Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 522

3 JUNI 1988

PD\]PJ}JPS

Prof, L.H. v.d. Heuvel: universiteit o p v e r k e e r d e w e g

'Vrijheid v a n onderzoek staat op het spel' Het gaat met het wetenschappelijk onderzoek en de universiteit de verkeerde kant op. Vooral de vrijheid van de wetenschapsbeoefenaar staat op het spel door toenemend contractonderzoek voor bedrijven en andere maatschappelijke organisaties. Daarbij is het werkklimaat voor verbetering vatbaar evenals de niet-concurrerende salariëring. Die hartekreet slaakte prof.mr. L.H. van den Heuvel vorige week vrijdag aan het begin van zijn inaugurele oratie als hoogleraar sociaal recht a a n de VU. Het duurde even voor prof. Van d e n Heuvel a a n zijn werkelijke onderwerp 'de arbeidsovereenkomst voor betrekkelijk b e p a a l d e duur' toe w a s . Hij maakt zich oprecht zorgen e n e e n oratie bleek e e n g o e d e gelegenheid voor hem d a a r v a n publiekelijk kond te doen. Zorgen over d e vrijheid v a n e e n onderzoeker om zijn onderzoeksresultaten te publiceren. Wat blijft er over v a n deze 'conditio sine q u a n o n voor alle rechtsgeleerd onderzoek' bij contracten via d e zogenoemde 'derde geldstroom'? Van d e n Heuvel vreest het ergste. Bedrijven zullen onderzoeksresultaten binnenshuis wülen houden, omdat ze daarvoor b e t a a l d h e b ben. Net zoals voor het fundamenteel wetenschappelijk onderzoek ('tweede geldstroom') geldt, zou ook het derde geldstroomonderzoek vooraf e e n kwaliteitscontrole door ervaren onderzoekers moeten o n d e r g a a n . Dat zou het peil kunnen verbeteren. De werfkracht v a n d e universiteit zou moeten worden vergroot

door betere salariëring e n e e n beter werkklimaat om te kunnen concurreren met het bedrijfsleven. Hoog opgeleide wetenschapsbeoefenaars moeten nog altijd teveel tijd verdoen met administratieve werkzaamheden. Een 'onverantwoorde e n ergerlijke verspilling v a n arbeidskracht', aldus Van d e n Heuvel. De hoogleraar z a g ook het g e v a a r d a t gekwalificeerde w e tenschappers teveel tijd a a n onderwijs kwijt raken, waardoor d e tijd voor onderzoek te zeer wordt beperkt. "Vreemd g e n o e g staat die m e d e onder druk door d e komst v a n steeds meer, overigens g e w a a r d e e r d e , bijzondere hoogleraren, die niet of in onevenredig geringe m a t e d e last v a n het d r a a i e n d houden v a n het universitaire a p p a r a a t dragen." Vooral staat echter d e vrijheid v a n d e wetenschappers in d e keuze v a n hun onderwerpen o p het spel, zei hij. "Zij die over die luxe beschikken zijn reeds nu in d e minderheid." De komst v a n de assistenten-in-opleiding (aio's) heeft die vrijheid volgens

Studiebeurzen Vervolg van pag. 1 ter De Koning d a t deze b e windsman "niet zo hoog v a n d e toren moet blazen." "Ik begrijp niet hoe een minister dit voorstel kan verdedigen." De CDA-woordvoerder erkent voluit dat ruimte voor alternatieven niet groot is. "Maar ik zou het wel zo fair vinden als het kabinet gewoon toegaf d a t het d e toegankelijkheid v a n het hoger onderwijs niet meer k a n handhaven."

'Creatief' Als het CDA d e wijziging v a n alleen d e tweede trap wèl a c cepteert, is er e e n meerderheid in d e Tweede Kamer voor dit onderdeel v a n d e plannen. Wü De Vries nog grondig toetsen, zijn coUega fractievoorzitter Voorhoeve v a n d e VVD sprak op voorhand v a n een "creatieve oplossing". Voor d e PvdA is d e voorgestelde wijziging v a n het beurzenstelsel d a a r e n t e g e n "absoluut onaanvaardbaar". Fractiewoordvoerder ƒ. Wallage spreekt v a n e e n "macaber" voorstel. Volgens Wallage g a a n d e laagste inkomens er in sommige gevallen 2500 tot 3000 gulden per kind per j a a r op achteruit. Buiten het parlement is uiterst negatief op d e plannen v a n het kabinet gereageerd. De Landelijke Studentenvakbond (LSVB) vinHt d a t er met d e voorgeno-

men wijzigingen g e e n studiefinanciering meer overblijft. "Studeren", aldus d e bond in e e n verklaring, "is aUeen nog m a a r voor d e rijken." Tijdens e e n bondscongres afgelopen weekeinde in Utrecht kondigde voorzitter Maarten van Poelgeest, "harde acties" a a n . O p d e VU organiseert d e studentenvakbond SRVU op w o e n s d a g 8 juni een vergadering (SRVU-barak, 16.00 uur) waarin over verdere aktieplannen gesproken g a a t worden. De Vereniging v a n Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU) spreekt v a n "grote bezorgdheid" bij d e instellingen en noemt het "triest" d a t d e toegankelijkeid v a n het onderwijs ondergeschikt wordt g e m a a k t a a n d e financieel-economische situatie. De studentendecaan a a n d e VU Wouter van Raamsdonk is iets relativerender over d e effecten v a n d e voorstellen. Hij acht het niet onmogelijk d a t er tussen d e b a n k e n e n d e overheid g o e d e afspraken gemaakt kunnen worden over het afbetalingsregiem v a n d e studenten. Wel denkt hij d a t d e b a n k e n d a a r voor in ruil wellicht harde, financiële garanties v a n d e overheid kunnen g a a n vragen. En zoiets zou d a n weer ten laste kunnen komen v a n d e basisbeurs. Van Raamsdonk verwacht niet dat d e toegankelijkheid v a n het hoger onderwijs door d e nieuwe voorstellen ernstig a a n g e t a s t zal worden. "Ondanks a l eerde-

Jan van der Veen hem nog meer a a n b a n d e n g e legd, omdat die worden ingehuurd om voorgeprogrammeerd onderzoek te doen e n hun begeleiders h u n eigen onderzoekstijd zien krimpen doordat zij zich met h e n moeten b e zighouden. "Een bedreigende ontwikkeling voor d e onafhankelijkheid v a n d e wetenschapsbeoefening," aldus Van d e n Heuvel."Ik vrees d a t wij d a a r v a n in d e toekomst d e w r a n g e vruchten zullen plukken." In zijn oratie pleitte d e hoogler a a r voor e e n betere regeling v a n het tijdelijke arbeidscontract in het b e l a n g v a n met n a m e d e werknemer. Tijdelijke aanstellingen zijn v a n d a a g d e d a g bij werkgevers in zwang. Het geeft h e n d e mogelijkheid om flexibel te opereren. Opzegging e n ontslagvergunning zijn niet nodig, omdat d e aanstelling e n v a n rechtswege eindigen. Volgens Van d e n Heuvel g e bruiken werkgevers d e tijdelijke aanstelling v a a k om d a a r m e e d e ontslagbescherming v a n d e werknemer, die n a d e Tweede Wereldoorlog veel uitgebreider werd, te omzeilen. In d e vooroorlogse situatie kond e n werknemers tenminste enig e zekerheid a a n dergelijke arbeidsovereenkomsten onüenen, w a a r werkgevers h u n voor onb e p a a l d e tijd aangesteld personeel veel gemakkelijker konden ontslaan. Nu zijn zij eerder n a delig voor werknemers, aldus Van d e n Heuvel. Te denken is bijvoorbeeld a a n het geval waarin iemand e e n zieke ver-

re verslechteringen in d e studiefinanciering is d e doorstroming v a n het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs n a a r het hoger onderwijs al vele jaren op een constant hoog niveau, zo'n 85 procent. De grote bottie-neck in het onderwijs ligt eerder, bij de overgang v a n lager onderwijs n a a r middelbaar onderwijs." Niet zozeer d e toegankelijkheid v a n het wetenschappelijk onderwijs zal achteruitgaan verwacht Van Raamsdonk, m a a r wel zullen studenten bij d e b e paling v a n hun studiekeuze nog sterker d a n nu al, g a a n afstemmen op werkgelegenheids- e n salarisperspectieven. Studierichtingen die op d a t punt het minste te bieden hebben, zullen, denkt Van Raamsdonk, het ergste te lijden h e b b e n onder d e nieuwe studiefinancieringsvoorsteUen."

COLOFON Redactie­adres De Boelelaan 1105 of postbus 7161. 1007 M C Amsterdam, tel 020 ­ 548 4330, b.g.g. 548 6930, 548 4325, 548 4397. Redactiekamers: OD­Ol en 0 D ­ 0 9 , Hoofdgebouw VU Advertenties o p g e v e n bij Bureau Van Vliet b V , postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel. 02507­14745, telexnr. 41753, b e h a l v e 'Ad]es'(zie hieronder) e n advertenties v a n VU­instanties (opgeven op redactie­ adres) Adies­ max. 30 woorden,' kosten: f 7,50 a contant; alleen voor VU­personeel e n ­ studenten O p g e v e n voor m a a n d a g 10 00 uur voor plaatsing in diezelfde week Fax­nummer 020 ­ 428998 onder vermel­ ding van 'Redactie Ad Valvas'. Int.Standaard Serie Nummer 0166­0098.

Prof. L. H. v a n d e n Heuvel: zorgen om universiteit Foto Kees Keuch, AVCATJ

vangt. De genezing k a n korter of langer duren. Als d e vervanger tussentijds e e n aantrekkelijke vaste b a a n k a n krijgen, k a n hij niet zomaar overstappen. Met het oog op sollicitaties is dat voor h e m v a n nadeel. Nu is e e n werkgever tegenwoordig wel verplicht om o p te zeggen bij e e n eenmalige verlenging v a n e e n tijdelijke a a n stelling als d e werkperiode bij voorbaat vaststond, zodat e e n werknemer duidelijker weet w a a r hij a a n toe is. De regering voelt er echter bij d e huidige herziening v a n het ontslagrecht voor het bedrijfsleven gehoor te

geven op zijn wens d a t onged a a n te maken. Volgens Van d e n Heuvel is d a t onterecht. Om onzekerheid te vermijden vindt hij d a t d e werkgever verplicht moet worden tot in ieder geval e e n tijdige waarschuwing over d e afloop v a n het werk. Met 'tijdig' bedoelt hij tenminste zover vantevoren als d e opzegtermijnen bij vaste b a n e n lang zijn. Die verplichting zou zijns inziens vooral ook moeten gelden voor tijdelijke aanstellingen w a a r v a n d e duur onzeker is, zoals bij ziekte of e e n bepaald, in tijd niet precies af te bakenen project. I

Formatie en geld Vervolg van pag. 1 en diensten lichter, want die zul­ len er wel a a n moeten wennen. Van Wijngaarden: "Over die zwaardere beheerslast w a s in het begin e r g veel zorg. M et d e secretarissen­beheerders is er uitvoerig over gesproken, m a a r nu ziet m e n het wel zitten e n zegt: het is eigenlijk heel simpel. Je moet zorgen d a t je uiteinde­ lijk niet meer uitgeeft d a n je in kas hebt. En daarvoor krijgen we d e 'tools'." Volgens d e stuur­ groepvoorzitter heeft d a t inzicht ook te maken met e e n grotere a a n d a c h t voor m a n a g e m e n t bij hen, m e d e in het licht v a n d e doorwerking v a n het idee v a n het 'besturen o p afstand' door de minister. "De dingen h a k e n zo allemaal in elkaar." Hij wijst met nadruk op d e vol­ gens hem heel nuttige stapsge­ wijze benadering bij d e invoe­ ring v a n het nieuwe systeem. "Het is e e n proces, w a a r i n ook een leerelement zit. Ik denk d a l ér d e komende jaren meer kan gebeuren, m a a r d a t hangt af v a n d e ervaringen die w e op­ doen." D a n zouden faculteiten en diensten ook voor d e indirec­ te personele kosten e n a p p a r a ­ tuur e e n totale som ('lump sum') kunnen krijgen. Dat zou hun be­ stedingsvrijheid in deze zoge­ n a a m d e 'eerste geldstroom' (het geld dat d e minister d e universi­ teit toewijst) verder vergroten, omdat zij d a n kunnen kiezen tussen personeel of apparatuur. Ook is te denken a a n e e n s a ­

menvoeging met d e 'derde geldstroom' (inkomsten v a n be­ drijven etc. voor contractonder­ wijs e n ­onderzoek). Dat zou een nog flexibeler bedrijfsvoering mogelijk maken, m a a r dat is nog toekomstmuziek, aldus Van Wijngaarden. Het definitieve besluit over de 'financiering geld' wordt eind augustus genomen door de uni­ versiteitsraad. I Advertentie

DE BAGGER-JUNGLE; LIGHTE-BIERENTEST Topman J. Kraaijeveld van Hemert (Boskalis) verbreekt de zelfopgelegde stilte: gesprek over de grote verliezen, en de jungle van de baggerwereid De tijd is rijp voor het lichte bier. De meerwaarde van gezondheid en veiligheid. De marketing van de light­levensstijl. En: de lichte­bierentest. Hoofdofficier van justitie Josephus Jitta: alleen al in arrondissement Alkmaar 500 keer euthanasie per jaar. Zeer veel artsen plegen 'valsheid in geschrifte' Jan M ulder. Een interview over voetbal, erotiek en kunst. Frits Becht, kunstverzamelaar, over netwerken en hoge prijzen. Nathan Sjtsjaranski de wereld van de Goelag.

IN PLAATS VAN GEZIN In de Kleurenbijlage: steeds meer mensen kiezen voor samenleven een andere vorm dan het gezin Reportage over 'een vriendenketen'. Ook: Antoine Wiertz en zijn museum, de sfinx van België en zijn helaas vergankelijk werk. In de Boekenbijlage: P.C. Hooftprijs voor Brandt Corstius. Henk Romgn M eijer. Shere Hite.

Lees naast uw kran t Vrij Nederland *

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen