w a a r o p ik d e n k dat hij sprak. Hij uitte zich altijd op e e n hele erudiete manier, gebruikte veel moeilijke woorden. Dat taalgebruik m a a k t e ik mij hele­ m a a l eigen. Ik lees heel weinig niet­literaire boeken en ook weinig boeken, behalve d a n die verplicht zijn voor je studie, over literatuur. In d e literatuurwetenschap wordt een soort meta­taal g e h a n t e e r d die volstrekt onbegrijpelijk is. Ook niet­literaire boeken als de­ tectives of thrUlers k a n ik niet voor mijn plezier lezen, d a a r er­ ger ik me groen en geel a a n . Ik k a n het niet h e b b e n om slechte dialogen te lezen. Zulk werk haalt het toch niet bij e e n boek als Stiller v a n Frisch wat ik kort geleden gelezen heb; e e n verhaal over e e n m a n die in e e n identiteitscrisis zit. Een prachtig boek, zeker als je zelf ook e e n beetje met dat probleem te kam­ pen hebt."

Pitten spugen Bert Boekschoten rechts kersenbomen opschieten bij plantsoenbanken. Spontane appelbomen komen wel veel voor. Op spoordijken groeien ze, doordat reizigers het afgeklo­ ven klokhuis v a n hun appeltje door het r a a m n a a r buiten smijten. Op het VU­terrein staat er é é n pal tegen d e b a r a k v a n Bureau Buitenland. Omdat het een zaailing is (en dus afkomstig is v a n barokke kruisbestuiving) zien d e appels a a n dit kankerige boompje er wat vreemdsoortig toegespitst uit. Een a n d e r e spontane appelboom groeit langs d e Buiten­ velderste laan, direct voorbij d e brug bij d e Assum­ burg. Deze staat middenin een sneeuwbessenstruik. Hier heeft iemand (een schoolkind) r a a k gespuugd met e e n appelpit. Dit is allemaal v a n veel nut voor d e plantaardige wereld. Hun vlezige vruchten groeien niet tot ons plezier alleen. Toch bestaat er tropisch vruchtvlees w a a r v a n het plantaardig belang­niet h e l e m a a l duide­ lijk is. Dat is d e a v o g a d o , volksvoedsel in Amstelveen, Aerdenhout, W a s s e n a a r en zo verder. Het is grappig om zo'n mevroi met grijspaars h a a r vol rose kettingen tijdens e e n receptie het woord a v o g a d o in d e prui­ menmond te zien nemen. Die n a a m is een grove obsceniteit, zoek zelf m a a r uit welke. Intussen: d e vrucht heeft smakelijk vlees, m a a r e e n onmogelijk grote pit, veel te enorm voor het ingewand v a n welke vogel d a n ook. Een probleem w a a r v a n d e oplossing kan zijn dat avogado's het voedsel vormden v a n d e uitgestorven reuzenluiaard Megatherium: Deze zou me,t zijn reuzenklauwen takken v a n d e avogadoboom

Appelboompje bij Bureau Buitenland Foto Kees Keuch AVC/VU

n a a r zich toe h e b b e n gegraaid, e n d e peervormige vruchten met pit e n al verslonden. Het spijsverterings­ k a n a a l v a n deze giganten w a s daarvoor zonder meer ruim genoeg. Dat v a n nette receptiegangers in g e e n geval. Voor h e n zijn d e vette pitten v a n te voren al besmuikt in d e p e d a a l e m m e r geworpen, w a a r niets ontkiemt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen