Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 351

PDVplJ^PS

19 FEBRUARI 1988 Voortaan m a g iedereen het hardop zeggen: Het hoofdge­ bouw v a n d e VU is een sick buil ­ ding oi beter gezegd d e mensen die in dit p a n d werken worden er ziek van. Zij h e b b e n e e n reeks tot nog toe onverklaarba­ re 'pijntjes' die uiteindelijk terug te voeren zijn op het feit dat in dit gebouw d e luchtcirculatie volkomen geautomatiseerd is. Het sick building syndrome, waarbij airconditioning gezien wordt als ziekmakende factor, duidt op e e n min of meer her­ kenbaar klachtenpatroom dat toeslaat in p a n d e n met e e n ge­ sloten ventilatiesysteem. Over d e hele wereld veroor­ zaakt dit type gebouwen a a n ­ houdend of steeds terugkerend klachten: de bewoners h e b b e n oogklachten (jeuk/irritatie/tra­ nen), neusklachten (verstop­ ping/jeuk/loopneus), slijmvlie­ sproblemen (droge keel/ver­ stopte neus), symptomen als be­ klemde borst, moeilijk ademen, hoofdpijn, misselijkheid, luste­ loosheid, droge huid en uitslag. Ook d e mensen in het hoofdge­ bouw v a n d e VU k a m p e n in meer of mindere mate met die verschijnselen. Vooral het bi­ bliotheekpersoneel heeft er last van.

Ingebeelde ziekte of wereldwijd probleem?

Sick building­syndroom waart ook op VU rond Eureka! Het hoofdgebouw^ van de VU is 'ziek'. Eindelijk is er een verklaring voor het feit dat de een na drie uur werken in het hoofdgebouw de rest van de dag met een bastende hoofdpijn ronddoolt, de tweede zijn contacüensen alleen nog maar in het weekeinde indoet, omdat an­ ders de VU­collega's door een mistige waas zichtbaar zijn en de derde zich zo suffig voelt, zo apatisch waarbij nog bijkomt dat hij eigenlijk voortdurend verkouden is.

"Voor mij is wel duidelijk dat d e VU lijdt a a n het sick bui l ding syndrome." Wim de Lange v a n de afdeling aquisitie v a n d e bi­ bliotheek windt er g e e n doekje om. "De airconditioning v a n het hoofdgebouw v a n d e VU is niet m orde", zegt hij. "Als je hier d e hele d a g gewerkt heb, g a je met een duf hoofd w e g en mensen die gevoelig op dit klimaatbe­ heersingssysteem r e a g e r e n zijn sneller ziek."

Stormloop Recente publicaties over dit sick building syndroom (SBS) heeft Wim de Lange o p g e h a n g e n bij de afdelingen in d e hoop dat hij medestanders vindt voor dit vermoeden. In die kranteknip­ sels waarschuwt d e Amster­ damse GGGD arbeidshygië­ nist H. van Vugt voor het voor­ bijgaan a a n klachten v a n men­ sen in gebouwen met e e n air­ conditioning. Hij onderstreept de ernst ervan en stelt dat het om een wereldwijd 'milieu­ge­ zondheidsprobleem' g a a t . De publiciteit rondom zijn redevoe­ ring heeft een storm v a n reac­ ties losgemaakt. Vanuit het hele land kreeg Van Vugt telefoont­ jes'van mensen die last h a d d e n van dezelfde klachten. Voor de Amsterdamse GGGD is het sick building syndrome een a a n v a a r d probleem. Deze instantie wil ­ mits het onder­ zoeksbudget er komt ­ e e n grootscheeps onderzoek n a a r SBS in gemeentelijke gebou­ wen. Volgens GGGD­mede­ werker Randamie g a a t het in eerste instantie alleen om ge­ bouwen die de gemeente be­ heert. "Wij willen d a a r s a m e n met de bedrijfsartsen onderzoek doen n a a r d e klimaatbeheer­ sing en interviews houden met de mensen over d e a a r d v a n d e klachten." Het betreft kantoorpanden waar al lange tijd klachten over worden gesignaleerd. Klachten die ook n a een technisch onder­ zoek, aanhielden. Randamie noemt als voorbeeld het ge­ bouw De Eenhoorn. De mensen en ook de bedrijfsartsen die daar actief zijn, s t a a n positief tegenover een SBS­onderzoek. "In het verleden zijn bij d e Een­ hoorn ook door d e bedrijfsart­ sen de problemen onderkend. Ze werden a f g e d a a n als onzin, juist omdat ondanks e e n g e d e ­ tailleerd onderzoek en het a a n ­ brengen van technische verbe­ teringen d e klachten niet ver­ holpen waren. Het grote pro­

Niet alleen d e airconditioning, ook d e op d e werkplek a a n w e z i g e planten, het a a n t a l mensen en beeldschermen kunnen in d e oor­ zaak zijn v a n allerhande klachten. FotoAVCAfU bleem is dat tientallen factoren mede debet zijn." De hypothese v a n voornamelijk buitenlandse SBS­onderzoekers is dat behalve het ontbreken v a n een uitstekend gebouw­ en instaUatiebeheer zoals schone filters en kanalen v a n luchtbe­ handelingssystemen en het af­ zien v a n ontleding v a n alle mi­ cro­organismen die in d e lucht zweven, ook de ruimte­indeling, d e aanwezigheid v a n beeld­ schermen, fotocopieerappara­ tuur, werkplekverlichting, plan­ ten en dieren tot d e ziekmaken­ d e factoren behoren. Dat maakt het ook zo moeilijk om een dia­ gnose te stellen. De discussies in de vakliteratuur spitst zich d a n ook toe op d e v r a a g of het SBS nu het complex is v a n klachten die niet zijn te verklaren of dat tot het complex ook die klachten moeten worden gerekend die te verklaren zijn, m a a r waarvoor g e e n praktische of b e t a a l b a r e oplossing voorhanden is. Onduidelijkheid is er ook nog over hoeveel klachten er moe­ ten zijn voor er sprake is v a n een 'sick building'. Een Scandi­ navische onderzoeker stelt dat er sprake is v a n een sick buil­ ding als meer d a n twintig per­ cent v a n de bewoners klachten heeft.

Vatbaarder De Amsterdam GGGD hoopt in ieder geval met dit onderzoek de dieperliggende oorzaak te ontdekken. Daar is a a n v a a r d dat d e onbestemde klachten toe te schrijven zijn a a n bui l ding sickness, dat wil zeggen dat het binnenklimaat v a n het gebouw zodanig is dat de mensen die erin werken v a t b a a r d e r zijn voor ziek worden. Dat mensen v a t b a a r d e r zijn

voor ziekte in een gebouw met airconditioning meent ook rech­ tenbibliothecaris B.J. Kraal . Medewerkers bij deze biblio­ theek ­ bij met n a m e d e balie ­ hebben hoofdpijn, vinden d e temperatuur te hoog, noemen d e lucht muf e n spreken over een b e n a u w d e sfeer. In deze bi­ bliotheek wordt tegenwoordig stelselmatig bijgehouden wie er ziek is en wat d e klachten zijn. Bij d e balie v a n deze bibliotheek zijn in september tijdens de in­ troductiedagen vier studenten flauw gevallen. Dat wijten d e bibliotheekmedewerkers a l d a a r niet alleen a a n het feit dat d e balieruimte g e e n ­ p a k w e g ­ twintig mensen tegelijk kan her­ bergen, m a a r ook a a n d e air­ conditioning. Zij h e b b e n hun kli­ matologische omstandigheden a a n g e k a a r t bij d e technische dienst, bibliotheekraad, Tas­ r a a d en hoofd v a n hun afdeling. Het blijkt dat door het l a g e pla­ fond in d e balieruimte het tech­ nisch erg moeilijk is om e e n opti­ male luchtverplaatsing te creeèren. Een onderzoek v a n de technische dienst w e e s uit dat in deze ruimte structureel te weinig zuurstof werd toege­ voerd. Voor dit j a a r is er e e n budget toegewezen om d e luchtbehandelings­installatie te wijzigen voor d e balies. Dat wordt binnen niet al te l a n g e tijd uitgevoerd, meldt hoofd techni­ sche dienst B. Heek. De technische dienst noemt de airconditioning v a n d e VU e e n systeem dat goed onderhouden wordt. "Voorop staat dat we klachten altijd serieus nemen," aldus Heek. De meeste klachten bij d e VU zijn achteraf te herlei­ den tot e e n technisch probleem. "Van een sick building kun je niet spreken," meent hij.

Gee ja Oldenbeuving Heek denkt dat een gebouw met airconditioning psychologisch een negatieve invloed heeft, in d e zin v a n dat een gesloten luchtcirculatiesysteem het eigen initatief ontneemt. "Alles wordt geregeld buiten d e mensen om. En dat geeft psychologisch e e n gevoel v a n opgesloten zitten: ie­ dereen wil g r a a g een raampje open kunnen zetten of a a n e e n regelknopje willen draaien." Momenteel worden d e regelk­ noppen voor d e temperatuurre­ geling per kamer gewijzigd, zo­ danig dat d e bewoners deze zelf in kunnen stellen. Bovendien zal a a n d e zuidkant v a n het hoofd­ gebouw een zonwerig worden aangebracht, die door het zelf in kunnen stellen v a n d e lamellen, een gevoel geeft v a n minder op­ gesloten te zijn in verhouding tot d e huidige zonweringen. Bij de bedrijfsgeneeskundige dienst v a n d e VU roept d e term sick building syndrome een an­ dere angst op: namelijk dat ie­ deréén zich g a a t inbeelden dat ze de verschijnselen die horen bij e e n 'ziek gebouw', hebben! Verpleegkundige mevr.G. Werkman v a n d e Bedrijfs Ge­ neeskundige Dienst v a n d e VU kan zich indenken dat d e VU e e n sick building is, omdat d e meeste mensen air­conditioning niet als prettig ervaren. "Heeft u dat niet dan?" is h a a r tegen­ v r a a g . "Het is natuurlijk zo dat niet alleen hier, m a a r overal d e voorkeur uitgaat n a a r r a m e n die o p e n e n dicht kunnen. Maar," zegt ze, "wat doen we d a a r d a n a a n ? Je kunt d e klok niet meer terugzetten."

Geen oplossing Een echte oplossing voor sick buildings is er niet. In ieder ge­ val heeft ook drs. M.J. van Til , d e eerst a a n g e w e z e n bedrijfsarts voor het hoofdgebouw, die niet voorhanden. "Het enige wat er a a n te doen valt, is het gebouw

afbreken en e e n nieuw p a n d neerzetten, m a a r dat is niet h a a l b a a r . G e g e v e n het feit dat het gebouw er staat e n het sys­ teem er is, is d e best werkbare situatie goed onderhoud a a n het airconditioningsysteem. Dat systeem functioneert optimaal als mensen zich a a n d e voor­ schriften houden. Dat laatste blijft natuurlijk e e n moeilijk punt," zegt Van Til. "Ideaal gesproken zou iedereen zijn deuren dicht moeten hou­ den, m a a r dat kan je toch niet dwingend opleggen? Het zou ook ideaal zijn als iedereen zijn eigen temperatuur kon regelen, m a a r wie binnen een unit wordt d a n d e maatgever?" Er wordt bij d e BGD wel erkend dat de klachten in het hoofdge­ bouw in d e richting v a n het sick building syndroom wijzen. Van Tü: "In het begin h e b b e n we d e symptomen die mensen be­ schreven misschien niet serieus genomen, m a a r d e laatste vijf jaar besteden we er wel a a n ­ dacht a a n . Het is niet zo dat alle afdelingen of iedereen last heeft, m a a r d e a a r d v a n d e klachten over het klimaat heeft d e kenmerken v a n het sick buil­ ding syndroom. Het is op d e VU echter nog niet zo erg dat er sprake is v a n e e n extra hoog ziekteverzuim of dat d e arbeids­ produktiviteit eronder leidt," al­ dus Van TU. De BGD heeft inmiddels wel be­ tere ­geavanceerdere­ controle­ apparatuur a a n g e v r a a g d om de samenstelling v a n d e lucht in het hoofdgebouw te meten. "Zo­ dra die beschikbaar komt, zul­ len wij die meetinstrumenten op afdelingen w a a r veel klachten zijn, neerzetten." Van systematisch onderzoek dat zich concentreert op d e ver­ schijnselen v a n een sick buil­ ding, is op dit moment bij d e BGD nog g e e n sprake. Wel is momenteel een werkgroep op d e polikliniek bezig met een bundeling v a n d e klachten over d e klimaatbeheersing aldaar. De omstandigheden v a n het ASVU­ gebouw zijn echter an­ ders d a n in het hoofdgebouw. Een groot verschil is dat d e klachten zich concentreren in d e nieuwe vleugel v a n d e polikli­ niek. Bovendien s t a a n d a a r p a ­ tio's met planten en wordt er gewerkt met medische stoffen wat a n d e r e micro­organisme in de lucht brengt. De resultaten van dit klimatologisch onder­ zoek worden half maart ver­ wacht.

ISO verklaart zich tegen strippenkaart Het Interuniversitair Studenten Overleg (ISO), het landelijk sa­ menwerkingsverband v a n ge­ matigde studentenorganisaties, wijst de voorstellen die minister drs. W.J. Deetman doet in d e ontwerp Wet op het Hoger On­ derwijs en het Wetenschappe­ lijk Onderzoek (WHW) met kracht af. Het ISO verzet zich in het bijzonder tegen het vouc'her­ systeem, ook wel d e strippen­ kaart genoemd. De strippenkaart is bedoeld om een o n a a n v a a r d b a r e beper­ king v a n d e studieduur te be­ werkstelligen, aldus het ISO. In­ voering ervan zou e e n enorme administratieve chaos tot ge­ volg hebben, vergelijkbaar met die bij Studiefinanciering. Het ISO vindt het onverteerbaar dat vouchers slechts twaalf j a a r geldig zouden zijn en vraagt zich af hoe het voor studenten mogelijk zou kunnen zijn om meer d a n é é n studie tegelijk te volgen.

De studentenorganisatie voelt niets voor een selectieve prope­ deuse in plaats v a n een nume­ rus fixus voor d e toelating tot b e p a a l d e studierichtingen. De premies die op snel studeren staan zullen de d o e p g a n g v a n een academische studie niet ten goede komen, zo vrezen d e stu­ denten. Meer in het algemeen vraagt het ISO d e minister het hoger onderwijs voorlopig niet langer lastig te vaUen met nieuwe wet­ geving. Het motto w a a r m e e d e studenten de WHW begroeten luidt d a n ook: 'Laat ons (in ieder geval tot 2010) met rust!'

Luuk Hajema/UP

Adverteer in dit blad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen