Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 455

fiD\pS^^

22 APRIL 1988 "Je moet studeren vanuit je inte­ resse­sfeer. Als ik alles over h a d mogen doen, w a s ik misschien wel sociologie g a a n doen. De arbeidsmarkt is toch niet te voorspellen. Ik ben vorig j a a r de eerste werkloze program­ meur al tegengekomen." Joop Zinsmeister is afgestu­ deerd politicoloog en één v a n de vele werkloze academici. Joop voelt zich "niet onprettig bij het werkloos zijn", zoals hij zelf zegt. "Ik h e b e e n a a n t a l vaste dingen in d e week. Ik sport veel, speel in verschillende bandjes en help zo nu en d a n studenten bij het schrijven v a n hun scrip­ tie. Net als iedereen h e b ook ik weleens e e n slechte d a g , m a a r dat heeft niet zozeer te m a k e n met werkloosheid m a a r meer met dingen die niet lukken. Bij­ voorbeeld w a n n e e r je n a e e n sollicitatiegesprek toch wordt afgewezen. Je bent d a n heel ver geweest e n toch kiezen ze voor een ander, dat werkt heel de­ motiverend. Dan zit je weer even in d e put." "Waar ik wel v a n b a a l is d e kapitaalvernietiging die plaats­ vindt. Ik h e b drieëntwintig j a a r op school gezeten e n d a n is er geen werk voor mij, terwijl je als politicoloog op zoveel plaatsen inzetbaar bent. Bij veel vereni­ gingen en organisaties zijn be­ leidsgroepen v a n tien personen teruggebracht n a a r drie. Dat is zonde want het beleid op d e lange termijn blijft d a n liggen. Dat loopt op d e n duur allemaal vast."

Omscholing Er zijn in Neder land vijf om­ scholingscursussen om de werk­ loze hooggeschoolden wee r aan het wer k te kr ijgen, maar de v r a a g naar e e n plaats bij deze p r ojecten Is vele malen groter d a n de capaciteit. Voor

Academici als echte minima

'Ik baal toch wel van die kapitaalsvernietiging' Nederland telt bijna 20.000 werkloze academi­ ci. Bedrijfsleven, overheid en zelfs de Europese Gemeenschap pompen miljoenen in omscho­ lingsprojecten om de hooggeschoolden a a n het werk te krijgen. Toch is een grote groep van hen gedoemd op bijstandniveau te leren leven met hun onvervulde wensen. Een gesprek met drie van hen. duizenden afgestudeerde stu­ denten geldt ieder j a a r weer dat ze zijn voorbestemd tot e e n be­ s t a a n zonder uitzicht op e e n be­ trekking die in overeenstem­ ming is met hun opleiding. "Ik ben niet met mijn studie be­ gonnen met het idee om e e n b a a n en een hoog salaris te krij­ gen. Mensen die zich a a n dat idee vastklampen, zullen het best moeilijk hebben," zegt San­ dra die h a a r a c h t e r n a a m liever onvermeld ziet. Sinds twee j a a r is ze werkloos cultureel antropo­ loge. Veel studenten komen er n a hun studie achter dat er g e e n v r a a g is naar d a t g e n e waar ze voor hebben gestudeer d. Soms is d e vraag er wel maar is het aan­ bod zo gigantisch dat d e k a n s op wer k zeer klein is. Nadat Joop in mei 1986 w a s af­ gestudeerd, b e g o n hij fanatiek te solliciter en. Ondermeer op e e n advertentie waarin een jon­ g e academicus zonder ervaring werd gevraagd. 'Wij h e b b e n ze­ venhonderd reacties g e h a d op

De decaan: keuze van studie vaak niet goed doordacht Drs. C.P. Visser, decaan van het Amsterdams Lyceimt: "De helft van de ongevee r driehonderd atheneum­ e n gymnasiumleerlingen die d e school r ijk is, str oomt door n a a r de univer siteit Vaak zonder goed n a te denken over hun keuze. "We hebben nu een VWO­diplomo, daar kürmen w e mee naar de uni­ versiteit dus don g a a n w e ook naar die univer siteit', is de r edenatie van de meeste leerlingen. Het is e e n soor t automatisme. Het g e g e v e n dat alleen in het eer ste jaar van de universiteit een der de van de studenten afhaakt of omzwaait, zegt al genoeg. Ze vonden achter af de studie niet leuk of hebben een te eenvoudige voor stelling ge­ maakt over het studeren a a n een universiteit." De studies rechten e n econo­ mie zijn populair. Vooral rechten scoort q u a arbeids­ marktperspectieven echter niet best. Het is e e n mode­ vak. Veel leerlingen die wel willen studeren, m a a r niet precies weten wat, zien rech­ ten wel zitten. Het is e e n bre­ de studie w a a r m e e je veel kanten uit kan. A a n het feit dat de kans op een b a a n met deze studie erg klein is, wordt niet zo z w a a r a a n g e ­ tüd." "Economie wordt v a a k geko­ zen dankzij d e goede voor­

uitzichten. Je kunt g e e n kr ant openslaan of er staat wel e e n economisch v e r h a a l in. De leerling ziet meteen dat economie belangrijk is. Of ze echt gemotiveerd zijn, is e e n a n d e r verhaal." Motivatie om e e n vak te stu­ deren is erg belangrijk. Wanneer ik een advies moet geven, let ik d a a r als eerste op. Je moet iets kiezen wat je leuk vindt, want je zit er mis­ schien voor je leven a a n vast. Pas in tweede of derde instantie wijs ik op d e ar­ beidsmarkt. Het omgekeerde zou zijn dat je leerlingen a d ­ viseert een studie te kiezen w a a r v a n je zeker weet dat ze een b a a n zullen krijgen. De effecten v a n d e actie 'Kies exact' merk je nu al. Soirmiige leerlingen probe­ ren het terwijl ze niet echt goed w a r e n in d e exacte vakken. Het gevolg is dat ze halverwege afhaken. Als wiskunde verplicht was, zou­ den veel leerlingen niet eens a a n een diploma toekomen." "Ik wijs altijd wèl op d e ver­ schillende mogelijkheden binnen één vakgebied". "Als • je talen leuk vindt, hoef je niet direct letteren te g a a n studeren. En als bouwkunde je wel wat lijkt, kun je ook n a a r d e HTS. Bij leerlingen die twijfelen zal d e factor werk d e doorslag geven om toch voor d e HTS te kiezen."B

d e vacature. Helaas is d e keus niet op u gevallen', luidde het antwoord o p d e brief. Joop: "Dat w a s een hele dom­ per. Ik wist gelijk hoe ik in d e markt lag. Toen ik met m'n stu­ die begon, w a s dat wel anders." Sommigen komen h e l e m a a l ontgoocheld v a n d e universiteit af. De studie is ze dermate te­ gengevallen dat er v a n enige ambitie niet veel meer over is. Peter Koger studeerde a n d r a ­ gologie a a n d e Universiteit v a n Amsterdam, e e n inmiddels op­ geheven studierichting. Hij koos d e studie gedeeltelijk uit sociale bevlogenheid. "Ik w a s actief in club­ e n buurt­ huiswerk en k w a m teveel pro­ blemen tegen waarvoor ik g e e n oplossing wist," zegt hij. "Ik h a d een massief beeld v a n d e uni­ versiteit. Ik dacht dat er kennis werd v e r g a a r d e n informatie doorgegeven. In plaats d a a r ­ v a n kwam ik in e e n theekrans terecht met aUemaal wollige praat. Met Marx in d e rugzak werd over minvermogenden, arbeiders e n onderlagen ge­ kletst. Ze leuterden over wat het beste voor deze groepen zou zijn, terwijl niemand wist over wat voor mensen ze spraken, omdat niemand erbij hoorde. Er restte mij niets a n d e r s d a n mijn eigen w e g zoeken in d e 'theek­ ransensfeer'."

Illusies Peter maakt zich g e e n enkele illusie over zijn k a n s e n op d e arbeidsmarkt. "Ik d e e d tijdens mijn studie al veel a n d e r e din­ g e n zoals het bouwen v a n e e n woonboot en d a a r o m viel ik n a het afstuderen als werkoze niet in e e n zwart gat. Ik probeer mijn

Diana Doornenbal Henk Vlaming wetenschappelijk niveau op peil te houden, m a a r meer d a n het scherp houden v a n het be­ stek is het niet. Als ik weten­ schappelijk onderzoek in e e n archief in Leningrad h a d kun­ nen doen, h a d ik dat leuk ge­ vonden. Maar dat is nu een­ m a a l niet zo. A a n d e a n d e r e kant vind ik d e wetenschappe­ lijke wereld eng. Veel tenen­

diend. Na e e n j a a r werd mijn verzoek afgewezen." "Voor een b a a n kom ik n a u w e ­ lijks in aanmerking, want ik ben bijna veertig e n te duur op d e arbeidsmarkt. Het enige wat ik kan, is onderzoek doen in d e plaats w a a r ik woon, zodat ik niet hoef te reizen voor bronnen­ onderzoek. Als ik toch a a n het minimum moet zitten, doe ik lie­ ver iets wat ik leuk vind." "Om verder te kunnen in d e w e ­ tenschap moet ik fondsen a a n ­ boren. Maar daarvoor moet ik publicaties kunnen overleggen. Men heeft mij geadviseerd mijn scriptie in mootjes te hakken en in stukjes te publiceren. Maar dat inspireert mij niet. Het zou betekenen dat ik p a s op d e plaats moet m a k e n om reclame te maken voor mijzelf. Het lijkt d e omgekeerde wereld. Je moet eerst onderzoek doen en p a s d a a r n a krijg je geld in plaats v a n omgekeerd."

Foto Bram de Hollander

trapperij en resultaatwerk. Ik ben achteraf blij dat ik eruit ben." S a n d r a studeerde cum laude af. Ze wU heel g r a a g e e n proef­ schrift schrijven en verder g a a n in de wetenschap. Maar h a a r mogelijkheden zijn schier nihil. "Na mijn afstuderen kon ik een beurs krijgen om e e n promotie­ onderzoek te doen. Maar dat mocht niet v a n d e sociale dienst. Ik h e b toen e e n be­ zwaarschrift bij B W inge­

"Ik ben er nu niet boos meer om. Dat komt omdat ik mij afvraag of d e wetenschap het nog wel w a a r d is om je voor in te span­ nen. Het lijkt wel of alleen het aantal publicaties nog belang­ rijk is en niet meer wat d e in­ houd ervan is. In d e weten­ schap kom je niet verder als je jezelf niet loopt te propageren. Het is een markt geworden, e e n wedren om niet bij d e werklozen te horen. Ik vind het roofbouw op de afgestudeerden." a

De arbeidsconsulente: ze passen niet in het werkteam Arbeidsconsulente drs M. Hendhkse van het Gewestelijk Arbeidsbureau van Amster­ dam "In d e regio Amster­ d a m zijn op dit moment 4806 werkloze academici geregis­ treerd. D a a r v a n zit een p a a r procent in opleiding. Ik denk dat je over het a l g e m e e n kunt zeggen dat hoe langer iemand werkloos is, hoe moeilijker het wordt om nog e e n betrekking te vinden. Als arbeidsbureau kunnen wij niet veel voor werk­ loze academici' doen, want een werkgever komt niet in d e eerste plaats bij ons w a n n e e r hij een academicus zoekt. Voor e e n b a a n zou ik in vak­ bladen als /ntermedi'air kijken, want daarin s t a a n d e vacatu­ res voor d e universitair ge­ schoolden."

"Soms n e m e n academici ge­ noegen met een b a a n die ver b e n e d e n hun niveau ligt, m a a r dat komt weinig voor. Een werkgever neemt niet snel een academicus a a n voor een functie als havenarbeider. Zo'n persoon past niet in het werkteam. D a a r n a a s t g a a n hooggeschoolden zich snel vervelen in lage banen." "Een werkloze academicus probeert d e eerste tijd v a a k in het eigen vakgebied a a n d e slag te komen. Ze solliciteren veel, m a a r als dat niet lukt, kijken ze om n a a r a n d e r e mo­ geljkheden. Het is ook niet makkelijk als je zeven j a a r biologie hebt gestudeerd om die kennis d a n d e rug toe te keren. Ze moeten er a a n toe zijn. D a a r n a kijken ze eerst in d e m a r g e v a n het vakgebied.

n a a r b a n e n als directiesecre­ taris. Op zo'n vacature sollici­ teren d a n achthonderd men­ sen." "Na verloop v a n tijd g a a t d e geleerde wetenschappelijke kennis verloren, tenzij d e a c a ­ demicus door zelfstudie bij probeert te blijven. Maar dat is een hele kluif, vooral in d e technische beroepen. Maar die liggen juist weer goed in de markt. We h e b b e n te wei­ nig menskracht om d e werklo­ ze academici goed te kunnen volgen. Het is zonde dat er e e n wetenschappelijk potentieel rondloopt w a a r niets m e e wordt g e d a a n . Het g a a t om mensen met een goed stel her­ sens; ze zijn goed g e n o e g om een studie te voltooien. Ik noem het kapitaalvernieti­ ging."

1

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen