Ad Valvas 1988-1989 - pagina 361

f£>\pJ}^F£

24 FEBRUARI 1989

B

Heelkundige prof. R.I.C. Wesdorp:

Kwart tot helft patiënten in ziekenhuis ondervoed "Een kwart tot d e helft v a n d e patiënten in het zieken­ huis is ondervoed. Dit komt onder meer doordat patiën­ ten voor onderzoek v a a k nuchter moeten zijn e n door hun ziekte e e n verhoogde stofwisseling hebben. Ook patiënten die n a e e n operatie l a n g e tijd alleen vocht via e e n infuus krijgen, lopen e e n risico." Dit zei pr of. R.I.C. Wesdor p, gewoon­hoogleraar in d e a l g e m e n e heelkunde, afgelopen w o e n s d a g tijdens zijn inaugure­ le rede. "Wat heeft ondervoeding met heelkunde te maken?, zullen sommigen onder u denken. Het is immers e e n v a k of liever e e n ambacht d a t bij 'uitstek door 'doeners' wordt gedaan", aldus Wesdorp tot zijn gehoor. Hij h a d een antwoord bij d e h a n d : "Ge­ lukkig zijn er steeds meer den­ kende snijders, die zich interes­ seren voor d e verandering in d e stofwisseling van" d e zieke p a ­ tiënt die zij op d e operatietafel krijgen. Juist e e n chirurg wordt immers dagelijks geconfron­ teerd met ondervoede patiën­ ten." "Ü raakt onder d e indruk v a n d e ondervoeding in ontw^ikkelings­ Het rapport is opgesteld door een studiecommissie v a n d e vereniging, w a a r v a n d e leden afkomstig zijn uit het bedrijfsle­ ven, d e wetenschappelijke w e ­ reld e n d e overheid. Volgens d e KNCV zijn d e werk­ gevers over het a l g e m e e n te­ vreden over d e kwaliteiten v a n de eerste fase afgestudeerde chemici e n chemisch technolo­ gen. Voor e e n a a n t a l functies in research e n ontwikkeling zou d e opleiding in d e eerste fase ech­ ter onvoldoende voorbereiden. Daarom is e e n meer serieuze a a n p a k v a n d e t w e e d e fase noodzakelijk. Er is vooral e e n tekort a a n mensen die d e twee­ jarige onderzoekers­ e n ontwer­ persopleiding h e b b e n gevolgd. Het a a n t a l aio­2's, zoals deze studenten in d e wandeling wor­ den genoemd, zou minstens ver­ dubbeld moeten worden. Van d e circa 800 eerste fase af­ gestudeerden in d e chemie e n chemische technologie stroomt momenteel e e n kwart door n a a r e e n promotie. Voor e e n belangrijk d e e l zijn d a t 4­iarige aio's. N aar d e m e n i n g v a n d e KNCV voldoet dit a a n t a l w e l a a n d e behoefte. Koekoekseieren, zo betitelden fysici a a n d e VU m a a n d a g d e apparatuur die met behulp v a n het N WO k a n worden a a n g e ­ schaft. De Nederlandse organi­ satie voor Wetenschappelijk Onderzoek dumpt wel onder­ zoeksapparatuur op d e univer­ siteiten, m a a r geeft niet d e mid­ delen om dit te onderhouden. "Dan moeten d e wormen dus worden verdeeld", riep beheer­ der dr . }.]. Vasmel m a a n d a g in de faculteitsraad v a n N atuur­ kunde. "Anderen wippen d e oorspronkelijke bewoners uit het nest, m a a r d a a r zijn wij te netjes voor." De begroting v a n d e faculteit leidde deze e n vorige week bij de fysici tot grote opschudding. Nog niet d e helft v a n d e g e ­ vraagde middelen voor nieuwe apparatuur is door het coUege van bestuur beschikbaar g e ­ steld. Vrijdag liep e e n lid v a n een interne commissie, die zich met d e financiën bezighoudt, weg uit e e n vergadering.

landen w a a r o v e r u wekelijks leest in d e krant e n wat u ziet op televisie. Ik b e n in d e afgelopen vijftien j a a r onder d e indruk g e ­ raakt v a n d e o m v a n g v a n d e ondervoeding in onze zieken­ huizen e n het gebrek a a n ken­ nis ervan." Wesdorp pleitte ervoor om tij­ dens d e medische opleiding meer a a n d a c h t a a n 'voeding in het ziekenhuis' te besteden. "Wonden genezen langzamer bij iemand die ondervoed is. Bo­ vendien is hij of zij extra vat­ b a a r voor infecties. Het is im­ mers al eeuwen bekend d a t tij­ den v a n honger gevolgd wor­

Diana Doornenbal den door epidemieën." Momen­ teel ontbreken colleges over voeding. Er is alleen keuzeon­ derwijs in voeding d a t slechts door e e n handjevol studenten gevolgd wordt, aldus Wesdorp. In d e jaren tachtig zijn cijfers over ondervoeding gepubli­ ceerd uit verschillende delen v a n d e wereld. Allen lieten ze hetzelfde beeld zien; vijfentwin­ tig tot vijfenveertig vafii d e zie­ kenhuispatiënten is ondervoed. Voor e e n groot deel v a n d e p a ­ tiënten geldt dat al op het mo­ ment dat ze worden opgeno­ men. Vooral bij h e n die langer d a n twee weken in het zieken­ huis liggen, verslechterd d e toe­ stand snel. "Dat sommige patiënten door hun ziekte nauwelijks eten, wordt door artsen of d e verple^ ging v a a k onderschat of niet snel genoeg opgemerkt. Sommi­ g e n missen, door alle onderzoe­ ken, e e n week lang é é n of twee maaltijden per dag", vertelde

Sommige patiënten missen een week lang één ol twee maaltijden pe r dag volgens pr of. Wesdor p Foto AVC/vu Wesdorp. Bij h e n die chemo­ of bestralingstherapie hebben, worden voedingsstoffen niet al­ tijd goed opgenomen. Anderen h e b b e n n a e e n operatie last v a n 'lamme' d a r m e n w a a r d o o r ze soms meer d a n e e n week niet eten. En d a t terwijl e e n zieke meer voedsel nodig heeft d a n normaal, e e n zorgvuldige voe­ dingstherapie is d a n d e enige manier om d e patiënt er weer bovenop te helpen.

Chemische Vereniging: jaarlijks 15 miljoen extra nodig

Tweejarige aio­opleidingen raken in het slop De tweejarige aio­opleidingen r a k e n in het slop. Over­ heid en bedrijfsleven moeten er voor zorgen d a t per jaar 15 miljoen giilden extra beschikbaar komt voor d e tweede fase ontwerpers­ e n onderzoekersopleiding in de chemie. Bovendien moeten d e universiteiten op dit gebied meer taken verdelen e n netwerken vormen. Deze aanbeveling wordt g e d a a n in het rapport 'Aio­2: Nu of nooit', d a t vorige week is gepubliceerd door d e Koninklijke N ederlandse Chemische Vereniging (KNCV). De KN CV maakt zich niet alleen zorgen over d e o m v a n g v a n d e tweejarige onderzoekersoplei­ ding, m a a r wijst ook op het drei­ g e n d e g e v a a r v a n 'wüdgroei e n versnippering'. De eindtermen zouden meestal onduidelijk zijn en v a n kwaliteitsbewaking is nauwelijks sprake. De vereni­ ging adviseert d e universiteiten om n a a r landelijke samenwer­

king te streven v a n aio­2 oplei­ dingen, waarbij taakverdeling e n netwerkvorming a a n d e orde dienen te komen. De tweejarige aio­opleiding is in 1985 tot stand gekomen n a het afsluiten v a n het z o g e n a a m ­ d e Herenakkoord tussen d e mi­ nisters v a n onderwijs e n econo­ mische zaken e n d e R a a d v a n Centrale Ondememersorgani­

Jos Dohmen saties (RCO). In dit akkoord werd afgesproken dat d e aio­2 opleiding voor e e n deel v a n d e eerste fase afgestudeerden e e n noodzak elijke voortzetting v a n d e studie is, Toen het Herenakkoord gesloten werd ging d e overheid e r v a n uit d a t d e verzorging v a n d e ontwer pers­ e n onderzoekersopleidin­ g e n binnen d e b e s t a a n d e bud­ getten kon geschieden. De uni­ versiteiten m e n e n echter d a t d e materiële kosten e n d e begelei­ dingskosten v a n d e aio­2's veel te l a a g zijn ingeschat. De KN CV onderschrijft d a t laat­ ste e n constateert dat alle uni­ versiteiten problemen h e b b e n met d e financiering v a n d e tweede fase opleidingen. Minis­

'Koekoekseieren' bedreigen faculteit natuurkunde M a a n d a g werd bij e e n enkel koffiepunt heftig gediscussieerd over het al d a n niet sluiten v a n e e n a a n t a l vakgroepen. Sommi­ g e natuurkundigen spraken zelfs al v a n e e n toekomstig fail­ lissement v a n d e faculteit.

Henk Vlaming

apparatuur wordt bovendien niet uitgekeerd. Deze praktijken worden door d e natuurkundigen als 'koekoeks­ eieren' aangeduid. Een ei (ap­ Het hete hangijzer is d a t N WO paratuur) in e e n vreemd nest (faculteit) leggen, e n e e n a n d e ­ e n ook d e universiteit geld b e ­ re vogel (wetenschapper) laten schikbaar stellen voor nieuw broeden (onderzoek) e n het onderzoek. Wetenschappers jong laten verzorgen (onder­ kunnen hierop inschrijven. Dit is houd). Om d e benodigde inves­ e n wordt met succes g e d a a n door e e n a a n t a l jonge weten­ tering toch op te kunnen bren­ gen zal oud onderzoek moeten schappers binnen d e faculteit. worden gestaakt, zo vrezen d e Het probleem is d a t d e geld­ wetenschappers bij N atuurkun­ schieters wel geld geven, m a a r de. dat d e faculteit zelf d e helft v a n d e investering moet opbrengen. Dit zien sommigen v a n h e n als Geld voor onderhoud v a n deze het begin v a n ht einde. Minder

onderzoek betekent d a t d e uni­ versiteit domweg minder geld a a n d e faculteit geeft. Dus moet er nog verder worden gekapt. "We h e b b e n in d e afgelopen ja­ ren al vijfentwintig medewer­ kers ingeleverd, m a a r het heeft ons g e e n extra ruimte ver­ schaft", zegt e e n fysicus somber. "Het probleem bij onze faculteit is dat het om zuUce grote b e d r a ­ gen gaat", zegt pr of. dr . H.J. Boersma, voorzitter v a n d e plaatselijke wetenschapscom­ missie. Een onderdeel voor e e n deeltjesversneller, d a t op komst is, kost al meer d a n e e n miljoen. Dat drukt d e begroting v a n d e faculteit 1 voor zes ton. "De enige mogelijkheid is d a n om a n d e r e

Wesdorp vindt d a t d e voedings­ toestand v a n iedere patiënt met een ernstige a a n d o e n i n g in d e g a t e n gehouden moet worden. Bijvoorbeeld door iedere week d e w e e g s c h a a l tevoorschijn te halen, de verpleging te wijzen op het b e l a n g v a n goed eten e n te zorgen voor e e n speciaal voedingsteam in elk ziekerüiuis. In het VU­ziekenhuis gebeurt dit binnenkort al.

ter Deetman vindt dat e e n z a a k v a n d e instellingen zelf, die im­ mers e e n eigen verantwoorde­ lijkheid h e b b e n voor d e verde­ ling v a n d e toegewezen budget­ ten. De KNCV is echter v a n m e ­ ning dat dit d e minister niet ont­ heft v a n zijn verantwoordelijkheid om te b e ­ vorderen dat d e wet o p d e twee­ fasenstructuur correct wordt uit­ gevoerd e n dat voor d e t w e e d e fase chemie e n chemische tech­ nologie voldoen d e middelen binnen d e universiteiten ter b e ­ schikking komen. Om d e aio­2 opleidingen uit te bouwen n a a r d e gewenste om­ v a n g is jaarlijks ongeveer 15 miljoen gulden extra nodig, al­ dus d e vereniging. Zoals al in het Herenakkoord w a s a a n g e ­ geven, zouden d e werkgevers meer steun moeten leveren door apparatuur ter beschikking te stellen e n stages e n gastcolle­ ges mogelijke te maken. Zij zou­ den ook d e a a n v a n g s s a l a r i s s e n v a n afgestudeerde aio­2's moe­ ten verhogen om a a n te geven dat zij e e n duidelijke meer­ w a a r d e h e b b e n ten opzichte v a n d e eerste fase afgestudeer­ den.

onderzoeksrichtingen te slui­ ten", zegt Boersma. "Dat k a n niet bij natuurkunde, want je in­ vesteert in apparatuur die tien j a a r m e e g a a t . Die kun je niet n a drie j a a r a a n d e kant zetten, dat zal niemand accepteren. D a n moet je je met low budget on­ derzoek bezig g a a n houden. Met biofysica zit je nu nog goed, m a a r zodra dat het stadium v a n low budget ontgroeit loop je vast." De universiteit k a n op d e n duur alleen n o g m a a r p a p p e n e n nathouden, zo denkt Boersma. "De universiteit geeft op d e n duur alleen n o g e e n bijdrage in d e apparatuur, m a a r het creëert zelf niets leuks meer." In sep­ tember g a a n de fysici in con­ claaf om zich te bezinnen over d e problematiek. "Sluiten ligt niet voor d e hand", denkt Boers­ m a . "Misschien g a a n w e met a n d e r e universiteiten samen­ werken om e e n politieke oplos­ sing te bewerkstelligen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen