Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 240

4 DECEMBER 1987

fDVpiD^PS ÉHia Helmi Sonneveld (28) heeft e e n gat in d e markt ontdekt: d e ont­ w a k e n d e behoefte a a n termino­ logische ondersteuning v a n na­ tionale en internationale grote ondernemingen. Als eerste in den lande w a a g d e zij als star­ tende ondernemer d e sprong e n zette voor dit doel een bedrijfje op onder d e sprekende n a a m TopTerm. Het leek h a a r meer opwindend d a n h a a r prille b a a n als docent lexicologie/ter­ minologie a a n d e VU. "Ik houd ervan om met meer dingen te­ gelijk bezig te zijn d a n met e e n enkel onderzoek," verklaart zij me bij e e n bezoek a a n h a a r mo­ dern grijswitte bureau in het Amsterdams Ondernemerscen­ trum, gevestigd in het voormali­ g e chirugiegebouw v a n het Wil­ helmina Gasthuis in Amster­ dam, w a a r zij als vorige m a a n d als honderdste ondernemer bin­ nenkwam. "Terminologie heeft te m a k e n met gespecialiseerde vakwoor­ den. Neem een woord als com­ pact­disc. Dat is een nieuw woord voor een nieuw product. Vooral op d e moderne gebieden als­ biotechnologie, informatica en dergelijke, worden tal v a n nieuwe producten gemaakt die e e n n a a m moeten krijgen. Een v a n d e dingen waarvoor een terminoloog goed is. Die werkt volgens vaste richtlijnen voor de creatie e n definiëring v a n termen. Een terminoloog kijkt verder ook n a a r b e s t a a n d e taal en doet uitspraken over syno­ niemen, stelt vereenvoudigin­ gen v a n vaktaal voor, zodat het publiek die ook begrijpen kan." "Het is v a n het allergrootste be­ lang dat er wat g e d a a n wordt a a n d e communicatie, want an­ ders ontstaat er nationaal e n in­ ternationaal e e n steeds grotere spraakverwarring," zegt Helmi Sonneveld. In ons land is, in te­ genstelling tot meertalige lan­ den als C a n a d a en België, m a a r ook (de bakermat) Oos­ tenrijk, d e a a n d a c h t voor d e ter­ minologie nog niet groot, m a a r wel groeiend. "Die verschilt v a n bedrijf tot bedrijf. Bij Philips hebben ze bijvoorbeeld een ter­ minologe, m a a r over het alge­

"Wanneer wij ons even voor d e geest halen hoe frank en vrij wij indertijd op d e fiets door nachte­ lijk Amsterdam zwierden, terug n a a r huis v a n e e n late v e r g a d e ­ ring, rondliften door Nederland op w e g n a a r een dispuutsweek­ end, Civitasdagen of zeilkamp, hoe vanzelfsprekend wij een zaal afhuurden bij American voor een diesdiner, hoe wij kort­ om aUes konden doen wat ons dolle hoofd ons ingaf.." Hoe vol v a n levensvreugde w a r e n die VU­studentes uit d e jaren vijftig e n zestig, hoe onbekommerd in vergelijking met d e studenten v a n nu. Negentig procent v a n d e stu­ dentes a a n d e VU in die jaren w a s lid v a n d e studentenvereni­ ging WSVU. Deze vrouwelijke tak, die zich in 1946 h a d afge­ splitst v a n het VU­Studenten­ corps, beleefde in die periode een bloeitijd. De reüniecoirmiis­ sie v a n deze vereniging kwam een p a a r jaar geleden met het initiatief eens te onderzoeken 'wat er geworden is' v a n h a a r leden. De eerste resultaten v a n een uitgebreide enquête wer­ den onlangs gepubliceerd in een boekje onder redactie v a n prof.dr. Jenny de Jong-Gierveld, verbonden a a n d e vakgroep methoden en technieken v a n sociaal wetenschappelijk on­ derzoek. In december 1986 begon men met d e enquCIete. 79% v a n de vrouwen die tussen '51 en '61

i

liliBiiiliiil

Terminologie als gat in de markt Hts

Helmi Sonneveld: universiteit verlaten en eigen bedrijf begonnen. meen maken bedrijven gebruik v a n vertalers. Het probleem is dat bij bedrijven als Akzo en Shell vertalers hun eigen woor­ den bedenken voor nieuwe pro­ ducten. Terminologen, die ove­ rigens altijd samenwerken met vakspecialisten, streven d a a r ­ entegen n a a r standaardisatie. Daarvoor h e b je in ons land het Nederlands Normalisatie­insti­ tuut in Delft en d a n is er nog d e International Organisation for Standardisation." Helmi Sonneveld begon niet op nul. Tijdens h a a r afstuderen in d e Engelse taal­ e n letterkunde a a n d e VU in 1985 (cum laude) speelde ze al met d e gedachte a a n e e n b a a n in het bedrijfsle­ ven. "Ik z a g niet veel mogelijk­

Jgn van der Veen h e d e n in het onderwijs. Ik oriën­ teerde me verder en kreeg e e n stageplaats bij het Nederlands O r g a a n voor d e Bevordering v a n d e Informatieverzorging (Nobin) in Den H a a g voor zes m a a n d e n . Als onderdeel v a n een project automatisch verta­ len kreeg ik d e opdracht het ter­ minologieprobleem te bekijken e n e e n literatuurinventarisatie te m a k e n over wat er in Neder­ land op dit terrein verschenen w a s . Ik k w a m er achter dat er bijna niets w a s e n d e literatuur grotendeels uit het buitenland kwam." Helmi m a a k t e twee rapporten.

Foto Bram d e Hollander

een (gepubliceerde) inventari­ satie en e e n wetenschappelijke verhandeling. "Ik ging bij be­ drijven kijken ­ dat w a s ook e e n deel v a n m'n opdracht ­ en h a d onmiddellijk het gevoel: dit inte­ resseert me!" In d e commerciële en niet­commerciële bedrijven die zij bezocht merkte ze enthou­ siasme: 'Als w e zoiets zouden kunnen h e b b e n als e e n eigen terminologiebestand, bestan­ d e n zouden kunnen uitwisselen, taken zouden kunnen verdelen, dat zou wel m e e g e n o m e n zijnl' Niemand w a s er dus nog echt mee bezig e n ik zag het wel zitten om d a a r wat m e e te doen." A a n d e VU werd, direct n a h a a r afstuderen en zonder dat zij dit

aanvankelijk wist, d e vrije stu­ dierichting lexicologie/termino­ logie opgezet. Het Nobin wist dat wel en adviseerde h a a r d a a r eens contact te zoeken. Zij kreeg e e n docentschap a a n g e ­ boden v a n d e taalkundige prof. Al e n zo begon het. H a a r be­ langstelling voor het bedrijfsle­ ven werd echter groter en gro­ ter. Ze voelde dat d e universiteit niet d e plek w a s w a a r ze wilde werken. "De universiteit heeft g e e n pit g e n o e g e n is ook niet commercieel. Uiteindelijk moet zij dat ook niet zijn natuurlijk, m a a r ik wilde er via d e derde geldstroom meer v a n maken. Ik wilde producten verkopen. D a a r w a s men nog niet a a n toe en ik dacht: dat k a n nog wel even duren..." Ze vertrok. Zonder spijt, met een blakende energie en onderne­ mingslust. Geholpen door een variëteit a a n contacten met be­ drijven, zit Helmi Sonneveld nu in h a a r aanloopperiode, bezig a a n een v a n h a a r eerste op­' drachten, d e opstelling v a n een termenlijst met definities voor d e lUPAC, e e n internationale non­ profit organisatie (met 44 a a n ­ gesloten landen) die chemische grondstoffen n a m e n geeft. Over een volgende opdracht is zij in onderhandeling. "Daarnaast verzorg ik cursus­ sen voor mensen die hun theo­ retische blikveld willen verrui­ men ­ die zijn er nog nergens ­ e n geef advies e n begeleiding." Ze probeert zich speciaal te rich­ ten op d e vakgebieden schei­ kunde, biologie en natuurkun­ de. Ze denkt dat ze het binnen­ kort al niet meer in h a a r eentje a a n k a n . Nu al heeft ze voor d e cursussen ­ tweevijfde v a n h a a r tijd ­ vier medewerkers ter b e ­ schikking. "Ik kijk al uit n a a r free lancers die mij kunnen hel­ pen. Dat kunnen ook afgestu­ d e e r d e terminologen v a n d e VU zijn. Tja, het is niet zo dat je al kan plukken uit e e n enorm be­ stand. Ik moet er dus wel zelf n a a r zoeken. Planning is voor e e n starter erg moeilijk. Ja, het is een kwestie v a n kalm blijven e n doorzetten."

De levensvreugde van voorheen hun studie a a n d e VU aanvin­ gen, d e e d e r a a n mee. In hett boekje h e b b e n d e onderzoek­ sters zich beperkt tot vier the­ ma's v a n d e vragenlijst: kerke­ lijke betrokkenheid, participatie in betaalde arbeid, e e n terug­ blik op het studentenleven e n d e intensief ervaren veranderin­ gen op verschillende levenster­ reinen. Jenny d e J ong weet nog uit ei­ gen ervaring hoe er tegen afge­ studeerde vrouwen werd a a n ­ gekeken: "In die tijd w a s het echt moeilijk voor vrouwen een b a a n te krijgen. Tijdens d e solli­ citatie werd er g e v r a a g d of je verloofd w a s . Men w a s huiverig je als verloofde vrouw a a n te nemen, dat w a s g e e n goede in­ vestering. A a n d e VU werden gehuwde vrouwen, zeker met kinderen tot 1967 niet g e a c c e p ­ teerd. Ik w a s een v a n d e eer­ sten die mocht blijven werken, m a a r wel parttime toen er kin­ deren kwamen. Ik h e b nog ie­ m a n d gekend die student­assis­ tente w a s en om d e drie m a a n ­ den bij h a a r hoogleraar moest komen. Als ze zwanger bleek, kon ze h a a r b a a n wel verge­ ten." Erg opzienbarend zijn d e resul­ taten v a n het onderzoek niet. Maar dit verslag is volgens De

AUy Smid Jong d a n ook niet meer d a n een uiteenzetting v a n d e eerste tel­ lingen. Een n a d e r e a n a l y s e v a n d e v e r b a n d e n is nog in d e maak. Is het zo verbazingwekkend dat 78% v a n d e o n d e r v r a a g d e n nu nog tot e e n kerk behoort, als je weet dat aUe respondenten meldden uit een kerkelijk mee­ levend gezin afkomstig te zijn? Dat 69% v a n d e VVSVU­sters nu betaald werk heeft, e e n percen­ tage dat weinig verschilt v a n d e landelijke cijfers v a n academi­ sche vrouwen? De J ong erkent dat je b e p a a l d e gegevens ook zonder onder­ zoek wel h a d kunnen bedenken: "We h e b b e n bewust gekozen voor deze vorm v a n onderzoek waarbij we a a n d e h a n d v a n cijfermateriaal conclusies wil­ den trekken. En tja, als socio­ loog heb je d e o n d a n k b a r e taak de relaties die je vermoedt zicht­ b a a r te maken. Soms klopten onze vermoedens toch niet. We dachten dat deze vrowuen een deel v a n d e taken v a n de man­ nen in d e kerk h a d d e n overge­ nomen. Maar je ziet d a n dat op landelijk niveau slechts e e n en­ keling als zodanig functioneert.

In die cijfers kun je wel n u a n c e ­ ringen aanbrengen." Voor veel studentes bleek e e n h a r d h a n d i g e confrontatie met e e n werkgever nodig om enigs­ zins oog te krijgen voor d e doel­ stellingen v a n het feminisme, bleek uit verschillende antwoor­ den. Ten aanzien v a n d e eigen sexuele moraal antwoordde 49% niet veranderd te zijn. Ook een relatief hoog percentage gaf a a n niet in politiek of vre­ <!gi"a,i'

Prof. J. d e J ong­Gierveld Foto Kees Keuch, AVCAOT

desbeweging geïnteresseerd te zijn: 21%. Terugkijkend op het vereni­ gingsleven blijkt dat niet door iedereen positief te zijn ervaren. Termen als 'stijve vormelijk­ heid', 'krampachtigheid', 'ge­ wild elitair optreden' en d e re­ cepties met hoeden zagen velen als kenmerken v a n wat sommi­ gen betitelden als 'een regel­ rechte opvoeding tot trut'. Ie­ m a n d beschreef het studenten­ leven binnen d e WSVU als 'het plezier om s a m e n iets te doen of om s a m e n niets te doen'. De VVSVU­leden v a n toen lijken d e moderne CDA­vrouwen v a n nu. Die conclusie zullen d e on­ derzoeksters echter niet trekken. Dat idee kun je namelijk niet met cijfers onderbouwen. Iets wat je d e onderzoeksters a a n het eind v a n het boekje moet toegeven. Hun a a n getallen ont­ leende conclusie luidt: "Wat we gemeenschappelijk h e b b e n is d e bereidheid tot zelfreflectie en een lichte voorkeur voor d e om­ schrijving 'enigszins veran­ derd". Veel wijzer wordt je d a a r echter niet van.

"...dat komt v a n jaren" (Eerste impressies v a n een onderzoek n a a r d e levensloop v a n VU­studentes uit d e jaren vijftig) J en­ ny d e J ong­Gierveld, Nelleke Koedoot en Jenneke Koksma. VU­boekhandel. Prijs f 15,­.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen