Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 315

fD\FJ^/p£

5 FEBRUARI 1988 Binnen het ZWO­wereldje heerst het 'ons kent ons'. Het is heel moeilijk om het geld v a n ZWO anders te verdelen onder de onderzoeksleiders. Vooral jonge, enthousiaste onderzoe­ kers met nieuwe ideeën werden enigszins sceptisch b e n a d e r d . Traditionele instellingen als FOM (Fundamenteel Onder­ zoek der Materie), Stichting Ma­ thematisch Centrum, Stichting Radiostraling v a n zon en melk­ weg e n Stichting Scheikundig onderzoek Nederland slokken het merendeel v a n het budget van ZWO op, dat voor 63 pro­ cent a a n d e exacte weten­ schappen (natuur­, schei­, wis­ en sterrenkunde) wordt besteed. Biologische en medische weten­ schappen krijgen zo'n zeven respectievelijk tien procent e n de geesteswetenschappen en de maatschappij­ e n g e d r a g s ­ wetenschappen krijgen jaar­ lijks elk ongeveer eli]zes pro­ cent.

Toepassing is voor NWO geen vies woord meer Eindelijk, per 1 februari 1988, is de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO), de opvolgster van ZWO, een feit. In ruim 35 jaar is ZWO uitgegroeid tot werkgeef­ ster van zo'n 3.000 werkers in het wetenschap­ pelijk onderzoek. Het werd een bolwerk van veelal gevestigde wetenschappers die jaarlijks een kwart miljard gulden onder elkaar te ver­ delen hebben.

Bureaucratie Al jaren is er kritiek op ZWO. De organisatie w a s te bureaucra­ tisch, het systeem werkte vriendjespolitiek in d e hand, b e ­ paalde wetenschapsterreinen bleven onderbelicht e n nieuwe initiatieven kregen nauweUjks kans. Bovendien werd p a s in 1986 e e n poging g e d a a n het wetenschapsbeleid v a n d e or­ ganisatie te formuleren. Toen bleek dat het m e n e n s w a s met de oprichting v a n e e n nieuwe organisatie voor wetenschap­ pelijk onderzoek, d e NWO. Deze wijkt op belangrijke pun­ ten af v a n ZWO. De bestuurslij­ nen zijn korter. Verder zal NWO meer a a n d a c h t geven a a n d e alfa­ e n gamma­wetenschap­ pen en zelf initiatieven n e m e n om nieuwe ontwikkelingen met maatschappelijke prioriteit te stimuleren. Tenslotte is birmen de NWO plaats voor subsidië­ ring v a n meer toegepast onder­ zoek, d e 'technische' weten­ schappen. Tot nu toe n a m d e Stichting voor de Technische Wetenschappen (STW) met geld v a n Onderwijs en Wetenschappen en v a n Eco­ nomische Zaken dit onderzoeks­ gebied voor h a a r rekening. Bin­ nen drie tot maximaal zes j a a r moet STW nu binnen NWO zijn

Op 1 februari werd d e organisatie voor zuiver wetenschappelijk onderzoek (ZWO) omgedoopt tot d e Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO). Bij die gelegenheid kreeg d e organisatie een nieuwe voorzitter: prof. dr J . Borgman, tot voor kort voorzitter v a n het college v a n bestuur v a n d e Rijksuniversiteit Groningen.

geïntegreerd. Zowel STW als ZWO liggen echter dwars, om­ dat er e e n enorm klimaatver­ schU tussen beide stichtingen is. "Als je bij ZWO met toepassing kwam, werd er vies gekeken!", zegt d e directeur v a n STW, dr. K. Ie Pair. ZWO legt d e nadruk op publiceren v a n onderzoeks­ resultaten, terwijl STW juist ­ ten behoeve v a n d e industrie ­ d e resultaten moet beschermen. Bovendien b e p a l e n bij STW niet louter onderzoekers d e richting v a n onderzoek, m a a r uiteinde­ lijk d e gebruikers (lees: indus­ trie).

Instellingen willen meer leraren opleiden De universiteiten blijven bij hun voorstel om ook in het studiejaar 1988­1989 minstens vijftig lera­ ren Duits, geschiedenis, a a r d ­ rijkskunde, biologie e n schei­ kunde op te leiden. Dat schrij­ ven d e instellingen deze week a a n minister Deetman. De bewindsman heeft voorge­ steld het a a n t a l op te leiden le­ raren bij deze vakken zeer d r a s ­ tisch te beperken. Volgens Deet­ man vinden docenten in d e be­

"Ikben niet het type ombloedtegevenl' "Danben jij zeker óokhet type dat nooit een ongSuk krijgt." DENKNA.GEEFB10ED: 020-123456 LBIDEDBANKAMSÏERDAM.

wuste vakken toch nauwelijks emplooi. De minister denkt d a n ook a a n vijftien leraren voor Duits, geschiedenis e n a a r d ­ rijkskunde, twintig voor biologie en dertig voor scheikunde. De universiteiten doen in hun brief een voorstel voor d e verde­ ling v a n de op te leiden aantal­ len leraren in aUe middelbare­ schoolvakken. Voor d e leraren­ opleiding v a n d e VU blijft het a a n t a l plaatsen in d e voorstel­ len in grote lijnen gelijk. Alleen de vijftig plaatsen w a a r econo­ mie tot nu toe w a s toebedeeld, bleken vorig j a a r wat overtrok­ ken: er k w a m e n toen slechts ze­ ven studenten op af. Negentien plaatsen worden nu bij econo­ mie w e g g e h a a l d ten gunste v a n wiskunde, natuurkunde en aardrijkskunde. De verdeling is nu alsvolgt: alle letterenvakken (Nederlands, Engels, Frans, Duits, klassieke talen e n ge­ schiedenis), ieder vijf. Wiskunde 15, natuurkunde 22, scheikunde 6, biologie 6, economie 31, a a r d ­ rijkskunde 8, maatschappijleer 6 en wijsbegeerte 3. Drs. H.J. van Helden, onderwijscoördi­ nator bij d e universitaire lera­

Foto Maarten Hartman

STW treedt ook slagvaardiger op bij subsidiëring e n durft meer risico te lopen, erkent d e nieuwe voorzitter v a n NWO, pro f.dr. J. Borgman. Hij wil d e slagvaar­ digheid v a n NWO vergroten. "Over veelbelovend onderzoek moet snel en doeltreffend kun­ nen worden beslist", zei hij tij­ dens d e oprichtingsvergade­ ring. "Waar de middelen schaars zijn, g a a t relatief veel energie n a a r d e verdeling: e e n forse a a n s l a g op d e produktieve tijd v a n d e beste onderzoekers, die met dit karwei worden be­ last."

renopleiding v a n d e VU: "Wij hebben ontzettend ons best ge­ d a a n om in het overleg binnen d e VSNU ook voor Fries e n kunstgeschiedenis plaatsen te claimen, m a a r dat is niet door­ g e g a a n . Dat is buitengewoon jammer."

(Remco P o ls/UP)

Maarten Evenblij/UP Dat klinkt Le Pair als muziek in d e oren. STW doet liever e e n project minder en d e rest goed, d a n te schipperen. De integratie v a n STW en NWO zal er uitein­ delijk wel komen, denkt Le Pair. "Er is g e e n reden voor h a a s t of paniek. We komen er wel uit. Borgman is een 'bèta'; d a a r m e e is zoveel makkelijker te praten d a n met d e vorige voorzitter (dr. A. Mulder, ME), die jurist is." Voor d e organisatie v a n NWO is d e komst v a n STW e e n g o e d e zaak. Misschien zijn d e jongens v a n d e toegepaste wetenschap­ pen een beetje tè snel voor d e zuiver wetenschappelijke ge­ leerden; hun a a n p a k dwingt echter wel tot naderiken over d e plaats v a n d e subsidiegever. Een zwaarder accent op d e toe­ g e p a s t e of technische weten­ schappen binnen NWO heeft echter ook een keerzijde. In d e loop der jaren zijn door bezuini­ gingen e n maatschappelijke ontwikkelingen d e grenzen tus­ sen fundamenteel e n toegepast vervaagd. ZWO w a s e e n instel­ ling waarvoor onderzoekers zich niet in zulke bochten hoef­ den te wringen. Steeds meer mensen waarschuwen voor het smaller wordende fundament w a a r o p d e wetenschap stoelt. Toegepast onderzoek m a g op korte termijn profijtelijk lijken, op d e langere termijn leidt het verontachtzamen v a n funda­ menteel onderzoek onherroepe­ lijk tot een verlies.

Droge bronnen De bronnen waaruit het toege­ past onderzoek k a n putten, ra­ ken droog. De uitdaging w a a r ­ voor NWO staat, is een goed evenwicht te vinden tussen d e stimulering v a n fundamenteel en v a n toegepast onderzoek. Er moeten in Nederland onderzoe­ kers blijven die met trots kunnen zeggen dat ze iets doen dat niets

met maatschappelijk nut te ma­ ken heeft. Als AJchimedes g e e n gelegenheid a d g e h a d om lek­ ker in b a d n a te denken, h a d thans Koninklijke Shell mis­ schien niet over supertankers kunnen beschikken. Een a n d e r e zorg v a n NWO, die samenhangt met een grotere betrokkenheid v a n d e industrie bij wetenschappelijk onderzoek is de publikatievrijheid. Vrije uit­ wisseling v a n onderzoeksresul­ taten w a s tot voor kort e e n hoog goed in d e wetenschappelijke wereld. Een sterkere binding v a n onderzoekers a a n het be­ drijfsleven kan ertoe leiden dat die informatiestroom vermindert of vertraagt. Een voor onder­ zoekers uiterst ongewenste ont­ wikkeling. Met d e introductie v a n toegepast onderzoek bin­ nen de NWO, zal d e organisatie zich moeten b e r a d e n over dui­ delijke richtlijnen voor publiKa­ ties. Tot slot. Het NWO­budget moet anders verdeeld worden. Meer a a n d a c h t voor d e niet­exacte wetenschappen. D a a r m e e w a s iedereen het eens totdat er e e n eerste proeve v a n concrete her­ verdeling v a n d e middelen kwam. 'Toen trokken sommige werkgroepen luidruchtig a a n d e bel. "Zelfs wetenschappelijke onderzoekers zijn niet altijd vat­ b a a r voor d e ethische eis hun broeders hoeders te zijn", zei scheidend ZWO­voorzitter prof.dr. A. Mulder met veel ge­ voel voor understatement. De nieuwe voorzitter Borgman denkt dat e e n herverdeling v a n d e NWO­koek pijnloos zal kun­ nen geschieden, omdat hij opti­ mistisch is over extra geld w a a r ­ mee d e minister zal komen. Mocht dat toch niet in voldoende mate toestromen, d a n is Borg­ m a n met zijn bestuur bereid om d e snedes in d e koek te wijzi­ gen. "Ik doe g e e n uitspraken over hoe dat moet gebeuren. Er zijn echter g e e n wetenschaps­ gebieden in Nederland die e e n historisch recht kunnen laten gelden." Het is dus afwachten welke kringen d e steen m a a k t in d e d o o r g a a n s rimpelloze vijver v a n het tweede­geldstroomon­ derzoek.

Universiteiten bereid kopiëren te betalen De Vereniging v a n Samenwer­ kende Nederlandse Universitei­ ten (VSNU) heeft d e Stichting

Advertentie

Studentenleden en Tas-lid Beleidsraad Ad Valvas De Beleidsraad Ad Valvas roept kandidaten op voor de vervulling van drie vacatures: twee studentleden en een Tas­lid. Voorde vervulling van deze vacatures moet voldaan worden aan de volgende critena: 1. geen leden van U.R. of C.v.B.; 2. de leden dienen — niet in ieder opzicht individueel, maar zeker geza­ menlijk—te beschikken over tenminste enige bestuurservaring, alsmede inzicht en/of kennis en/of ervaring nodig voor het besturen van Ad Valvas; 3. afkomstig uit bovenvermelde geledingen. Nadere informatie en documentatie (m.n. over de redactionele formule) is verkrijgbaar bij de secretaris van de Beleidsraad, mr. J. W. Mekking, tel. (548) 4612, kamer 2E­67, hoofdgebouw VU. ZIJ die belangstelling hebben voor deze functie of willen attenderen op mogelijke kandidaten kunnen zich tot uiterlijk 17 februari 1988 schnfte­ lijk wenden tot bovenstaand adres, onder overlegging van enige relevante informatie.

Reprorecht a a n g e b o d e n om 700.000 gulden te betalen. Met dat b e d r a g wil d e VSNU d e au­ teursrechten afkopen v a n d e ko­ pieën die in d e jaren 1984 tot en met 1988 Ulegaal a a n d e univer­ siteiten zijn of zullen worden ge­ maakt. Het ministerie v a n J ustitie heeft d e Stichting Reprorecht a a n g e ­ wezen om dit soort gelden te innen bij universiteiten, m a a r bijvoorbeeld ook bij provincies en gemeenten. De kopieèn, door universiteiten g e m a a k t voor readers, blijven bij d e ver­ rekening buiten beschouwing. Sinds teiten lijke bond,

kort betalen d e universi­ daarvoor a a n d e Konink­ Nederlandse Uitgevers­ d e KNUB.

De Stichting Reprorecht h a d om een b e d r a g tussen d e anderhalf en twee müjoen gulden ge­ vraagd. Het hoofd v a n d e stich­ ting, A.F. Beemsterbo er, was w o e n s d a g nog niet bekend met de precieze inhoud v a n het bod v a n d e universiteiten, m a a r vond het ' a a n d e l a g e kant'. (Remco

P o ls/UP)

M

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen