Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 229

]^\FJ^/fs

4 DECEMBER 1987

Christen­democraten buigen zich over technologie

Naar zorgzame robots en verantwoordelijke chips De commissie­Dekker was zeer eenzijdig geo­ riënteerd op de economische aspecten van we­ tenschap en technologie. Ten onrechte, vindt prof. J.J.J. van Dijck , voorzitter van een werk­ groep van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA die onlangs voor de dag kwam met het rapport Technologiebeleid in een verant­ woordelijke samenleving. Vorige week vond naar aanleiding van deze studie een symposi­ um plaats.

Minister Deetman: Efficiency ZWO ­bestedingen onderzoeken. Foto Bram d e Hollander

Deetman: ZWO extra geld geven contraproduktief Minister Deetman voelt er niets voor om de or­ ganisatie voor zuiver­wetenschappelijk onder­ zoek (ZWO) extra geld te verstrekken ten koste van het budget dat de universiteiten voor on­ derzoek krijgen. Een meerderheid v a n d e Twee­ de Kamer, b e s t a a n d e uit PvdA en VVD, h a d onlangs laten we­ ten wel voor zo'n verschuiving te voelen, teneinde het funda­ menteel onderzoek te verster­ ken. Volgens Deetman zou e e n ver­ schuiving op dit moment contra­ produktief uitwerken op d e vele ingezette bezuinigingen (TVC­ en SKG­operatie) a a n d e uni­ versiteiten. Als al ergens een verschuiving v a n d e eerste n a a r d e t w e e d e geldstroom tot stand moet komen d a n is dat in de gamma­wetenschappen, m a a r juist d a a r heeft men op dit moment te k a m p e n met d e per­

sonele gevolgen v a n d e bezui­ nigingen, aldus Deetman. De bewindsman ontkent dat er d e laatste jaren sprake zou zijn v a n een achterblijvende groei bij ZWO. Deetman wil e e n onderzoek n a a r d e efficiency e n d e effecti­ viteit v a n d e ZWO ­bestedingen. Hij wijst daarbij op het ver­ schijnsel dat onderzoekers, die e e n m a a l in e e n b e p a a l d e geld­ stroom (ZWO , d a n wel d e voor­ waardelijke financiering) zitten, d a a r ook in d e toekomst weer geld v a n verwachten, hetgeen d e flexibiliteit niet ten g o e d e komt.

(Bert Ba kk er/UP)

RAWB over HOOP: 150 a g e n d a p u n t e n is g e e n ' b e s t u ï e n op afstand' De R a a d v a n advies voor het wetenschapsbeleid (Rawb) vindt dat het Hoger O nderwijs­ en O nderzoek Plan (Hoop) v a n minister Deetman niet getuigt van diens filosofie v a n "bestu­ ren op afstand". Alleen al uit het feit dat het Hoop e e n lijst bevat van 150 a g e n d a p u n t e n voor het overleg tussen overheid e n uni­ versiteiten blijkt dat d e overheid zich te gedetailleerd met d e in­ stellingen wil bemoeien, aldus de r a a d . De r a a d wil d e a g e n d a p u n t e n d a n ook v e r v a n g e n door een lijst v a n onderwerpen die meer betrekking heeft op d e hooflij­ nen v a n het beleid, zoals d e toe­ komstige s a m e n h a n g tussen WO e n HBO e n d e commerciali­ sering v a n het onderzoek. O ok ziet d e Rawb niets in d e voorge­ stelde instelling v a n e e n missie­

budget voor iedere universiteit. Minister Deetman wil dat d a a r ­ uit d e specifieke taken v a n elke universiteit afzonderlijk gestalte krijgen. Volgens d e R a w b moet Deet­ m a n zich, w a a r het g a a t om d e financiën, vooral richten op con­ trole, dus op beoordeling ach­ teraf. De Rawb wil voorts dat d e over­ heid eens "kritisch beziet" of d e hoge uitgaven voor het Euro­ pees instituut voor hoge­ener­ giefysica (Cern) nog wel ge­ rechtvaardigd zijn. De r a a d noemt het "opvallend" dat d e groei v a n het overheidsbudget voor investeringen in a p p a r a ­ tuur volledig terecht komt bij in­ ternationale onderzoeksorgani­ saties.

(Bert

Ba kk er/UP)

In menig opzicht is Technologie­ beleid in een verantwoordelij k e samenleving e e n zeer christen­ democratisch geschrift. Het is doorspekt met begrippen als rentmeesterschap, subsidiariteit en maatschappelijke verant­ woordelijkheid. Wat d e markt zelf kan dient d e overheid n a te laten. Het rapport ziet e e n be­' langrijke rol weggelegd voor d e 'maatschappelijke v e r b a n d e n ' in d e realisering v a n e e n tech­ nologiebeleid. Daarbij wordt met n a m e gedoeld op branche­ organisaties e n sociale part­ ners. In vergelijking tot d e ons omrin­ g e n d e landen doet het Neder­ landse bedrijfsleven extreem weinig a a n onderzoeks­ e n ont­ wikkelingswerk. Bovendien wordt ruim zeventig percent v a n al het door het bedrijfsleven verrichte onderzoek­ e n ontwik­ kelingswerk uitgevoerd door d e vijf grote industriële concerns: Shell, Philips, Unilever, Akzo e n DSM. Staatssecretaris Van Rooy v a n buitenlandse h a n d e l suggereer­ d e op het symposium d e toeken­ ning v a n subsidies voor tech­ nisch onderzoek m e d e te laten afhangen v a n d e bereidheid d e o p g e d a n e kennis verder te ver­ spreiden n a a r het midden­ en kleinbedrijf. Juist voor kleinere bedrijven blijven nationale sti­ muleringsprogramma's v a n be­ lang, aldus mevrouw Van Rooy. Zeker, Europese samenwerking is v a n levensbelang, m a a r niet zaligmakend.

Branche Andere sprekers k w a m e n her­ haaldelijk terug op het b e l a n g v a n branche­organisaties. Hun posities zouden moeten worden versterkt. Ze zouden technolo­ gie­experts moeten aantrekken e n gezamenlijk onderzoek moe­ ten verrichten. O ok zouden ze onderzoeksopdrachten kunnen plaatsen bij universiteiten of bij­ voorbeeld TNO . De opstellers v a n het rapport z a g e n niets in d e Innovatie Adviescentra die d e Commissie Dekker wilde op­ richten. Hoewel het in het rapport ner­ gens met zoveel woorden wordt gezegd, lijkt het te streven n a a r

Advertenties voor Ad Valvas opgeven bij Bureau Van Vliet Postbus 20, 2040 AA Zandvoort Tel 02507-14745

e e n PBO ­achtige structuur. De PBO (Publiekrechtelijke Be­ drijfsorganisatie) is een kort n a d e Tweede Wereldoorlog opge­ tuigde constellatie v a n bedrijfs­ en produktschappen, met d e So­ ciaal­Economosche R a a d (SER) als toporgaan. Na het uiteen­ vallen v a n d e Rooms­Rode coa­ litie is d e PBO niet verder uitge­ bouwd.

Ethiek In het n a u w betrekken v a n branche­organisaties en socia­ le partners bij het technologie­ beleid vinden d e christendemo­ craten d e Tweede­Kamerfractie v a n d e Partij v a n d e Arbeid a a n hun zijde. Deze publiceerde deze m a a n d een eigen nota (Technologiebeleid dichterbij) die opmerkelijke overeenkom­ sten vertoont met het CDA­rap­ port. Ook d e PvdA­fractie benadrukt voortdurend dat technologiebe­ leid niet uitsluitend economisch beleid is. Arbeidsomstandighe­ den, milieu, privacy, scholing e n gebruik maken v a n b e s t a a n d e maatschappelijke organisaties zijn ook in dit rapport regelma­ tig terugkerende thema's. De PvdA­fractie voelt verder niets voor d e Innovatie Advies­ centra en pleit net als d e CDA­ werkgroep voor een geïnte­ greerde R a a d v a n Advies voor het Wetenschaps­ e n Technolo­ giebeleid. Beide rapporten zien taken voor d e overheid als re­ gelgever op het gebied v a n d e ethiek. Waarschijnlijk w a r e n vele v a n d e ruim honderd deelnemers a a n het symposium v a n het We­ tenschappelijk Instituut voor het CDA benieuwd n a a r d e mvul­ ling v a n d e niet­economische aspecten v a n het technologie­ beleid, zoals d e werkgroep zich dat voorstelde. Zowel in het rap­ port als in d e inleidende toe­ s p r a a k v a n Van Dijck werd hierop immers d e nadruk ge­ legd. Er kwam echter weinig v a n terecht. Het w a s alles economie wat d e klok sloeg, ondanks e e n expli­ ciet verzoek uit d e zaal om het ook over d e niet­ economische aspecten te hebbeh. In d e loop v a n d e m i d d a g werd het steeds rustiger. Nog niet d e helft v a n d e deelnemers h a d het einde afgewacht. De vertrekkers h a d d e n g e e n ongelijk. Afgezien v a n d e prik­ kelende bijdrage v a n prof. L.B.M. Mennes w a s het saaiheid troef. Mermes zette kanttekenin­ gen bij d e zaligverklaring v a n het high­tech­denken. Techno­ logie is immers g e e n doel, m a a r e e n middel. Als je net zoveel of misschien wel meer kunt verdie­ nen door nieuwe vindingen snel over te nemen, is dat d a n voor een klem land niet e e n veel aantrekkelijker weg, vroeg d e

Dick van Eijk/UP hoogleraar ontwikkelingssa­ menwerking v a n d e Erasmus Universiteit zich af. Dr. J.W.A. van Dijk , a m b t e n a a r op Economische Zaken en lid v a n d e werkgroep die het rap­ port h a d opgesteld,^ zag Neder­ land d a a r m e e al v e r a n d e r e n m een tweederangs­natie. Is Ne­ derland een tweederangs­natie zonder vliegtuig­ e n rakettenin­ dustrie?, repliceerde Mennes. En zo ging zelfs het s p a n n e n d ­ ste deel v a n d e discussie over zuiver economische onderwer­ pen.

Ingrijpen? Van Dijk zat overigens veel meer op d e lijn v a n d e Commis­ sie Dekker, e n pleitte onder meer voor d e Innovatie Advies­ centra: "Als d e branche­organi­ saties het doen is het prima, m a a r ik zie het niet." Zo tekenden zich twee k a m p e n af. Voor het e n e is technologie­ beleid toch in d e eerste plaats industriebeleid, gestuurd door overheidssubsidies. Voor het a n d e r e k a m p is technologiebe­ leid veel meer, zonder dat men al precies weet wat d a n . Het concept v a n d e verantwoorde­ lijke samenleving bleef tijdens het symposium te v a a g en geeft bijvoorbeeld g e e n antwoord op de v r a a g wat er moet gebeuren als d e 'georganiseerde maat­ schappij' niet uit zichzelf tot het gewenste beleid komt. Als d e overheid niet ingrijpt, komt er vervolgens niets v a n dat beleid terecht. Als ze wel ingrijpt, w a a r blijft d a n d e verantwoordelijk­ heid v a n d e samenleving?

Astma, je zult't maar hel

55055 AstmanFonds

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen