Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 247

/iDVjOjVPS

11 DECEMBER 1987 In Schotland bestaat een sterke traditie om in het openbaar, in cafés en soortgelijke établisse­ menten, literair werk voor te dragen. De vier uitgenodigde schrijvers beheersten alle deze kunst voortreffelijk. Een college­ zaal ­ het gebeuren speelde zich af in zaal 2A­05 ­ is als ambian­ ce natuurlijk nauwelijks te ver­ gelijken met een Schotse pub. In plaats van whisky sijpelt hier de saaiheid van de muren, maar dat scheen de aanwezigen to­ taal niet te deren. De gemeenschappelijke factor in het werk van de vier was ongetwijfeld het gevoel voor hu­ mor. Edwin Morgan beet het spits af met enkele gedichten. Zijn poëzie kenmerkt zich vooral door een camera­achtige regis­ tratie van gebeurtenissen, wel­ ke continu van invalshoek ver­ andert. "In mijn jeugd heb ik inderdaad ontzettend veel films gezien. Het was zowat de enige bezigheid, die er destijds was in Glasgow. Die filmische manier van kijken is ongetwijfeld ook in mijn werk terug te vinden." In 'Scratch Video' herhaalden zich stukken tekst alsof er een flinke kras in het gedicht zit. In een ander gedicht was een geestige parallel te vinden met het scheppingsverhaal. Een man met de gave om aan de hand van een klein gedeelte van een foto het gehele beeld te reconstrueren, krijgt als uitein­ delijke test de opdracht in een

Schotse poëten verruilden pub­sfeer even voor de VU Wie a a n Schotiand denkt, ziet kiltdragende doedelzakspelers paalwerpen. Op 4 december was er in het VU­hoofdgebouw van dit alles niets te merken. Desnoods kon er een associatie tussen paal en pen gemaakt worden, want vier auteurs uit Glasgow lazen voor uit eigen werk. In 1990 is Glasgow culturele hoofdstad van Eu­ ropa en als propaganda daarvoor werden in De Brakke Grond en het Vlaams Cultureel Cen­ trum voorstellingen gegeven door een honderd­ tal Schotse artiesten. De VU maakte van de ge­ legenheid gebruik om de vier schrijvers a a n het woord te laten. tv­studio binnen zes dagen een puzzle van een onherkenbaar stukje oceaan in elkaar te zet­ ten. Een vleugje absurdisme speelde ook in het gedicht over de Italiaanse acrobaat Sinco Valley. Door allerlei ongevallen raakt deze wonderbaarlijke man steeds minder in staat ar­ tiest te blijven en verdwijnt in de vergetelheid. Dit juweeltje van humoristische en dramatische kracht bleek gebaseerd op een waar verhaal. "Deze man heeft echt bestaan. Ik vraag me vaak af hoe het komt, dat sommige mensen, zoals Houdini, wereld­ beroemd worden en anderen vergeten worden."

Edwin Morgan: camera­achtige

taalgebruikFoto Kees Keuch, AVCATU

Tom Leonard etaleerde vervol­ gens een volstrekt andere aan­ pak in zijn gedichten. Hij werkt met stukken dagelijks taalge­ bruik in bijna onverstaanbaar plat Schots verpakt. Voeg daar­ bij zijn al even dialectische uit­ spraak en het resultaat is een bijna onherkenbaar geworden cliché in klankbeelden. Maar ook hier spreekt de humor een woordje mee. Zo overstelpt een jongen zijn geliefde met cliches en eindigt zijn amoureuze bab­ bel met "as they say." Vele van zijn gedichten zijn zogenaamde dramatische monologen, recht­ streeks aan iemand gericht. De

'Het verschijnen van MARA bij uitgeverij Kok is een bevestiging van de zelfstandige plaats die de feminis­ tische theologie zich in Nederland heeft verworven.' Aldus luiden de eerste woorden van het nieuwe tijd­ schrift voor feminisme en theologie. Het is de bedoe­ ling dat MARA op dit terrein discussies zal uitlokken en onderzoeksresultaten publiceren. Ook wil men aan­ dacht besteden aan de emancipatie van vrouwen in de kerken. In het eerste nummer, dat dit najaar is verschenen gaat men in ieder geval de discussie niet uit de weg. Alleen betreft het wel een discussie ^ie inmiddels al weer ietwat belegen is. Catharina J . M. Halkes en An­ nelies van Heyst nemen namelijk nu nog eens de gele­ genheid te baat om de geruchtmakende opvattingen van kardinaal Simonis over de 'vrouwelijke natuur' te bestrijden. Zij willen de dialoog met hem aangaan. Een dialoog met kardinaal Simonis, kan iemand zich daar een voorstelling van maken? De auteurs zien ook wel het schier hopeloze van hun opgave in: "De kerk­ geschiedenis maakt duidelijk dat het speciaal voor hen die zijn aangesteld als schatbewaarders van de kerkelijke leer moeilijk is open te staan voor het nieu­ we. De leer verduistert de open blik." Maar er schijnen waarachtig in de wereld meer verlichte bisschoppen rond te lopen. In Canada heeft zelfs één zo'n bisschop gezegd dat zijn contacten met feministische theologen hem diepgaand beïnvloed hebben. Het vergt echter wel het uiterste van onze verbeeldingskracht om van iemand als Simonis ook ooit een dergelijke uitspraak te verwachten. "Luisterend bisschoppen, dat zou heel mooi zijn," verzuchten de beide auteurs a a n het einde van hun artikel. Bij kerkelijke hoogwaardigheidsbe­ kleders die vooral een verbluffend vermogen ten toon spreiden in het cultiveren van doofheid, zullen de femi­ nistische theologen nog heel wci'c verbale kwaliteit no­ dig hebben om tot de bisschoppelijke hersenpannen door te dringen.

delen over emoties en overpein­ zingen van vrouwen. Het sterkst kwam dit naar voren in haar fraaie gedicht "What the pool said on a midsummer's day". In de hoedanigheid van een poel water spreekt zij de verschillen­ de mensen toe die in haar ko­ men baden. Verpakt in een vaak dubbelzinnige beeldtaal krijgt het gedicht plots een scherpe wending als zij een ba­ dende man toespreekt. Hoewel ze het liefst mannen laat baden, zegt ze: "but I could drown you with fistfuls of water." Ook in het geciteerde stuk uit een roman van de laatste spre­ ker, Alasdair Gray, wendt de verteller zich rechtstreeks tot de lezer. Deze verteller vindt "eve­ rything untrustworthy except numbers". Als er alleen getallen zouden bestaan, dan was er geen ruzie meer in de wereld. Mensen winden zich op over na­ men en woorden, maar nie­ mand maakt zich druk om zijn telefoonnummer of postcode. De man vervreemdt steeds meer en ziet alleen nog maar indrukken op de grond waar hij zijn voeten moet zetten. Als ook deze ver­ dwijnen beseft hij, dat hij geen

Tom Leonard: het dagelijkse

Spraakgebruik

registratie Foto Kees Keuch, AVC/VU

Francis Lesman

moeilijkheid om te communice­ ren typeerde hij fijntjes met "but where do you put your eyes when you're talking to someo­ ne." Liz Lochhead was de enige vrouw in het literaire gezel­ schap en volgens organisatrice Phyllis Steel zowat de enige Schotse dichteres. Zij wilde oor­ spronkelijk schilder worden. Toen ze er echter achter kwam, dat ze "a sort of poemy things" schreef, ging ze zich meer toe­ leggen op poëzie. Haar gedich­ ten zijn sterk persoonlijk en han­

Liz Lochhead: de vrouwelijke emotie

Smetvrees en netheidsdwang ^ijct^c^xi^tCK SconenstelUng: Koos Neuvel

Dr. F.A. Goossens van de vakgroep pedagogiek en de vakgroep kinder­ en jeugdpsychologie van de VU, komt tot uiterst genuanceerde antwoorden op de vraag of een crèche een klein kind ten goede of ten kwade komt. In PSCYCHOLOGIE legt hij uit dat die positieve of negatieve invloed in sterke mate afhangt van de kwaliteit van de crèche. Wel blijkt in het alge­ meen dat crèchekinderen sociaal vaardiger zijn dan andere kinderen, maar ook dat ze vaak agressiever zijn. Maar ouders hoeven zich over dit laatste geen grote zorgen te maken: die agressie verdwijnt later op school wel weer. Wat de cognitieve achterstand betreft tussen kinderen uit goed en kinderen uit minder goed opgeleide milieu's, hoeft men ook hier van de crèche geen wonderen te verwachten. De crèche slaagt er wel in de achterstand te verkleinen maar niet om hem weg te werken.

Foto Kees Keuch, AVC/VU

toekomst meer heeft en duikt te­ rug in zijn herinneringen. Een Schotse Belcampo? De verve en durf van de vier gasten stond in schril contrast met die van de veertig aanwezi­ ge studenten. Die kregen de ge­ legenheid vragen te stellen, maar slechts zeer aarzelend kwamen er een paar los. Of een biografisch gegeven gebruikt kan worden om een literair

Alasdair Gray: verteller Foto Kees Keuch, AVC/VU

werk te interpreteren? Alasdair Gray wees op het gevaar van de zogenaamde 'biographical fallacy' en vertelde, dat de be­ roemde Ierse dichter Yeats dui­ delijk fascistische ideeën had, die nochtans niet in zijn werk zijn terug te vinden. Wat iedereen nog wel wist te vinden was de plaats van de borrel. Zowat in de hemel, op de twaalfde verdieping, kon nog juist op tijd de 'e' uit het woord whisky gehaald worden om de Schotten niet tegen het zere been te schoppen. Een dergelij­ ke middag verdient zeker her­ haald te worden. Om met Alas­ dair Gray te spreken "a most realistic purgatory" ­ een uiterst realistisch vagevuur.

Laatst verschenen werken van de auteurs in dit artikel: Liz Lochhead: Tartuffe, Polygon­ Third Eye Centre, 1986 Tom Leo­ nard: Situations Theoretical and Contemporary, Galloping Dog Press, 1986 Edwin Morgan: From the Video Box, Marascat, 1986 Alasdair Gray: Self Port­ rait, Saltire Society, 1988.

artikel drs. M. Vervoort komen die dwanghandelingen voort uit een afweer tegen 'foute' impulsen. Volgens Vervoort zal de afweer daartegen en daarmee het symptoom verdwijnen wanneer de patiënt leert agres­ sie en seksualiteit te accepteren. Daarvoor is therapie nodig maar in sommige gevallen blijkt psychofarmaca ook uitkomst te bieden. Veel aandacht voor incest in het MAANDBLAD GEES­ TELIJKE VOLKSGEZONDHEID. Jos Frenken en Bram van Stolk interviewden een groot aantal hulpverleners en incestslachtoffers. Sommige hulpverleners blijken de klachten van slachtoffers nog altijd nauwelijks se­ rieus te nemen. De meesten echter willen wel degelijk luisteren maar het blijkt niet eenvoudig te zijn om als hulpverlener een juiste houding aan te nemen. Bij in­ cestklachten komen vaak heel tegenstrijdige gevoe­ lens naar boven. Enerzijds gaat het vaak om mensen die diep verwaarloosd zijn en die aandacht en begrip nodig hebben, maar aan de andere kant staan ze wantrouwend tegenover ieder die deze aandacht biedt. De slachtoffers willen hun geheimen zowel prijs­ geven als voor zichzelf houden. De hulpverlener dient tussen deze tegenstrijdigheden te laveren. Een methode om de slachtofferrol, die vaak aanhoudt lang nadat de incest is afgelopen, te doorbreken, is een confrontatie met de dader. Volgens Ingrid Foeken kan bij een incestconfrontatie de vroegere intimidatie tot een einde gebracht worden. Ze beschrijft enkele gevallen waarbij de volwassen geworden dochter haar vader ontmoet en de zaak aan de orde stelt. De vader verliest zijn zelfverzekerdheid en wordt bang

In hetzelfde blad ook een artikel over smetvrees en netheidsdwang. Niet alleen een kwaal voor neuroti­ sche huisvrouwen, het komt in de beste families voor. r%\#Ui^ dochter te verliezen. De rollen zijn als het ware Zo heeft bijvoorbeeld de multimiljonair Howard •'^ «^omgedraaid. De dochter voelt zich voor het eerst onaf­ Hughes in zijn laatste levensjaren onder deze obsessie hankelijk van de vader en dat blijkt een enorme op­ geleden. Hughes durfde alleen maar iets aan te pak­ luchting te zijn.

ken met een Kleenex in zijn hand, kleren op zijn li­ Redactie Mara, Demse Dijk, Nieuwe Pmsengracht 94, 1018 VW Am­ chaam kon hij niet meer verdragen en hij zat vaak een sterdam; Psychologie, Rokm 58, 1012 KV Amsterdam, Maandblad hele dag in een badkamer. Volgens de auteur van het Geestelijke Volksgezondheid, Postbus 5103, 3502IC utrecht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen