Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 536

f

K

3 JUNI 1988

]^\pj]s/]^ ­i^t'

^:%%vfs^''^

­?­»fe.,'S'«è*'?'*.*? * ' V ' t

"Het boeiende v a n d e boekhan­ del is uiteindelijk de klant. Van d e honderd studenten zijn er ze­ ker acht die meer doen d a n e e n vervolgcursus middelbare school. Die duiken ergens in, die g a a n ergens mee a a n d e g a n g . Ze raken bijvoorbeeld helemaal verslingerd a a n het verzamelen v a n treintjes of ze zijn verzot op Bosboom Toussaint, onvoorstel­ baar, m a a r het is mogelijk. Die mensen h e b b e n niet g e n o e g a a n d e bibliotheek of d e gewo­ ne boekhandel, die g a a n schar­ relen. In de tijd dat ik e e n antiquari­ sche boekhandel h a d , kende ik veel v a n zulke klanten, ik h a d hen altijd in mijn achterhoofd. Sommigen kende ik al jaren. Ik herinner mij iemand die alleen m a a r spookverhalen verzamel­ de. Die leerde ik kennen toen hij 22 w a s en tien j a a r later kwam hij nog steeds. In d e loop der tijden veranderde hij, hij werd hoe langer hoe griezeliger, hij gedroeg zich schichtig. Zoals een hond op zijn b a a s g a a t lij­ ken, zo werd hij zelf e e n griezel­ verhaal. Waar je mee omgaat, word je mee besmet. Zo'n uitdrukking slaat op de verhouding tussen mensen, m a a r met boeken is het net zo. Boeken blijven uiteinde­ lijk toch mensen, heel trouwe mensen zelfs. Een vriend zegt ­ desnoods om twee uur 's nachts ­: 'Ik g a n a a r huis'. Maar e e n boek loopt niet weg, dat blijft tot je beschikking, als e e n heel trouwe vriend. Daarom kijk ik, als ik bij iemand op bezoek kom, altijd eerst w a a r d e boeken staan. Al zit ik tien meter v a n de boekenkast van­ d a a n , d a n nog k a n ik d e boeken a a n hun kleur herkennen, want ik h e b ze allemaal wel eens in h a n d e n gehad. En d a n g a ik inschatten: dat heeft 'ie gelezen, dat heeft 'ie gekocht, dat heeft 'ie gekocht m a a r niet gelezen ... Dan leer je iemand kennen, want e e n boekenkast v a n e e n zinnig mens, dat is zoiets als e e n open dagboek. Mijn liefde voor boeken is ont­ staan in de tijd dat ik e e n anti­ quariaat h a d in d e binnenstad. Aanvankelijk w a s dat e e n bij­ verdienste naast mijn studie, m a a r als je in het antiquariaat verzeild raakt, móet je wel e e n boekenliefhebber worden. Ik ontwikkelde e e n soort biblioma­

.l­*''^*­^

" J ' ' . ^ — ^ ^ ^ " ïfc

^^3K B!?­^

T^

• ^

­sjfc S ï ^ , **?»

j'^Asfet»

^'^

'Heel veel literatuur stijgt niet uit boven het niveau v a n Ot en Sien' Wie vertelt wat hij leest, vertelt wie hij is. Studenten en medewerkers v a n d e VU over hun ideale auteurs, over d e boeken die e e n onuitwisbare indruk op h e n h e b b e n gemaakt, kortom over hup boekenkast. In deze aflevering: P.R. Rienks, directeur v a n d e VU­boekhandel.

P.R. Rienks

Foto AVC/VU

nie. Ik vond het doodzonde om bij voorbeeld e e n eerste druk v a n Couperus te verkopen. En als ik mijn vrouw op vrijdag 35 gulden huishoudgeld gaf, d a n kreeg ik m a a n d a g m o r g e n al d e neiging om het weer uit h a a r portemonnee te stelen, omdat ik weer e e n a a r d i g aankoopje op het oog h a d . Ik w a s er d a g en nacht mee bezig. Maar d e liefde voor boeken vond ik uiteindelijk toch minder belangrijk d a n d e liefde tot d e vrouw. Daarom w a s ik in zekere zin blij d a t ik n a a r de campus v a n d e VU kon ko­ men, want als verkoper v a n nieuwe boeken h e b je toch w a t meer afstand tot je artikel. Zelf h e b ik ontzettend veel boe­ ken gekocht. Maar als je veel boeken hebt, d a n b e n je op e e n gegeven moment ook in staat een stuk te ruimen. Het enige dat ik werkelijk verzamel e n d a t ik koester, zijn kinderboeken. Het g a a t mij niet om het lees­ voer dat je tot je neemt als je dertien, veertien j a a r oud bent, het g a a t mij niet om rijen K arl May. Nee, juist d e eerste ontroe­

Ouderen sudderen nog n a met hi­fi e n st ereo, met evolution e n paradigma. Wie bij d e tijd is, heeft het over constraints en over compat ible e n schaft zich new ge­ nerations a a n v a n veredelde telramen e n verbeterde flipperkasten. Voor tijdseigen taalgebruik raadpleegt men K uitenbrouwer's gids voor turbotaai. Terwijl laser­ stralen compact­discs aftasten, zweeft het stof v a n d e oude grijsgedraaide langspeelplaten steeds lager; e e n deel heeft zich al afgezet in windstUle hoekjes. Wie d a a r oog voor heeft, vindt allerlei rustpunten v a n beschavingsstof. In goten v a n straten in d e buurt v a n het Leidseplein, bijvoorbeeld. D a a r vormt zich e e n inte­ ressant sediment v a n splinters autoruitenglas. Dit stof wordt gegenereerd door ruitentikkende drugsgebrui­ kers, bezig met het oogsten v a n hun dagelijkse portie autoradio. Een verwant, m a a r heel a n d e r bezinksel, vinden w e op straathoeken in Buitenveldert. Bevat het bmnenstadsglasgruis alleen kleurloze scherfjes, d a t uit onze werkomgeving is gespikkeld met allerlei kwalitei­ ten oranje en rood. Het ontstaat tijdens botsingen tus­ sen bolides bestuurd door al wie hier zo snel mogelijk v a n d a a n wU, n a a r het slaapdorp v a n het gezin. K op­ lampen, remlichten, clignoteurs e n miststralers ver­ splinteren bij deze dagelijkse uittocht tot e e n heel k a ­ rakteristieke brecchie. Daarin zou zelfs e e n seizoensgelaagdheid kunnen op­ treden. In het najaar m e n g e n zich met het glasgruis d e beenderen v a n w e g e n s d e vakantie losgelaten rijstvin­ ken en parrekieten. In het voorjaar echter spoelen er botresten in uit d e Argentijnse hazepepers, e n z a d e n uit d e zomerbloesem v a n Zimbabwe. Een archeoloog uit de 22ste eeuw k a n hierover promoveren, mits d e stads­ reiniging niet alle depots wegbezemt. Straatvuil is im­ mers ephemeer; en ook gebouwen zijn zelden werkelijk eeuwenoud. Misschien moet d e grond ter plaatse v a n wat nu Buitenveldert heet, in d e 30ste e e u w als e e n

Hanne Obbink ring bij e e n kind dat leert lezen, d a a r g a a t het mij om. Vanaf het moment d a t e e n kind k a n lezen, kan het zichzelf bezig houden. Dat g a a t ook g e p a a r d met e e n zekere eenzaamheid: doordat het leest, zondert het zich af. Maar het bouwt ook vriend­ schappen op, met boeken, met auteurs. De boeken die kinderen in die eerste fase lezen, di'e boeien mij. Vaak h e b je e e n behoorlijke kennis v a n d e cultuurgeschie­ denis en v a n d e geschiedenis v a n d e opvoeding nodig om kin­ derboeken uit e e n b e p a a l d e tijd te kunnen begrijpen. Maar het g a a t mij er niet om er e e n studie v a n te m a k e n of er e e n boek over te schrijven. Zo'n boek in je h a n d e n te hebben, het des­ noods me je ogen dicht a a n te voelen ... En heel veel literatuur stijgt toch niet uit boven het ni­ v e a u v a n Ot e n Sien. Het begint allemaal met het ABC. Zo'n boekje als 'A is Ap­

plepie', dat is het eerste contact v a n e e n mens met lezen. Dat moet je toch wat doen!? Het ABC boeit m e uitermate. Eigen­ lijk h e b ik e e n ontzettend simpel vak. Je hoeft m a a r 26 letterte­ kens en e e n p a a r leestekens te kennen. Elke keer weer die let­ ters te zien, te zien hoe m e n d a a r grafisch vorm a a n geeft om te zorgen dat d e informatie zo duidelijk mogelijk overkomt, dat geeft m e e e n kick. Ik h e b wel eens gedacht: mis­ schien zal d e overdracht v a n in­ formatie in d e toekomst wel heel a n d e r e vormen krijgen, mis­ schien verzamel ik d a n g e e n ABC's meer, m a a r uitsluitend nullen en enen. Maar e e n mooie nul is ook prachtig. Ik h e b eens een tijd geprobeerd g a t e n te verzamelen. Vaak vind ik d e ruimte tussen dingen in veel boeiender d a n d e dingen zelf. De stilte in toespraken v a n Hit­ ler of ChurchiU vind ik boeiend: welke informatie wordt er door die stiltes overgebracht. Het beeld v a n Zadkine in Rotterdam vind ik ook e e n goed voorbeeld. Maar ook het stukje weiland, in­ gesloten door vier of vijf snelwe­ gen, w a a r g e e n sterveling ooit komt, dat vind ik prachtig. Mis­ schien is het verzamelen v a n nullen wel net zo boeiend. Als b o e k h a n d e l a a r lees ik veel. Vooral vakbladen natuurlijk, en er zijn tijden dat ik a a n niets anders toe kom. Toch probeer ik op d e hoogte te blijven v a n wat er g a a t komen. Het leuke v a n e e n boekhandel is dat je d e cul­ tuurstromingen net voor bent.

Stofreservaat

De eerste verschijnselen open­ b a r e n zich al voordat d e trend voor het publiek zichtbaar is. Sommige boeken beginnen opeens te lopen. Er zijn zoveel schrijvers w a a r niemand iets in zag, die slechte recensies kre­ gen. Voor e e n boekhandelaar is het leuk om te zeggen: 'En toch vind ik het d e moeite w a a r d ' om d a n opeens te merken dat zo'n schrijver toch begint te lopen. Neem die Geerten Meijsing, die nu d e AK O­literatuurprijs heeft gekregen. Wat hij tot nu toe schreef, w a s steevast voor de schroothoop. Elke boekhande­ laar heeft die boeken geruimd, want het w a r e n allemaal bad­ sellers. En nu krijgt hij opeens een prijs. Zou 'ie d a n toch door­ breken? Als boekhandel a a n e e n univer­ siteit zit je in d e frontlinie, want hier zitten toch v a a k d e trend­ setters. We luisteren heel goed n a a r d e klant, want die geven ons d e signalen. O p verschillen­ de plaatsen in Europa ontstaan v a a k dezelfde trends. De eerste boeken v a n zo'n trend doen mis­ schien niets, m a a r opeens gaat iedereen bijvoorbeeld over de middeleeuwen lezen. Dat was overigens e e n trend w a a r ik heel blij mee w a s : eindelijk weei eens geschiedenis v a n de gewone mensen, in plaats van v a n koningen, keizers e n admi­ ralen. Er zijn natuurlijk ook wel eens trends w a a r ik wat moe van word. Al die Nederlandse schrij­ vers die over hun gereformeer­ d e achtergrond schrijven ... Maar tussen d e regels door zit­ ten zelfs in d e boeken v a n ie­ m a n d als Maarten 't Hart heel leesbare gedeelten. Ook bij dit soort boeken komt d e inspiratie v a n d e klant. Niet v a n degene die e e n exemplaar v a n d e sta­ pel v a n honderd pakt en afre­ kent, m a a r wel v a n d e g e n e die zegt: 'Ha, d e nieuwe 't Hart!' Als zo iemand uit zichzelf vertelt w a a r o m hij d a a r zo enthousiast over is, d a n is dat heel inspire­ rend."

len der stroomkabels, wordt zonder twijfel afgeleid dat er e e n hoog en machtig 20ste eeuws complex zich hier bevond. Vanwege d e relieken in het Bilderdijkmuseum wordt wellicht het b e s t a a n vermoed v a n e e n héél onge­ wone ritus, in die verder a a n cultusvoorwerpen zo arme 20ste eeuwse nederzetting... Bert Boekschoten Maar wat e e n pessimisme! Natuurlijk trotseert d e VU wel duizend jaar. Betonrot krijgt in het geheel geen kans, zo goed wordt alles onderhouden; e n tenslotte verrijst ons complex voor het oog der v e r b a a s d e dertig­ ste eeuwers als e e n Muiderslot b e h o u d e n door solide bouw en gestadig onderhoud. Reeds nu bevat het complex merkwaardige afzettin­ gen. In e e n v a n d e trappenhuizen is e e n hoekige lamp zó onbereikbaar aangebracht, d a t zelfs onze schoon­ makers er niet bijkonden d e laatste 20 jaar. O p die lamp kleeft e e n thans archeologische waardevolle stof­ korst. Helemaal onderin, nog uit d e jaren zestig, ligt een p a a r micron stof v a n d e leren professorenschoenzolen, plechtig afgeschraapt in g e d r a g e n schreden. Enkele partikels bleek rubber v e r r a d e n d e presentie v a n de toenmalige studenten die zich op spekzolen voortbewo­ gen. Uit het h e d e n dateert e e n stofmengsel v a n wit studentengympenschraapsel en zwart docenten­ schoeisel. Voor d e komende tijden zie Uc ijzerspetters tegemoet, v a n professoren die zich g e h a a s t op rol­ schaatsen v a n blokpracticum n a a r seminar reppen; en schilfers eelt v a n barrevoetse aio's die zelfs bij nacht nog voortrennen. Van w a t n d het j a a r tweeëneenhalf­ duizend op die hoekige lamp wordt afgezet, daarover Lamp bevat sediment v a n jaren valt alleen m a a r te speculeren. Een academisch ballet, Foto Michel C l a u s , AVCATU vergelijkbaar met d e veiligheidsinstructie in vliegtui­ gen v a n Signapore Air? Wij zullen het niet weten. Maar onze nazaten zullen v a n ons minder weten zonder het multiplex plank, laagje voor laagje, worden afge­ stof der seizoenen. En d a a r moet dus m a a r flink vee) schaafd. Daarbij komen d a n d e VU­funderingen vast v a n blijven liggen. g, wel tevoorschijn. Uit d e diameters der riolen, d e a a n t a l ­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen