Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 538

K

lojuNiiaes

füVFi^'/FS

Studenten hielpen uitgevers met steekproef readers De Koninklijke Nederlandse Uitgevers Bond (KNUB) heeft studenten ingeschakeld om a a n te tonen dat universiteiten de zogeheten 'reader­ sovereenkomst' niet naleven. De uitgevers hiel­ den een steekproef bij elf faculteiten. Ze stuur­ den vier universiteiten een rekening gestuurd van ruim zes ton voor illegaal in readers verme­ nigvuldigde teksten. Bovendien moeten de uni­ versiteiten de gewraakte readers meteen uit de handel nemen. De Utrechtse universiteit moet op grond v a n e e n steekproef bij d e faculteiten Letteren e n Socia­ le Wetenschappen ruim 137.000 gulden n a a r d e uitgevers over­ maken. De universiteiten v a n Groningen (232.000 gulden) e n Amsterdam ­ UvA ­ (216.000 gul­ den) worden nog hoger a a n g e ­ slagen. De Limburgse universi­ teit behoort kennelijk tot d e klei­ nere overtreders, e n kreeg d a a r o m d e 'bescheiden' reke­ ning v a n 22 duizend gulden. De b e d r a g e n zijn zo hoog door de boete die d e KNUB meteen berekent: 7,5 cent per p a g i n a korte tekst en e e n kwartje per bladzijde l a n g e tekst die zonder toestemming overgenomen is. Het b e d r a g dat d e Limburgse universiteit feitelijk verschul­ digd wds, is slechts 2511 gulden; voor Groningen w a s dat minder d a n twintig duizend gulden. Volgens de KNUB zijn d e straf­ tarieven, 'veel gebruikt bij au­ teursrechtovertredingen' en mede g e b a s e e r d op d e ge­ maakte kosten.

Openbare verkoop Om de steekproef te kunnen uit­ voeren h e b b e n d e uitgevers voor zover dat kon readers ge­ kocht uit d e o p e n b a r e verkoop. In gevallen w a a r d e uitgevers.

als buitenstaanders zijnde, niet zelf a a n d e readers kon komen, h e b b e n zij studenten ingescha­ keld. Bij elke faculteit zijn enkele studenten hiervoor benaderd, die vervolgens voor d e KNUB­ leden readers inzamelden. De woordvoerder v a n d e KNUB weet niet of zij voor deze dien­ sten enige beloning (een boe­ kenbon wellicht?) h e b b e n ge­ kregen. De readerovereenkomst geldt vanaf september 1986, n a d a t d e uitgevers e e n proces tegen d e Rotterdamse Erasmusuniversi­ teit over d e vergoeding v a n au­ teursrechten h a d d e n gewon­ nen. De universiteiten zijn vol­ gens d e overeenkomst verplicht d e overname v a n korte teksten (tot 10.000 woorden, ongeveer 25 bladzijden) binnen e e n m a a n d te melden a a n d e betref­ fende uitgever e n d a a r v o o r twee­en­een­halve cent per p a ­ gina af te dragen. O v e r n a m e v a n langere teksten is auteurs­ rechtelijk verboden, tenzij met toestemming v a n d e uitgever, die vrij is d e hoogte v a n d e ver­ goeding te bepalen. Waarom zijn bovenstaand e vier universiteiten gekozen voor steekproef? KNUB­secretaris voor auteurs­ rechtelijke zaken Frequin: "Deze universiteiten troffen wij niet

Herman Radstake Gerard van Schaik a a n in d e administratie v a n onze leden­bedrijven. Het hele sterke vermoeden bestond d a a r o m dat door h e n totaal niet werd gemeld, terwijl er wel rea­ ders gemaakt zouden worden. En dat vermoeden is b e w a a r ­ heid. Op een hele enkele uitzon­ dering n a is door deze vier uni­ versiteiten g e e n auteursrechten afgedragen." Wil d at zeggen d at and ere uni­ versiteiten geen aanslag van d e KNUB meer te vrezen hebben? Frequin: "We h e b b e n d e indruk dat sommige universiteiten d e overeenkomst heel goed nale­ ven, d e Rotterdamse Erasmus­ universiteit bijvoorbeeld, terwijl a n d e r e e e n wisselend beeld ge­ ven. Het verschilt ook per facul­ teit. Onze actie heeft zich nu be­ perkt tot die vier instellingen w a a r nog helemaal niets geor­ ganiseerd is. We hopen dat het voor d e faculteiten die zich niet a a n d e overeenkomst houden, e e n aansporing is. De admini­ stratie v a n d e grote uitgeverijen is nu zodanig ingericht dat fa­ culteiten die niets op het gebied v a n auteursrechten a a n m e l d e n , er zo uitgelicht kunnen worden. We zullen het zeker niet nalaten om ook daar, als het nodig is, actie te ondernemen."

VU 'redelijk Frequin heeft d e indruk dat d e Vrije Universiteit zich "na enige vertraging nu redelijk tot goed" a a n d e overeenkomst houdt. Dat b e a a m t ook d rs. U.J. d e Boer. die binnen d e dienst fi­ nancieel economische zaken

"Deur ZO verder open voor verdwijnen VU"

Wetenschappers ontevreden over identiteitsbrochure De fractie v a n het Onafhanke­ lijk Wetenschappelijk Personeel (OWP) in d e universiteitsraad is ontevreden over d e net versche­ nen brochure 'De Vrije Universi­ teit: Gewoon bijzonder'. Het boekje is m a a r e e n "elastieke­ rig" geheel, vindt zij. Een woor­ denspel met 'gewoon' (di, VU als elke a n d e r e universitp'.) en 'bij­ zonder' (als christeu,^e instel­ ling), dat misleidend k a n wer­ ken. " 'Gewoon' k a n alleen be­ grepen worden als deel v a n het 'bijzondere' v a n d e VU, m a a r d e brochure g a a t d e a n d e r e kant uit," aldus OWP­woordvoerder dr. J.A.' van Leuvesteijn. De OWP­fractie h a d het b e ­ knopte geschriftje, bestemd als 'heldere informatie' voor d e VU­ bevolking en d e buitenwacht, grondig bestudeerd, aleer Van Leuvesteijn in d e vorige week dinsdag gehouden raadszitting v a n d e kritiek blijk gaf. Dat moest in d e rondvraag, want d e brochure w a s niet g e a g e n d e e r d e n raadsvoorzitter CZeijlema­ ker betreurde d e o n a a n g e k o n ­ digde discussie die ontstond d a n ook. "Kijk je n a a r 'gewoon bijzonder' d a n betekent dat zoiets als 'ge­ woonweg bijzonder'," aldus d e (neerlandicus) Van Leuvesteijn. Met a n d e r e woorden: d e VU is in d e eerste plaats e e n bijzonde­

re (christelijke) universiteit e n het 'gewone' ­ d a t g e n e w a a r d e VU zich niet onderscheidt v a n d e rijksuniversiteiten ­ hoort daarin te zijn ingebed. Uit het boekje blijkt eerder het tegen­ deel, betoogde hij. Hij vroeg op­ heldering a a n het college v a n bestuur, d e opdrachtgever v a n het boekwerkje, dat met b e g e ­ leiding v a n een klankbordgroep (Bezinningscentrum, enige be­ stuurders) door d e VU­magazi­ ne­journalist d rs. G.J. Peelen werd geschreven. De brochure sluit "zeer nadruk­ kelijk" a a n bij d e presentaties en discussies over het bijzonde­ re karakter v a n d e VU e n ook bijvoorbeeld het universitaire ontwikkelingsplan, antwoordde collegevoorzitter d rs. H.J. Brink­ man met d e nodige vanzelfspre­ kendheid in zijn stem. Het woor­ denspel is, dacht hij (ook neer­ landicus), heel bewust gebruikt, e e n toepassing v a n d e juiste overdrachtstechniek. "Je kunt e e n verhaal houden waarin d e Vrije Universiteit niet verschilt v a n rijksuniversiteiten, je kunt het ook omgekeerd doen," aldus Brinkman. "Die twee verhalen zijn beide valide en maken s a m e n d e identiteit v a n d e VU uit. Ik denk niet dat wij er als college v a n bestuur voor 'in' zijn te p r o b e r e n d a a r i n

Jan van der Veen meer helderheid te krijgen of meer dialectiek te construeren d a n we op het ogenblik h e b ­ ben." Kermelijk is het al moeilijk ge­ noeg d e herkenbaarheid v a n een pluriform­christelijke, m a a r ook in hoge m a t e 'gewone' uni­ versiteit voor ieder bevredigend a a n te geven. De (bestuurlijke) rust a a n het front n a d e discus­ sies onder het sprekende motto 'VU tussen twee vuren' bij het eeuwfeest v a n d e VU in 1980 e n d e jarenlange n a s l e e p ervan, is echter misschien toch w a t b e ­ driegelijk, getuige d e w a a k ­ zaamheid v a n het OWP.

'Getheologiseer' Staat het OWP met h a a r kritiek alleen? In elk geval d e e d g e e n van de andere raadsleden een poging zich in d e discussie te m e n g e n op d rs. A.C. van Groo­ theest v a n d e groep Vereni­ gingsleden na. Die gaf, in d e veronderstelling n a m e n s zijn groep te spreken, het OWP er een beetje v a n langs. "Getheologiseer," noemde hij d e OWP­reactie. Nee, hij h a d d e brochure als e e n positief ge­ schriftje ervaren. In het verla­

Harde actie...

Foto. Bram d e Hollander

Ooit kreeg d e SRVU d e studenten m a s s a a l op d e b e e n voor een actievergadering. W o e n s d a g 8 aprü werd d e actievergadering tegen Deetmans plannen (studiefinanciering door d e handelsban­ ken) door slechts e e n handjevol geïnteresseerden bezocht. Of er nog iemand leuke ideeën voor e e n actie h a d ? "Laten w e iets met b a n k e n doen," s u g g e r e e r d e d e één. "Massaal rood g a a n staan, d a n komt d e Postbank in d e problemen," dacht e e n ander. "Iedereen tegelijk e e n lening a a n laten vragen," stelde e e n derde voor, "dan raakt hun administratie v a n slag." "Het is juist d e bedoeling dat w e niet g a a n lenen," legde de voorzitter uit. Uiteindelijk besloten d e a a n w e z i g e n om volgende week achter elkaar voor korte tijd e e n serie b a n k e n te gaan bezetten. "Maandag!" besliste d e voorzitter. "Dan zijn d e banken dicht," wist e e n ander, "en w o e n s d a g is er voetballen." De bezet­ tingsactie staat g e p l a n d op dinsdagmorgen 14 juni.

(Henk Vlaming) v a n d e VU d e r e a d e r s contro­ leert. "Maar ik k a n dat niet met honderd procent zekerheid zeg­ gen", zegt De Boer. "Docenten die een r e a d e r samenstellen, moeten dat bij ons via e e n for­ mulier a a n m e l d e n . Daaruit moeten wij kunnen o p m a k e n welk b e d r a g a a n auteursrech­ ten betaald moet worden, e n d e VU­boekhandel berekent dat door in d e verkoopprijs. Als ie­ m a n d echter weigert het formu­ lier in te vullen, e n d e kopieën buiten d e huisdrukkerij om

maakt, d a n is dat heel moeilijk te controleren." Maar een wetenschapper heeil toch nauwelijks red enen om d e aanmelding te omzeilen? De Boer, lachend: "Nou, zeg dot niet te gauw. Hij kan er geen zin in hebben. Administratieve rompslomp k a n e e n argument zijn. Hij k a n ook denken: als ik het invul, wordt d e prijs voor de student hoger. De studenten be­ talen immers d e opslag die wij moeten afdragen a a n " de KNUB."

den h a d hij n a a r zijn zeggen al gepleit voor e e n zelfbewuster optreden v a n d e VU n a a r buiten e n nu w a s er iets w a t d a a r a a n beantwoordt. "Het is e e n aardi­ g e journalistieke vertaling v a n wat d e VU bezighoudt, v a n 'ge­ woon jezelf zijn'." Is het OWP b a n g dat het met het eigen karakter v a n d e VU berg­ afwaarts gaat? N a v r a a g bij Van Leuvesteijn leert dat er bij het OWP i n d e r d a a d e e n derge­ lijke angst leeft. " Van Leuvesteijn: "De deur wordt zo verder opengezet voor e e n uiteindelijk verdwijnen v a n d e VU als bijzondere instelling. Er is bestuurlijk g e e n afdekking getroffen voor het bijzondere karakter v a n d e universiteit." Het boekje ­ "een mistig twee­ luik zonder duidelijke taal" ­ moet niet te vergeten misschien wel weer tien j a a r mee, zegt hij. Hij wijst ook op d e door d e on­ derwij sbezuinigingen afge­ dwongen samenwerking met a n d e r e universiteiten. "Zo'n sa­ menwerking met d e Universiteit v a n Amsterdam, dat is gewoon ellendig." En, getheologiseer? "Mijn opmerkingen in d e r a a d zijn eenvoudig e e n gevolg v a n het feit dat wij d e VU­doelstel­ ling serieus nemen. Het laatste woord is er nog niet over ge­ zegd."

(waar d e VU vanuit gaat), dat het boekje voor zijn verschijning ook ter visie kreeg, er "gewoon ingetuind". Bij het Verenigings­ bestuur blijkt niemand bereik­ b a a r voor commentaar. Alleen a l g e m e e n secretaris P.Kruysse weet te vertellen hoe het ge­ g a a n is. "Het boekje is als raam­ werk in het bestuur besproken. Toen is er e e n tekstschrijver op gezet. D a a r n a ' is d e tekst nog a a n het bestuur voorgelegd. Hier en d a a r zijn er kanttekenin­ gen gemaakt. Dingen die histo­ risch gezien niet helemaal juist waren, zijn toen bijgesteld." Het raadslid Van Grootheest ook nog m a a r eens benaderd. "Wat Van Leuvesteijn deed was niet n a a r d e boodschap luiste­ ren, m a a r d e zaak kapot inter­ preteren. Bij het OWP bestaat waarschijnlijk veel wantrou­ wen." Volgens Van Grootheest is d e brochure uitstekend ge­ schreven, vooral voor buiten­ staanders: "Het maakt duidelijk w a t je als VU bent, als gewone instelling e n als instelling met iets extra's. Met het boekje neem je g e e n afstand van de traditie, m a a r je voelt je er ei­ gentijds m e e verbonden."

Wat dat betekent? "Ik vind dat de zaak allereerst in het mode­ r a m e n a a n d e orde moet wor­ d e n gesteld. Persoonlijk m e e n ik dat e e n n a d e r e discussie tussen r a a d en college v a n bestuur op h a a r plaats zou zijn. In d e rond­ v r a a g kon dat natuurlijk niet." Volgens Van Leuvesteijn is het bestuur v a n d e Vereniging

COLOFON Hedactie­adres: De Boelelaan 1105, 1031 HV Amsterdam, tel. 020 ­ 548 4330; b g g 548 6930, 548 4325, 548 4397. Redacüekameis: OD­Ol en OD­09, Hoofdgebouw VU. Redactie: J an v a n der Veen (hoofdredac­ teur), Wmi Crezee, G e r a r d v a n Schaik, Marianne Creutzberg (redactie­assisten­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen