Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 470

29 APRIL 1988

/UD\?1\?^ "Ik geef ze de kost, die docenten die menen dat er een volstrekt helder betoog in de dictaten wordt genoteerd. Als ze die schriften in zouden zien, zouden ze vreselijk schrikken," zegt drs. Florence Pijpers-Drenth, medewerkster bij het Onderwijs Adviesbureau van de VU. Zij heeft in haar takenpakket de onderwijskundige professionalisering van docenten. Veel universitaire docenten scoren matig op het gebied van onderwijsgeven. Een cursus doceervaardigheden kan heel wat studentenleed voorkomen. Of, tot leuke reacties leiden. Zo trof een docent nadat hij zijn werkgroepsprogramma totaal had omgegooid na het volgen van een cursus hierover, een grote bos bloemen op zijn bureau aan. Een presentje van zijn studenten uit dankbaarheid voor het goede onderwijs. Een initiatief dat navolging verdient? Pijpers: "Achteraf hoorden we van die studierichting dat de studenten hadden gezegd dat er meer docenten naar zo'n cursus zouden moeten gaom omdat het niveau merkbaar hoger was geworden." Uit evaluatiegegevens over de studierichtingen psychologie, geneeskunde, tandheelkunde, aardwetenschappen en economie bbjkt dot elke studierichting

Geeja Oldenbeuving naar verhouding evenveel goede en matige tot slecht functionerende docenten heeft. De waardering van studentenzijde per studierichting ligt in dezelfde orde van grootte. Dat betekent ook dat elke studierichting slecht functionerende docenten heeft die baat kunnen hebben bij een cursus algemene didactische vaardigheden. "Vooralsnog is er geen enkele grond voor de door sommige studierichtingen verkondigde opvatting dat verbetering van de algemene didactische vaardigheden juist bij hen niet nodig is en dat alleen eventueel baat gevonden zou kunnen worden bij gerichte vakdidactische trainingen voor docenten," schrijft Wim van Os in een publicatie van het Onderwijs Adviesbureau, alwaar hij medewerker is.

Drs. Florence Pijpers-Drenth: studenten willen waar voor hun geld.

Foto Kees Keuch. AVC/VU

Zi]n suggestie is duidelijk er schort het een en ander aan de basisvaardigheden van veel universitaire docenten. Bij de v u hebben in de afgelopen tien jaar 617 docenten deelgenomen aan een van de verschillende cursussen doceervaardigheden die het Onderwijs Adviesbureau verzorgt. Deze bijscholing wordt gefinancierd uit het algemene budget van het onderwijsbureau. Het kost de docenten niets. Ook het lesmateriaal is gratis. Docenten uit de faculteiten tandheelkunde en geneeskunde besteedden de meeste tijd aan bijscholing, mensen uit de bèta-hoek en de Letterenstudies waren relatief ondervertegenwoordigd. Wat in de cursussen aan bod komt is met een paar steekwoorden: Het opzetten van een betoog, het aangeven van de rode draad, inspelen op vragen, benutten van het bord, de overheadprojector, video, formuleren van vragen, geven van advies, studenten enthousiast maken, enzovoorts.

E]

vertellen hoe ze hun presentatie moeten doen." Ook voor zijn eigen onderwijspraktijk deed Feenstra nuttige tips op. "Ik heb daarna een paar dingen in mijn eigen colleges veranderd, bijvoorbeeld dat ik vóóraf vertel w^aar mijn betoog over zal gaan. De laatste vijftien minuten van mijn college reserveer ik voor een korte samenvatting van mijn voordracht. Dat het volgen van de cursussen mij goed bevallen is, kan ik ook onderbouwen, omdat ik vanuit mijn vakgroep vier, vijf andere mensen zover heb gekregen dat ze

ii ?9

r

^ -^K

i ^j

>

Mini-colleges Zo geven de deelnemers aan de cursus hoorcolleges geven een mini-college van vijftien minuten voor de camera voor medecursisten, afkomstig van verschillende faculteiten. Het voordeel van zo'n gemengde groep is dat de overige deelnemers op het mini-college reageren dis leek. Hun reacties zijn dus enigszins vergelijkbaar met die van studenten. Het gaat om het praktisch oefenen van doceervaardigheden. Een docent/cursist die zich bijvoorbeeld houterig beweegt, krijgt niet het advies zich anders te bewegen, maar de tip om meer het bord te benutten of de overheadprojector te gebruiken. Daardoor wordt die houterige motoriek als het ware gemaskeerd. Een tweede voorbeeld: iemand die te snel praat krijgt tijdens de cursus het advies meer samenvattingen te geven, meer voorbeelden aan te halen en het bord te gebruiken omdat dit het temp>o drukt. Omgekeerd krijgt een langzame prater de tip om een deel van de informatie die hij wil overdragen op een sheet te zetten, zodat in ieder geval de kern van dat college in het dictaat komt. In een faculteit waar de sfeer onderwijsvnendehjk is, komen docenten er eerlijk voor uit dat ze aan bijscholing op het gebied van (vak)didactiek doen. Dat is het geval bij faculteiten als tandheelkunde en geneeskunde bijvoorbeeld. Bij tandheelkunde zijn zelfs hele vakgroepen, inclusief hoogleraar, in

'Degene die het écht nodig hebben, ontbreken' "Ik had het gevoel dot ik goed college gaf, maar er zal vast wel nog iets te leren zijn dacht ik hijzelf en ik heb er geen seconde spijt van gehad," zegt prof. dr. L. Feenstra over de docententrainingen die hij heeft gevolgd. De keel-, neusen oorarts bij de medische faculteit deed de cursus colleges geven en een onderwijsoriënteringscursus. "Bij colleges geven heb ik ontdekt wat typische beginnersfouten zijn en dat is voor mij heel nuttig gebleken omdat ik assistenten-in-opleiding coach. Ik kan ze nu veel beter

F:

naar de trainingen zijn gegaan," vertelt hij. "Ook zij kwamen enthousiast terug." Zijn ervaring is alleen dat docenten die het écht nodig hebben ontbreken op de cursussen, terwijl degene die onderwijs geven leuk vinden (en het al goed doen) zich enthousiast aanmelden. "Op zich is dat wél attractief want dan zit je nooit met vervelende mensen op zo'n cursus. Maar de bedoeling van zo'n training is juist mensen die geen aardigheid hebben in het geven van onderwijs te enthousiasme-

Praten over lesaanpdl %J tl* t ? X JL11? JL1-

hun .

Onderwijsgeven gaat vanzelf. Als de studenten het niet snappen, ligt dat niet aan de docent, maar a a n de domme student, Een boude bewering? Tijdens het lesgeven praat negentig procent van de docenten te vlug of te langzaam, weet hoofdzaken niet training geweest. Dit is echter niet zo verwonderlijk aangezien bij tandheelkunde veel aandacht IS besteed aan het onderwijs en er uitgebreide evaluatieonderzoeken zijn geweest. Bij geneeskunde is in 1981 het curriculum geheel vernieuwd. Dat was een mooie aanleiding om ook de didactische vaardigheden bij te scholen. "Doordat wij in verhouding een groot docentencorps hebben, lijkt het alsof er ontzettend veel deelnemers waren," zegt onderwijscoördinator dl. ]. Heijlman. Van de tweehonderd docenten zijn ongeveer tachtig op cursus geweest.

Hogere eisen De deelname was om diverse redenen hoog. Toen het curriculum van medicijnen vernieuwd is en overgeschakeld werd van vakgroeps-, naar blokonderwijs kregen méér docenten een onderwijstaak. Het merendeel heeft toen een basiscursus gevolgd. Heijlman: "De belangstelling was ook groot omdat de inrichting van het curriculum volop in discussie was en wil je een gesprekspartner zijn, dan moet je toch enigziiïs op de hoogte zijn van de terminologie." Nog een reden is dat genees-

kunde jaarlijks een uitgebreid evaluatie-onderzoek heeft, waardoor de kwaliteitsverbetering van het onderwijs meer gewicht heeft gekregen. "Door de evaluaties kregen docenten inzicht in hoe de studenten over hen oordelen. Individuele docenten gingen daardoor hogere eisen aan zichzelf stellen en het was een reden om naar een cursus te gaan om zwakke punten te verbeteren." Of de kwaliteit van het onderwijs bij geneeskunde alleen vanwege de trainingen enorm verbeterd is, betwijfelt Hijlman. "Ik denk dat de effecten nauwelijks merkbaar zijn. Wel denk ik dot op onderwijskundig niveau nu meer mensen mee kunnen praten over het onderwijs en de organisatie ervan." De faculteitsraad van Geneeskunde heeft in ieder geval besloten bij de aanstelling van nieuwe docenten afspraken te maken over bijscholing.

Cursus verplicht De faculteit sociaal-culturele wetenschappen (SOW) heeft besloten al haar medewerkers met een onderwijstaak naar een training doceervaardigheden te sturen. SOW stelt deze docentencursus verplicht. De training omvat zeven bijeenkomsten

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen