Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 509

W)\?aAps

20 MEI 1988

Serieuze wetenschap en frivole kunst

v a n schrijvers als Frans K eUendonk en Oek d e Jong, m a a r hun wending n a a r d e religie niet te kunnen volgen. "Met religie loopt het altijd op d e bekende weg", verklaart Peeters. Hoe die bekende w e g eruit ziet, moet blijkbaar iedereen weten want e e n n a d e r e toelichting blijft uit. Over d e literatuurwetenschap zegt hij dat hij er wel kennis v a n neemt en ervan gebruik maakt, m a a r het jargon v a n de literatuurwetenschappen in zijn eigen kritieken niet hanteert; e e n term als 'intertekstualiteit' zal hij niet g a u w op zijn computerschermpje toveren. Peeters geeft d e voorkeur a a n g e w o n e taal e n g e w o n e beelden. Om a a n d e toekomstige studenten e n collega's e e n indruk te geven wat voor vlees zij in d e kuip krijgen, hier nog d e literaire en wetenschappelijke stemverkla­ ring v a n Peeters: "Niet Scott Fitzgerald, wel Orwell, niet F.R. Leavis, m a a r wel Trilling en WUson; wel Isaiah Berlin en niet J. Derrida, wel Freud m a a r niet Jung. Wel Kousbroek m a a r niet Burnier."

^cjcC^c^%c^te9t Samenstelling: K oos Neuvel

Onder de titel 'waarheid en waarachtigheid' heeft tijd­ schrift WETENSCHAP SAMENLEVING een heel the­ manummer gewijd a a n d e literatuur e n natuurweten­ schap. Dat m a g opmerkelijk genoemd worden, d e rela­ tie tussen deze beide grootheden lijkt immers niet op het eerste gezicht voor d e h a n d te liggen. Bij zoiets als de relatie tussen filosofie en literatuur, w a a r het tijd­ schrift K risis enige m a a n d e n geleden een themanum­ mer a a n wijdde, kunnen d e meesten vrij gemakkelijk zich iets voorstellen, m a a r bij d e natuurwetenschap wordt het moeilijker. Hoe die kloof ontstaan is, legt Ilse N. Bulhof uit in e e n interessant artikel over 'serieuze' w e t e n s c h a p e n 'frivo­ le' kunst. Ze laat zien hoe geleidelijk a a n in d e natuur­ wetenschap elke vorm v a n literatuur, v a n retoriek er uit gewerkt is ten gunste v a n experimenteel onderzoek dat gebruik maakt v a n e e n franjeloze, 'objectieve' taal. Zulk taalgebruik zou e e n directe kennis v a n d e realiteit moeten opleveren plus d e d a a r m e e verbonden moge­ lijkheden om die realiteit te beheersen. Ilse N. Bulhof kritiseert die wetenschapsontwikkeling naar steeds meer eenduidigheid en zekerheid. Ze pleit ervoor om a a n d e meerduidigheid v a n d e natuur meer recht te doen en volgens h a a r kunnen d e natuurweten­ schappen iets leren v a n d e kunst. "De keuzemogelijk­ heden die een rijke meerzinnige werkelijkheid zou la­ ten, zou een grote verantwoordelijkheid opleggen: het zou de noodzaak met zich m e e b r e n g e n v a n e e n estheti­ sche houding jegens mens en milieu. Het zou ook d e noodzaak met zich m e e b r e n g e n om d e v r a a g n a a r goedheid ­ en niet de wetenschap met haar vraag naar waarheid (of relatieve waarheid) ­ centraal te stellen." Verder in d e special v a n Wetenschap Samenleving een overzicht v a n d e literatuur w a a r i n d e exacte we­ tenschappen e e n rol spelen; artikelen over belangrijke schrijvers als Robert Musil e n Primo Levi, mensen met een natuurwetenschappelijke achtergrond. En boven­ dien vroeg de redactie e e n a a n t a l wetenschappers

n a a r hun literaire voorkeur. Dat alles maakt het lezen van dit nummer tot e e n werkelijk genoegen. In het tijdschrift voor Nederlandse letterkunde LITERA­ TUUR een interview met Vrij Nederlandcriticus en a a n ­ staand VU­hoogleraar Corel Peeters. Uit het gesprek wordt duidelijk dat Peeters g e e n aanwinst zal zijn voor d e VU als we het vanuit d e zaak v a n d e doelstelling bekijken. Hij zegt w a a r d e r i n g te h e b b e n voor het werk

Nog meer service in deze rubriek. In het tijdschrift PSYCHOLOGIE staat een informatief artikel over d e dienstplicht en de mogelijkheden om je er onder uit te draaien. De homoseksuele g e g a d i g d e heeft het nog altijd gemakkelijk. Vroeger werden d e homo's al bij voorbaat weggeselecteerd, m a a r ook tot het leger is inmiddels het besef doorgedrongen: discriminatie m a g niet. Maar als de homoseksueel bij de keuring zegt moeilijkheden te verwachten v a n w e g e zijn g e a a r d ­ heid, is hij in e e n vloek e n een zucht afgekeurd. Ook als je e e n m a a l in dienst zit e n je hebt het niet n a a r je zin, word je al heel snel 'buitengewoon dienstplichtig' verklaard. Afgestudeerde wiskundigen e n sociologen die gek worden v a n verveling in het leger omdat ze ook moeten corveeën, kunnen zich gemakkelijk laten lozen. Dat geldt ook voor a n d e r e mensen met a a n p a s s i n g s ­ moeilijkheden: mensen die getreiterd worden, heim­ wee hebben e n dergelijke. Het mes snijdt hiermee a a n beide kanten: mensen worden niet tegen hun zin in het leger gehouden en het leger ontdoet zich v a n lastige klanten e n sfeerverziekers m a a r behoudt toch meer d a n voldoende a a n b o d over. Er blijft toch nog altijd één vervelend aspect a a n kle­ ven. Werkgevers spitsen namelijk nog altijd hun oren w a n n e e r ze zien dat e e n sollicitant 'ongeschikt' of 'bui­ tengewoon dienstplichtig' is verklaard. In veel gevallen zal dat voor je aanstelling niet zo heel veel uitmaken, met n a m e omdat a a n een interne medische e n psycho­ logische keuring meer w a a r d e wordt gehecht, m a a r niet iedereen zal het zo leuk vinden om te moeten uitleggen w a a r o m hij precies afgekeurd werd.

Dr. Bannenberg in proefschrift over drankverslaafden:

'Alcoholisten kloppen v a a k I a a n bij verkeerde deur' Niet alle alcoholisten komen in de hulpverle­ ning op de juiste plaats terecht om hen van hun verslaving te verlossen. Soms belanden 'lichte gevallen' in zeer intensief werkende versla­ vingsklinieken. Dit kan voorkomen worden als de opnamegesprekken bij de verschillende hulpverleningsinstellingen uniformer zouden zijn. Dit zegt dr. Guus Bannenberg in z'n proefschrift over 'Afstem­ ming van alcoholproblematiek en hulpverlening', w a a r o p hij vorige week promoveerde a a n de VU. Sinds januari werkt hij bij het Nederlands Instituut voor Praeventieve Gezondheidszorg. Bannenberg interviewde 146 al­ coholisten die zich in d e zomer van 1985 a a n m e l d d e n bij^ het Amsterdamse Jellinek Centrum, een instelling w a a r verschillen­ de behandelingen mogelijk zijn Advertentie

SOCIAALBELEID

voor alcoholisten. Tevens inter­ viewde Barmenberg d e hulp­ verleners die toelatingsgesprek voeren. Hoe afhankelijk alcoholisten v a n drank zijn, blijkt uit d e g e ­ sprekken. "Zonder alcohol k a n ik niet normaal en helder den­ ken", vertelt e e n m a n v a n 29 jaar. Vaak zijn ruzies met d e partner e e n aanleiding om hulp in te roepen. "Voor mijn vriendin ben ik n a a r d e hulpverlening gestapt. Dat moet v a n h a a r . Ze ziet niet zozeer op tegen die bor­ rel, m a a r ze is b a n g dat ik weer driftig wordt." Momenteel zijn er voor alcoho­ listen drie behandelingsvormen mogelijk. O p n a m e in e e n ver­ slavingskliniek, advies e n bege­ leiding v a n een Consultatiebu­ reau voor Alcohol en Drugs (CAD) of e e n ontgiftingskuur bij een detoxicoloog. Het is d e p a ­ tiënt die beslist bij welke instel­ ling hij aanklopt. Vervolgens wordt hij opgeroepen voor een toelatingsgesprek. Driekwart v a n d e patiënten wordt in be­ handeling genomen bij die in­ stelling of afdeling w a a r hij zich

Diana Doornenbal heeft aangemeld. Negentien procent wordt doorverwezen, vooral v a n e e n CAD of kliniek naar de ontgiftingsafdeling. Deze afdeling kent nauwelijks toelatingsvoorwaarden. Ban­ nenberg noemt d e detoxicoloog in z'n proefschrift d a a r o m e e n vangnet v a n d e alcoholhulpver­ lening. Alhoewel Bannenberg niet d e resultaten v a n d e uiteindelijke behandeling heeft onderzocht, schort er volgens hem het e e n e n a n d e r a a n d e opnamecrite­ ria. Hulpverleners toetsen tij­ dens het gesprek meestal alleen of d e alcoholist in aanmerking komt voor d e behandeling waarvoor hij zich heeft a a n g e ­ meld. Met als gevolg dat e e n deel v a n d e patiënten in e e n kliniek belandt terwijl ze nog nooit eerder professionele hulp h e b b e n g e h a d e n behandeling bij een CAD beter zou zijn ge­ weest, aldus Bannenberg. Een CAD heeft d e functie v a n eerste opvang terwijl een kliniek e n detox voor ernstig verslaafden de a a n g e w e z e n plaats is. Ook vindt Bannenberg dat tij­ dens het toelatingsgesprek te­ veel wordt gekeken hoe lang d e patiënt al verslaafd is. Dit zegt volgens hem niet altijd alles over d e ernst v a n d e verslaving. Bannenberg pleit ervoor d e toe­ latingsgesprekken voor d e ver­ schillende hulpverleningspro­ gramma's op één punt te laten

Ruim e e n d e r d e v a n de alcoholisten heeft e e n psychiatrische be­ handeling achter d e rug. plaatsvinden. Daardoor zouden de kenmerken v a n d e patiënt getoetst kunnen worden a a n alle soorten behandeling. Dat is ook voor d e patiënten veel over­ zichtelijker. Instellingen als ver­ slavingsklinieken en CAD's moeten hiervoor meer om de ta­ fel g a a n zitten. Uit het onderzoek blijkt even­ eens dat 23 procent v a n d e alco­ holisten ook nog eens verslaafd is a a n medicijnen. Zij worden me%f tal opgenomen in e e n kli­

niek v a n w e g e d e mogelijke ex­ tra ontwenningsverschijnselen tijdens de, in principe alcohol­ en mgdicijnvrije, hulpverlening. Ruim een derde v a n d e alcoho­ listen heeft een psychiatrische b e h a n d e h n g g e h a d en 18 pro­ cent heeft zelfs een o p n a m e in een psychiatrisch ziekenhuis achter de rug. Voor deze groep moet een speciaal b e h a n d e ­ lingsprogramma komen zodat deze mensen niet tussen de wal en het schip vallen, aldus Ban­ nenberg.

tl i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen