Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 306

^D\pL\pS "Mijn hart is verknocht a a n dat land, ook al zegt mijn brein..." De Zuidafrikaanse professor van de School tor psychology v a n de Engelstalige Witwatersrand-universiteit in Joharmesburg heft berustend een h a n d omhoog. Het compromis dat hij over d e apartheidspolitiek met zichzelf gesloten heeft, is dat hij z'n wetenschap in dienst stelt v a n d e Zuidafrikaanse zwarte cultuur. Hij ziet het overbrengen v a n z'n kennis over zwarten binnen zijn eigen blanke g e m e e n s c h a p als d e zinvolste hulp die hij k a n geven a a n d e anti-apartheidsbeweging. Hij koos voor het prop a g e r e n v a n een Afrocentrische cultuur omdat hij d a a r m e e de kloof tussen wat het hart fluistert en het brein ingeeft, kon dichten. Maar d e twijfel is gebleven. A a n d e muur v a n zijn kamer, w a a r tevoren d e gepensioneerd e professor dr. A. P. Cassee v a n de vakgroep klinische psychologie, hangt een prent die d e fase zou kunnen symboliseren waarin d e blanke minderheids-

Gastcolleges In d e periode v a n 9 februari tot en met 1 maart geeft prol. dr. T.L. Holdstock vier gastcolleges over d e Afrocentrische psychologische b e n a dering. Deze colleges die voor alle belangstellenden toegankelijk zijn worden gegeven in het Hoofdgebouw op 9, 16 e n 23 februari en op 1 maart. Tijden: v a n 15.30 tot 17.00 uur

29 JANUARI 1988 regering v a n Zuid-Afrika verkeert: lekkende vlammen kronkelen omhoog tegen d e achtergrond van e e n bloedrode half achter d e horizon verzoiiken zon. Kan een Westers geschoold e psychotherapeut eigenlijk wel iets doen a a n het lijden v a n de zwarte Afrikaan e n tegen d e wreedheid v a n d e Zuidafrik a a n s e autoriteiten e e n d a a d stellen?' "Dat is een typisch Westerse vraag," oordeelt d e hoogleraar. "Deze Westerse samenleving is doortrokken v a n d e g e d a c h t e ' dat ze dingen wil doen, daden wil stellen. Afrika zal zijn eigen weg vinden. Het is niet a a n ons of a a n het Westen om h a a r die weg voor te schrijven of te wijzen. Heb vertrouwen." Klassieke muziek verzacht het voor Holdstock pijnlijke gespreksonderwerp. Het d r a a g b a r e radiootje op d e hoek v a n het bureau geeft af e n toe storende piepen e n kraken. Dat deert hem niet. Veel rauwer op het dak vallen, komt d e confrontatie met het land w a a r hij als blanke Zuidafrikaan een symbool v a n is. Misverstanden moeten uit d e weg geruimd worden. ~"Mijn standpunt is dat d e apartheid een symptoom is v a n een dieper liggend tekort v a n d e regering. Dat tekort is: e e n gebrek a a n respect. Tussen e e n blanke en een zwarte g a a p t e e n diepe kloof v a n wantrouwen. Mensen leven er totaal langs elkaar heen. Ze h e b b e n nauwelijks e e n persoonlijk contact. Er zijn enorme barrières. De wetgeving cultiveert die muren v a n minachting. Ten grondslag a a n die houding ligt een gebrek a a n respect voor het Afrikaanse culturele erfgoed." "Zuidafrika is d e implantatie v a n Europese levenshoudin-

Zuidafrikaanse gasthoogleraar Holdstock n( zijr

'Een zwart Zuid-Afrika hei Dagelijks eist de anti-apartheidsstrijd in ZuidAfrika minstens acht doden. Ondertussen brandt in het hart v a n d e blanke Zuidafrikaanse hoogleraar klinisch psychologie Len Holdstock - sinds deze m a a n d gasthoogleraar a a n de VU - een gewetensvraag. Vanuit welk land kan hij het meeste doen a a n het bewerkstelligen v a n een gunstig klimaat voor e e n machtsomwenteling? Vanuit Nederland? Vanuit ZuidAfrika? gen," stelt Holdstock. "Deze Europees-Amerikaanse cultuur staat h a a k s op die v a n Afrika. De Zuidafrikaanse blanke heeft g e e n respect voor d e identiteit v a n d e Afrikaan, voor h a a r cultuur, voor h a a r omgangsvormen. Dat verkondig ik openlijk, want zwart Afrika heeft d e blanke veel te bieden op het gebied van interpersoonlijke relaties, kunst, muziek, godsdienst, levenshouding. Ik h e b diep respect voor d e kracht, k a m e r a a d schap, veerkracht, wü, vreugde en wanhoop v a n d e zwarte g e meenschap. Hij vervolgt zijn apologie met: "Ik zie het als mijn t a a k om mij te wijden a a n d e vermindering v a n d e absolute onbewustheid voor d e Afrikaanse cultuur binnen mijn eigen blanke g e m e e n schap. Als blanke Zuidafrikaan b e n ik daadwerkelijk bereid te integreren; cultureel en spiritueel é é n te worden met d e zwarte Afrikaan. En bij m'n weten b e n ik in Zuidafrika d e énige sociaal-wetenschapper die deze

verafrikanisering propageert in wetenschappelijke publicaties en in d e media."

Rogerstherapie Psychotherapie zoals Holdstock dat op de universiteit v a n Stellenbosch en in Wisconsin in Amerika leerde, is helemaal niet t o e p a s b a a r op Zuidafrikanen, ontdekte hij. Vanuit dit inzicht, ontwikkelde d e deskundig e op het gebied v a n groeps-en individuele therapie, v a n breinen slaapnavorsingen, v a n persoonlijkheidsstudies en transpersonele psychologie, e e n AIrocentrische psychologische benadering. De oeroude rituelen en ceremoniële tradities krijgen in deze benadering e e n plaats binnen zielkundig onderzoek. De ironie wil echter dat hij niet om dit specialisme door d e faculteit v a n d e psychologische en pedagogische wetenschappen n a a r d e VU is g e h a a l d . Hij is tevens d e deskundige op het gebied v a n d e Rogerstherapie, e e n vakgebied dat C a s s e e be-

Engelstalige universiteiten Zuid-Afrika in de slag met Botha'

'Wij laten ons niet prostitueren' Nooit eerder heeft zich in d e Zuidafrikaanse universitaire geschiedenis zo'n nadrukkelijke scheiding der geesten voltrokken als d e afgelopen m a a n d e n . Hoewel er altijd tegenstellingen hebben b e s t a a n tussen d e Engelstalige en Afrik a a n s e universiteiten - de laatste worden beschouwd als instrumenten v a n d e NationalePartij-politiek v a n d e regering Botha, d e eerste geven blijk v a n een meer liberale opstelling lijkt de kloof nu onoverbrugbaar. De oorzaak v a n d e nu verder a a n d e oppervlakte gekomen tegenstellingen tussen deze twee, voornamelijk blank-wetenschappelijke, grootheden, heeft alles te maken met d e in oktober van dit jaar door d e regering Botha ingevoerde censuurmaatregelen. Die moeten, aldus de verantwoordelijke minister v a n opvoeding, F.W. d e Klerk, in de toekomst voorkomen 'dat universiteiten nog langer worden gebruikt voor politieke en staatsgevaarlijke activiteiten'. In zijn toelichting op d e nieuwe wettelijke regelingen, die zijn opgenomen in sectie 25(1) v a n d e wet op d e universiteiten, zegt minster De Klerk onder meer, dat 'er op b e p a a l d e universiteiten in toenemende mate sprake is van politieke intimidatie, waardoor individuen in hun wetenschappelijke werkzaamheden worden gehinderd'. 'Om d e individuele rechten v a n d e studenten en academici te g a r a n deren en ervoor zorg te dragen.

D

Ruud de Wit Zuidafrikaans correspondent voor een a a n t a l Nederlandse media.

dat de traditionele academische w a a r d e n en s t a n d a a r d e n gehandhaafd blijven' zullen d e universiteiten zelf strenge maatregelen moeten nemen om te voorkomen, 'dat er onwettige activiteiten op d e campussen

worden ontplooid, of dat er prop a g a n d a wordt gemaakt voor verboden organisaties, of dat er p r o p a g a n d a wordt g e m a a k t voor verboden organisaties, zoals het ANC'. Mochten d e universiteitsbesturen daarbij toch in gebreke blijven, d a n zullen hun staatssubsidies worden ingetrokken. De aankondiging v a n deze maatregelen - ze werden per 19 oktober v a n kracht - kwam niet helemaal onverwacht. Al enige m a a n d e n daarvoor h a d De Klerk d e universiteitsbesturen laten weten, dat hij m a a t r e g e -

'%^*ï= 10"^» Stoelen gebruikt als communicatiemiddel. Zo lieten d e studenten v a n Witwatersrand weten, hoe zij dachten over d e bemanning v a n e e n steeds boven hun campus circelende politiehelicopter. Foto: Airafix/Eric Miller

len wenste te nemen 'om te zorgen, dat het geld v a n d e belastingbetaler op een positieve e n constructieve manier gebruikt zou worden'. De noodzaak voor deze maatregelen b a s e e r d e d e minister op een a a n t a l gewelddadige incidenten op d e campussen, met n a m e op die v a n d e Witwatersrand, Kaapstad en Westkaapland, waarbij studenten en wetenschappelijke staf tegenover z w a a r b e w a p e n d e politie-eenheden w a r e n komen te staan. Hoewel d e Engelstalig e universiteitsbesturen d e minister onmiddellijk lieten weten 'grote bezwaren te h e b b e n tegen een door d e regering opgelegde rapportageplicht over politiek g e l a d e n bijeenkomsten op hun campussen en nog minder bereid w a r e n om d a a r t e g e n a c ties te ondernemen', besloot deze ze toch eenzijdig door te voeren. Op 28 oktober lieten bijna twintigduizend academici, studenten en overige universitaire medewerkers op een a a n t a l universiteiten merken, hoe ze over de Klerks nieuwe maatregelen dachten. 'De Klerk, blijf met je h a n d e n v a n onze Wits universiteit af', s c a n d e e r d e d e u n i v ^ s i teitsbevolking op e e n demonstratie in het centrum v a n Johannesburg. Wat minder diplomatiek w a s d e boodschap die een a a n t a l studenten met stoelen vormde op het grasveld v a n d e universiteit, speciaal voor een rondcirkelende politiehelicopter. 'Fuck off', las d e b e m a n ning.

Geeja Oldenbeuving heerde. En hij is d e potentiële kandidaat om diens werk voort te zetten. Voorstanders v a n een academische boycot pleiten ervoor alle wetenschappelijke contacten (ook d e individuele) met d e apartheidsstaat te verbreken. Dat standpunt onderschrijft Holdstock niet. "Een boycot geeft d e buitenwereld d e idee dat ze iets k a n doen, maar...het is een futiliteit! Het is e e n theoretische term zolang dat niet consequent toegepast wordt. En dit gebeurt niet," weet hij. Daarenboven voert hij a a n dat d e druk op d e Zuidafrikaanse regering wel eens negatief zou kunnen uitpakken want..."hoe meer d e regering v a n Zuid-Afrika in e e n hoek gedrukt wordt, hoe harder ze terugslaat." De wetenschappelijke contacten met Europese e n Amerik a a n s e academici zijn voor d e Engelstalige universiteiten altijd erg belangrijk geweest. Ook voor Witwatersrand, die op een populatie v a n 18000 blanke studenten 3000 zwarte studenten in huis heeft. Maar e e n p a a r v a n deze zwarte studenten studeren psychologie. Volgens Holdstock komt dat door d e Westerse invalshoek v a n dit vakgebied. Hij pleit voor d e Airocentrische benadering, want het uitsluitend op Europese leest gestoelde onderwijs, is hem e e n doorn in het oog. Deze m a a n d verschijnt een boek v a n zijn h a n d w a a r i n hij e e n verafrikanisering v a n het onderwijs propageert. Het heeft Tegelijkertijd vonden er op de twee universiteiten v a n Kaapstad, de University of Capetown (UCT) en d e University of the West C a p e (UCW) soortgelijke protestbijeenkomsten plaats, evenals in Grahamstown en Durban. Eind november s c h a a r d e zich tenslotte ook d e wetenschappelijke staf v a n d e University of South Africa (Unisa) achter het massale a c a d e mische protest tegen d e regeringsmaatregelen. De Unisa is de grootste universitei v a n ZuidAfrika, m a a r legt zich helemaal toe op. schriftelijk onderwijs. Algemeen werden d e maatregelen beschouwd als e e n politiek middel om d e universiteiten te censureren e n ondergeschikt te maken Ctan d e apartheidspolitiek v a n de regering Botha. De krachtigste veroordeling op die g e d e n k w a a r d i g e achtentwintigste oktober kwam v a n d e senaat v a n Witwatersrand. Bij monde v a n d e v e r m a a r d e bioloog en archeologg, professor Philip Tobias, verklaarde dit lic h a a m 'zich niet te zullen laten prostitueren door d e regering met h a a r pogingen om v a n studenten e n universiteitsleiding spionnen en a g e n t e n te maken. Wij zullen nooit ophouden te strijden voor autonomie e n vrijheid, noch zullen wij zwijgen in onze gemeenschappelijke strijd tegen racisme, apartheid en autoritair regeringsoptreden', aldus Tobias onder immens a p plaus v a n duizenden studenten ^n a n d e r e universiteitsleden. Tegenover deze duidelijke afwijzende opstelling v a n d e Engelstalige universiteiten steekt d e reactie v a n d e Afrikaanstalig e schril af. In feite h e b b e n die zich met uitzondering v a n Stellenbosch zonder meer achter d e regeringsmaatregelen geplaatst.

Sommige,

zoals

de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen