Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 312

FJO)\piy/ps

"Als kind las je gewoon d e be­ kende kinderboeken. Die haal­ de je uit d e bibliotheek. Toen las ik ook al v a a k en veel. Ik herin­ ner me dat ik e e n keer op m'n donder h e b g e h a d v a n iemand uit d e bibliotheek omdat ik drie keer per d a g een boek k w a m halen. Ik b e g r e e p niet w a a r ze zich zo k w a a d om maakte. M aar het besef dat er iets bestond als literatuur overkwam me p a s met Gerard Reve. Van Op wegnaar het einde stond ik op m'n kop. Een hoop mensen wierpen het boek weg, m a a r ook een hoop mensen hebben het honderd keer gelezen. Ik heb het inder­ d a a d honderd keer gelezen; het is ingedeeld in brieven dus je kunt fragmenten lezen e n ik h e b het heel v a a k uit d e kast ge­ haald. Ik ben een verzamelaar, m a a r het is zeker niet zo dat ik v a n schrijvers alles compleet wil hebben. Op een g e g e v e n mo­ ment ben ik bij Reve gestopt ­ dat vond ik wel erg afglijden. In zijn beginwerk speelde hij echt met cliché's, die pasten funktio­ neel in zijn verhalen, m a a r in zijn latere werk werd er alle­ m a a l wat teveel nadruk op ge­ legd. Zijn taalgebruik werd min­ der verfrissend e n oorspronke­ lijk. Er zijn natuurlijk b e p a a l d e boeken die je gewoon wilt heb­ ben. Ik w a s bijvoorbeeld dolblij dat er een herdruk kwam v a n De raad s elachtige Multatuli, want dat boek w a s al heel lang uitverkocht. De Max Havelaar las ik p a s toen ik student was, m a a r d a a r ­ n a ben ik wel aUes v a n M ultatuli g a a n lezen. Ik b e n zelfs lid ge­ worden v a n het M ultatuli­ge­ nootschap. Deze zeven delen Multatuli heb ik een keer v a n mijn tante g e h a d toen ik afstu­ deerde. Het leuke is dat er nog steeds een hele levendige pole­ miek rond M ultatuli bestaat. En het mooie v a n hem is dat hij nooit een blad voor z'n mond heeft genomen. Hij w a s er ge­ "^woon v a n overtuigd dat hij ge­ lijk hadHDie oprechtheid bij hem spreekt me erg a a n . Plus n a ­ tuurlijk het feit dat bijna alles bij hem volstrekt origineel is. Een goed voorbeeld d a a r v a n vind ik zijn tweede boek. Minnebrie­ ven. Hij heeft het ­ hou me ten goede ­ in twee weken tijd ge­ schreven. Dat boek w a s er opeens, w a a r het v a n d a a n kwam is onbegrijpelijk. Het is een onvoorstelbaar origineel boek.

29 JANUARI 1988

'Ezelsoren maken is uit den boze' Wie vertelt wat hij leest, ver­ telt wie hij is. Studenten e n medewerkers v a n d e VU over hun ideale auteurs, over d e boeken die e e n onuifwis­ b a r e indruk op hen h e b b e n gemaakt, kortom over hun boekenkast. In deze afleve­ ring: Jos Nauta, wiskundige, werkzaam bij d e vakgroep Theorie der geneeskunde, epidemiologie e n biostatis­ tiek. «

Foto Bram d e Hollander

Miljoenenstudie is e e n minstens even bizar boek als Minnebrie­ ven. Een groot gedeelte v a n het boek g a a t over het roulettespel en hij doet er allerlei uitspraken in over d e kansberekening, w a a r m e e hij wil a a n t o n e n w a a r o m 'zijn' systeem bij d e roulette niet werkte. M ultatuli w a s namelijk e e n rasgokker en het beetje geld d a t hij h a d gooi­ d e hij echt met handenvol het r a a m uit. Ik heb zijn redenerin­ gen in Miljoenenstudie goed be­ keken e n heb er e e n artikel over geschreven dat gepubliceerd is in het blad Over Multatuli. De strekking v a n mijn verhaal is

Bij die d a m e kwam ik g r a a g . Haar vensterbanken bogen onder 't gewicht v a n d e bloeiende geraniums. De hibiscus (Chinese roos, zei ze) w a s e e n bonzaiboom vol rode kelken. De schlumbergera (cactus v a n Francis genaamd) bloeide dubbel zo v a a k als thuis. Een vreed­ zame huiskat spon bij d e houtkachel, e n rond d e bloe­ men zwierden insecten. Al w a s het hartje winter, nog hoorde je in die woonkamer een zomers gezoem. Bij een grote schoonmaak bleek waardoor. De kat morste voer in een achterafhoek; en d a a r bewoog het v a n d e maden. In de universiteitsgebouwen s t a a n niet veel bloem­ planten, nog schaarser zijn er d e katten. Toch leeft er meer d a n de mens alleen. In 't n a j a a r sluipen spinnen binnen die krom v a n roofzucht d e winter niet halen, bij gebrek a a n vliegen. Bij tijd en wijle komen wolken muggen uit een buiten gebruik gesteld luchtverver­ singssysteem. Al wel vijftien j a a r geleden ontsnapten kakkerlakken uit een biologische opstelling, en wie weet verbergen ze zich nog in e e n uithoek; ik ken mensen die ze zagen. Actieve insluipers zijn muizen e n 'n enkele rat. Ze verraden zich door het nonchalant achterlaten v a n keutels. Zulke gasten worden door d e portiers getracteerd op schaaltjes l a n g z a a m werkend rattenkruid, en keren niet weer. Wellicht per oude labo­ ratoriumjas werden vlooien ingevoerd, die het gebied R van Wis­ Natuurkunde gingen koloniseren. A a n die ongewenste toestand maakte dierenverdelging e e n einde. Tijdens 'n weekend wordt zo'n hele afdeling hermetisch gesloten, en drastisch schoongespoten. Vervolgden houden het 't langst ondergronds vol, en d a a r leven d e krekels v a n d e VU, onze trouwste huisge­ noten. Niet ieder kent het uitgebreide gangenstelsel

Q

Jaap Tanja dat hij uiteindelijk e e n te simpe­ le kijk h a d op d e rekentechni­ sche kant, m a a r dat zijn conclu­ sies wel kloppen. Hij wist uit ei­ gen ervaring wat er bij roulette gebeurde en vervolgens heeft hij gewoon modellen opgesteld die op die conclusie uitkwamen, m a a r met die afleidingen sloeg hij d e plank nog wel e e n s goed mis. Ik moet tot mijn s c h a n d e beken­ nen dat ik d e nieuwste Hermans nog niet gelezen heb. Van zijn romans vind ik Herinneringen

van een engelbewaarder erg mooi. De naïviteit v a n d e men­ sen tijdens de eerste vijf d a g e n v a n d e Tweede Wereldoorlog worden er erg goed in beschre­ ven. En ten tweede zit er heel sterk zijn b e f a a m d e 'bedrie­ gers­bedrogenen' motief in. Het g a a t over iemand die bij d e rechtbank werkt als officier v a n justitie. Die m a n rijdt e e n kind dood, doordat hij e e n w e g in­ rijdt w a a r hij niet in m a g . Het thema v a n het boek is d a n dat d e rollen zich opeens omdraai­ en, dat hij d e a a n g e k l a a g d e wordt. Hermans beschrijft erg goed d e praatjes w a a r het ge­ weten d a n m e e gesust worden. Dat geldt natuurlijk voor e e n he­ leboel situaties in het leven ­ dat mensen hun geweten wel weten te sussen met praatjes. Ik lees heel langzaam. Ik pro­ beer zo g e d e g e n mogelijk te le­ zen. Over een boek k a n ik dus vrij lang doen en ik b e n ook niet te beroerd om nog e e n s terug te bladeren als dat nodig is. En ook op achtergrondliteratuur ben ik dol. Bijvoorbeeld d e bio­ grafie v a n Ellman over Joyce heb ik met veel plezier gelezen. Dat soort boeken d r a g e n bij tot het plezier in d e literatuur. Ik vind schrijven in een boek een schandaal. Dat is echt niet goed te praten. Dan leg je er m a a r papiertjes in of zoiets. Ik ben zuinig op mijn boeken. Uit­ lenen is er ook niet bij. Als m'n vriendin zit te lezen e n zij legt het boek omgekeerd en openge­ slagen neer op tafel, d a n rolt er een vloek door d e kamer. Ezel­ soren m a k e n is ook uit d e n boze.

Huisgenoten Bert Boekschoten

Daar w a a r d e krekels zingen... Foto Peter Welters, AVCA^U

Ik herinner me een anecdote van ­ hou me ten goede ­ ik geloof de schrijver M arsman. Die h a d werkelijk g e e n enkel respect voor het bezit v a n boe­ ken. Hij w a s e e n keer bij een vriend die net ­een kostbare aanwinst had. M arsman bla­ dert dat prachtige boek door en er g a a t een vlieg op d e bladzij­ de zitten. "Hebbes", zegt hij en hij klapt zo het boek dicht. Nou, ik zou m'n leven lang gebrouil­ leerd geweest zijn met zo ie­ mand.' De laatste jaren h e b ik een voorkeur ontwikkeld voor litera­ tuur uit d e 19e eeuw. Het is wer­ kelijk onvoorstelbaar wat er nog te koop is a a n boeken uit die tijd. Voor e e n krats. Zegt de n a a m Jan v a n Beers wat? Dat is een Vlaamse dichter uit d e vori­ g e eeuw, d a a r h e b ik laatst een bundel v a n gekocht. Het is mis­ schien niet d e grootste poëzie ooit geschreven, m a a r het zijn wel mooie ritmische gedichten die goed in elkaar zitten. Mijn laatste vondst w a s precies d a t g e n e w a a r elke verzame­ laar v a n droomt: e e n boek van ^ultatuli w a a r d e verkoper zelf d e w a a r d e niet v a n inzag. In een winkel met tweedehands boeken bovenop een kast en onder het stof. Het is e e n bloem­ lezing v a n d e h a n d v a n Heloïse, dat w a s zijn vrouw. Ik denk dat het nogal zeldzaam is, want ik ben het in d e hele M ultatuli­lite­ ratuur nog nooit tegengekomen. Er zijn ook schrijvers w a a r ik een hekel a a n heb. Het proza van Remco Campert vind ik ver­ schrikkelijk en hetzelfde geldt voor M aarten Biesheuvel. Het is een pose e n iedereen doet alsof die pose leuk is, m a a r ik vind het flauw. Bekentenis s en van Zeno v a n Svevo vind ik d a a r e n t e g e n een onvoorstelbaar grappig boek. Een universeel boek. Het speelt zich helemaal af binnen een familiekring, m a a r die fami­ lie krijg je in het boek amper te zien. Het boek tilt op e e n heel knappe en grappige manier het anecdotische n a a r het universe­ le. Ik ben altijd helemaal stomver­ b a a s d over d e hoeveelheid pa­ pier, d e hoeveelheid interne post die er o m g a a t op d e univer­ siteit. Het is om radeloos v a n te worden. M aar boeken lees ik toch op een heel a n d e r e manier als interne universitaire stuk­ ken. Je moet tijd overhouden voor d e goede dingen v a n het leven, zal ik m a a r zeggen." H

onder het complex. Het is d a a r warm, rustig, en er wordt ook niet zeer drastisch schoongemaakt. Dieren­ verdelging kan in deze l a n g e g a n g e n zonder deuren niet goed toeslaan. Wie d a a r door loopt of fietst, her­ kent met g e n o e g e n d e vaste stekken waAr d e krekels sjirpen. Sommige dieren kregen d a a r d o o r zelfs bijna­ men. Zo is er "een krekel v a n Tom". Van dit gebruik is d e krekel zich in het geheel niet bewust. Knagen, voort­ kruipen in d e schuimplastic opvulling v a n betonnaden; musiceren door met schilden te knarsen, ziedaar kre­ kels wereld. Hoe ze te horen? Zoek in het hoofdgebouw n a a r bedrijf Integrand, in kamer KD­09. Laat dit links liggen, loop d e g a n g verder uit en sla rechtsaf. Vervolg je w e g door e e n lange tunnel met tegen d e linkerwand vier dikke blikken pijpen. G a door slappe plastic deuren ­ d a a r ­ achter wordt het een stuk warmer, e n inde verte klinkt reeds de krekelzang. De meeste wonen om en nabij een driesprong in het tunnelsysyteem. Na genoten te h e b b e n v a n dit vreemd midwintercon­ cert (de mieren doen het d e krekels niet na), kun je je wandeling door d e o n d e r a a r d s e VU voortzetten. De g a n g linksaf brengt je uiteindelijk bij het ketelhuis onder Wis­ Natuurkunde, genummerd M K­35. Veel verder kom je door op d e driesprong d e g a n g rechtdoor te nemen, met a a n beide w a n d e n buizenstelsels. On­ derlangs het energiecentrum (een park vol pompen en razende machinerie) kom je linksaf bij d e houtbewer­ king van medicijnen, op BK­09. Meer rechtsaf r a a k je in de buurt v a n het ziekenhuis. Hier leven g e e n krekels meer. Er zijn aUeen m a a r vlinders o p d e keldermuur geschilderd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen