Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 162

30 OKTOBER 1987

fD\pI^/ps »tt%OII^^

Huidige b e s t u u r d e r s over h

SRVU nu: zelfde naan r

De SRVU­bahe a n n o d e jaren 80

FotoAVCA^U

Op deze pagina's drie hoofdstukken uit de geschiedenis van de veerti; jarige Studenten Raad VU, beter bekend onder de afkorting ervan: SRVU, beschreven door Ad Valvas­medewerker Koos Neuvel. Drie mo mentopnames die met enige goede wil typerend kunnen heten voor di verschillende tijdperken. Het eerste stuk beslaat het tijdperk in het mid den v a n ^ e jaren zestig, de overgangsperiode van consumentenorgai satie voor studenten tot vakbond. Het tv^eede stuk beslaat het zoge­ naamde 'politieke discriminatie­conflict', misschien het meest spraak­ makende en meest splijtende conflict dat de VU ooit gekend heeft. Het

Stoffige oude heertjes Politisering v a n het studenten­ verzet w a s niet het exclusieve recht v a n d e activisten in d e ja­ ren zestig en zeventig. Ook in d e jaren vijftig w a r e n er al mensen die vonden dat de SRVU zich wat maatschappelijk bewuster moest opstellen. Alleen ging het toen om politisering in e e n wat ongebruikelijke betekenis v a n het woord, namelijk om d e ac­ tieve ondersteuning v a n een conservatieve koude­oorlog­ spolitiek. De student Theo de Boer, die jarenlang het studentenblad Pharetra volschreef, verweet d e

SRVU e e n a­politieke opstelling inzake d e Russische inval in Hongarije in 1956. De studen­ tenorganisaties h a d d e n moeten oproepen tot opstand tegen d e Russische 'barbaren': "Hopelijk is nu duidelijk g e w o r d e n dat d e wereld geregeerd wordt door hartstochten en militaire krachtsverhoudingen en niet door d e g o e d e bedoelingen v a n die groep stuurloze intellectue­ len die d e redactiebureau's v a n d e Groene Amsterdammer be­ volken" w a s d e les die hij trok uit d e situatie v a n 1956. Overigens benadert De Boer, die momen­ teel hoogleraar in d e filosofie

a a n d e UvA is, Oost­Europa te­ genwoordig op e e n wijze w a a r ­ m e e hij dertig j a a r geleden zon­ der twijfel ook in zijn eigen cate­ gorie v a n 'stuurloze intellectue­ len' zou zijn gevallen. Zulke geluiden w a r e n in die tijd echter tamelijk uitzonderlijk. Tot in d e jaren zestig w a s d e SRVU i n d e r d a a d e e n volstrekt a­poli­ tieke organisatie e n w a r e n er weinigen die het a n d e r s wilden. De SRVU richtte zich op prakti­ sche zaken, op d e materiele be­ langenbehartiging voor studen­ ten: bij lidmaatschap kon je kor­ tingen krijgen bij bioscoopbe­ zoek e n bij d e plaatselijke mid­

denstand. Ook hield m e n zich bezig met kamer­ en arbeidsbe­ middeling. De SRVU­bestuurde­ ren w e r d e n voornamelijk gere­ cruteerd uit d e gezelligheidsver­ enigingen. In het begin v a n d e j a r e n zestig verscheen e e n nieuwe studen­ tenorganisatie op het universi­ taire toneel: d e StudentenVak­ Beweging. Voor deze SVB kon e e n korting op d e nieuwste film v a n Doris Day en Rock Hudson niet d e hoogste vorm v a n stu­ dentenpolitiek zijn. M en hield zich met zwaarwichtiger zaken bezig: met d e v r a a g bijvoor­ beeld hoe d e universiteiten bij­ droegen a a n d e instandhou­ ding v a n d e maatschappelijke orde e n met d e v r a a g hoe d e maatschappelijke positie v a n

d e student op e e n meer 'structu­ rele' wijze verbeterd zou kunnen worden. Na het ontstaan v a n d e SVB werd d e structuur v a n d e SRVU gewijzigd. In 1964 werd d e stu­ dentenvertegenwoordiging ge­ democratiseerd. Er w e r d e n ver­ kiezingen g e h o u d e n met het n a ­ tionale parlement als model: verschillende partijen stelden kandidaten, w a a r n a op grond v a n d e verkiezingsuitslag e e n 'coalitieregering' werd samen­ gesteld en waarbij d e overige partijen in d e oppositie terecht kwamen. A a n d e verkiezingen voor die studentenraad werd eveneens deelgenomen door het Neder­ lands Studenten Akkoord (NSA), een conservatieve t e g e n h a n g e r

De jacht op communisten O p 19 maart 1976 gooide prof. LA. Diepenhorst d e knuppel in het hoenderhok: "Wat ook d e verdiensten v a n d e Communis­ tische Partij Nederland mogen zijn, geenszins dat zij d e mens in zijn gehele leven oproept tot verheerlijking v a n e n e God, Va­ der, Zoon en HeUige Geest", schreef hij in Ad Valvas. Zijn conclusie: wie het lezen v a n De Waarheid of het lidmaatschap v a n d e CPN aanbeveelt, m a g g e e n zitting n e m e n in d e be­ stuurlijke o r g a n e n v a n de VU. De SRVU concludeerde dat deze stellingname een frontale a a n v a l op d e studentenbewe­ ging als geheel w a s . Niet lang daarvoor h a d d e n d e progres­ sieve studenten, n a een p a a r jaar boycot, besloten om toch zitting te n e m e n in d e bestuurs­ organen. Daar gedroegen zij zich niet b e p a a l d als makke, volgzame parlementariërs; inte­ gendeel, ze voerden een felle, soms agressieve oppositie. D a a r n a a s t h a d d e SRVU zich in d e v o o r g a a n d e jaren duchtig geweerd in acties, demonstra­ ties en bezettingen, met betrek­ king tot het collegegeld en d e doelstelling v a n d e VU . De com­ munistenjacht werd d a a r o m door d e SRVU opgevat als e e n poging om zich v a n d e lastpak­ ken te ontdoen. Diepenhorst stond niet alleen in zijn strijd. Eerder h a d d e hoog­ leraar politicologie G. Kuypers al geweigerd om s a m e n met d e communistische student Jan Alderliesten in een benoemings­ commissie te zitten. Kuypers: "Ik ken Jan Alderliesten wel zo'n beetje. Ik ken zijn gedachten­ wereld vrij goed. Ook zijn ka­ rakter. En ik w a a r d e e r hem in hoge mate. Wij zouden s a m e n v a n alles kunnen doen. M aar niet alles. Samen een lector zoe­ ken voor d e Vrije Universiteit? Mijnheer d e voorzitter: zo ik het ooit g e d a a n heb, ik k a n het nu niet meer. En zo ik het ooit ge­

D ^^awH"

wüd heb, ik wU het nu niet meer." Van diverse kanten stroomden d e uitingen v a n sympathie bin­ nen. Zo'n 70 professoren en me­ dewerkers betuigden hun soli­ dariteit met d e hooggeleerde actievoerders. Ook enkele stu­ denten bleven niet onberoerd onder het anti­communistisch appèl. VUSO­voorman Lex Oude Weernink m a a n d e d e VU manhaftig a a n niet te wijken voor d e communistische intimi­ datie en terreur. Oude Weer­ nink ging in zijn beschuldigin­ gen over CPN­infütratie heel ver; te ver zelfs, vonden zijn VUSO­kameraden, e n zij ont­ sloegen hem onmiddellijk uit al zijn functies. Er w a a r d e een communistisch spook door het eerbiedwaardi­ g e gereformeerde bolwerk. En bleef het d a n nog m a a r bij spo­ ken, m a a r w a n n e e r d e veront­ ruste christelijke wetenschap­ pers hun ogen opendeden, za­ gen zij d e communistische stu­ denten in levende lijve tegen­ over zich zitten. Want ze h a d d e n gelijk: veel v a n d e actieve stu­ denten in d e SRVU w a r e n CPN­ leden of ­sympathisanten. Dat zij buitenparlementaire actie voerden w a s nog tot d a a r a a n toe, m a a r door d e democratise­ ring werd hen zomaar d e gele­ genheid g e g e v e n hun stempel te drukken op het VU­beleid. Wat w a s d a a r eigenlijk tegen? Als e e n student o p e e n PKV­pro­ g r a m m a in d e universiteitsraad werd gekozen toevallig ook lid v a n de CPN was, viel d a a r re­ glementair en vanuit democra­ tisch oogpunt niets op a a n te merken. Het antwoord v a n Die­ penhorst cum suis luidde echter dat d e communistische leer dia­ metraal staat op d e christelijke doelstelling en dat d a a r een grens getrokken moest worden. Als bijzondere universiteit zou d e VU het recht h e b b e n om mensen uit te sluiten die in d e

rest v a n Nederland deel uit m a a k t e n v a n e e n legale politie­ ke partij. De zwakke plek in deze r e d e n e ­ ring w a s door d e opposanten snel gevonden: "Waarom zou iemand die CPN stemt e n De Waarheid leest niet, e n iemand die VVD stemt en De Telegraaf leest wel kunnen instemmen met d e grondslag?", w a s e e n veel gestelde v r a a g . Of zoals Ouinf Meij er het in d e Groene Amsterdammer uitdrukte; "Voorts zijn d e statuten v a n d e VVD of d e PvdA evenmin in overeenstemming met d e doel­ stelling v a n d e Vrije Universi­ teit, dus w a a r o m alleen d e CPN aangepakt?" Bovendien werd er door sommigen op gewezen dat d e communistenjacht zich volledig op staatskosten af­ speelde; want hoewel d e VU e e n bijzondere universiteit heet te zijn, d r a a g t ook elke atheïsti­ sche, zelfs elke communistische belastingbetaler bij a a n d e in­ standhouding v a n d e VU; het zou derhalve betwistbaar zijn of d e VU wel zulke bijzondere rechten zou kunnen claimen in vergelijking met rijksuniversitei­ ten. Iemand als Diepenhorst gaf ook volop aanleiding om het conflict te zien als e e n w a a r d e studen­ tenbeweging als geheel bij be­ trokken w a s . Herhaaldelijk liet hij merken niet alleen commu­ nistische studenten te willen uit­ sluiten, m a a r eigenlijk sowieso tegenstander te zijn v a n deel­ n a m e v a n studenten a a n het universiteitsbestuur. Bovendien speelde in die tijd e e n conflict rond een onderwijs­ coördinator bij d e medische fa­ culteit. Deze man, g e e n commu­ nist m a a r wel e e n vooruitstre­ vend, belijdend lid v a n d e Ne­ derlands­Hervormde kerk, h a d geweigerd d e doelstelling v a n d e VU te ondertekenen. Door­ g a a n s hoefde dat g e e n onover­ komelijk b e z w a a r voor benoe­

il

* i-V,1^

J^

SRVU­leden op het Gelderlandplein in '77: e e n 'aksie' voor kamers, w a a r v a n er elk j a a r weer tekort zijn voor studenten. Foto Eduard d e Kam

ming te zijn, m a a r in dit geval werd dat wel zo gezien. Zulke incidenten versterkten d e con­ clusie v a n d e SRVU dat d e doel­ stelling vooral als hakmes fun­ g e e r d e om (politiek) lastige stu­ denten e n docenten e e n kopje kleiner te maken. De a a n v a l mislukte. De SRVU voerde intensief actie tegen d e 'politieke discriminatie' en uit­ eindelijk w a s er in d e universi­ teitsraad g e e n meerderheid te vinden voor e e n a a n s c h e r p i n g v a n d e reglementen opdat com­ munistische studenten g e w e e r d zouden kunnen worden. Het conflict liep met e e n sisser af. D a a r n a a s t loste d e conflictstof zich ook v a n e e n a n d e r e kant op doordat d e populariteit v a n d e CPN onder d e studentenactivis­ ten a a n het einde v a n d e jaren zeventig aanzienlijk afnam. Niettemin liet het conflict zo zijn sporen achter. Drie j a a r gele­ den ging prof. Diepenhorst met

emeritaat e n bij die gelegen­ heid werd hij geïnterviewd door Ad Valvas. De veronderstelling w a s dat hij n a e e n flink a a n t a l jaren wel met enige afstande­ lijkheid over d e zaak zou kun­ n e n praten, m a a r dat bleek niet het geval te zijn. Toen h e m ge­ v r a a g d werd of hij b a n g w a s geweest voor d e effecten v a n communistische propaganda, ontstak Diepenhorst in e e n au­ thentieke woede: "Kijk, ik b e n nergens b a n g voor, dat is e e n redenering die ik niet a a n ­ v a a r d . Het g a a t niet over b a n g zijn of niet, m a a r om wat rede­ lijk e n eerlijk is. Als er m e n s e n komen op e e n christelijke uni­ versiteit die zeggen: nu g a a n wij die universiteit omturnen, d a n zeg ik u kunt als studenten doen wat u wilt, m a a r in d e besturen is voor u onder deze omstandig­ h e d e n g e e n plaats." Sommige w o n d e n blijken niet snel te helen. (Koos Neuvel)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen