Ad Valvas 1988-1989 - pagina 90

n

23 SEPTEMBER 1988

fD\FJ^^

Prof. Willy van Stegeren, de laatste der M ohikanen, vertrekt van de VU

'Ooit zal andragologie weer op het toneel verschijnen' Dertien jaar lang heeft andragologie als een afzonderlijke discipline mogen bestaan. In 1983 sneuvelde deze jongste loot van de sociale we­ tenschappen onder het bezuinigingsmes. Prof. Willy van Stegeren, de laatste docent met an­ dragologie in haar pakket, nam deze maand afscheid van de VU. "Ik verwacht dat de andra­ gologie, misschien onder een andere naam, ooit wel weer op het toneel zal verschijnen." Prof. W.F. v a n Stegeren werd in 1965 wetenschappelijk m e d e ­ werker sociale pedagogiek. "Er w a s eigenlijk nog niet veel op dit terrein. Er zat wel e e n predi­ kant, m a a r die vond zelf ook dat hij in feite bij d e faculteit theolo­ gie thuishoorde." Allengs werd duidelijk dat het werkterrein v a n de sociale pedagogiek te breed w a s geworden. Alleen al praktisch gezien werd het on­ doenlijk geacht om uiteenlopen­ de terreinen als zwakzinnigen­ zorg, staatsopvoeding, rand­ groepjongeren e n vrijetijdsbe­ steding binnen é é n discipline te onderzoeken. Er w a s aUe reden om voor d e bestudering v a n het volwassenenwerk e e n afzon­ derlijk studierichting op te zet­ ten: d e andragologie. Maatschappelijk gezien h a d d e nieuwe studierichting alle wind mee. Welzijnswerk, samenle­ vingsopbouw, vormingswerk ­ het w a r e n begrippen die in d e jaren zestig een bijkans revolu­ tionaire glans h a d d e n .

'Gemak w a a r m e e bezuinigd is kan niet door de beugel' Het w a s prof. T.T. ten Have, hoogleraar a a n d e Universiteit v a n Amsterdam, die voor Ne­ derland als founding father v a n d e andragologie genoemd k a n worden. Ten Have ontwikkelde d e ideeën, ontwierp het concep­ tual framework, hakte d e kno­ pen door en bevocht d e a c a d e ­ mische erkenning. "Het w a s een heel boeiende tijd", herinnert Van Stegeren (62) zich. "We h a d d e n echt het idee dat we met iets bezig wa­ ren dat ook maatschappelijk v a n b e l a n g w a s . De mensen uit d e praktijk h a d d e n e e n enorme behoefte a a n e e n theoretische verheldering v a n d e concepten w a a r m e e ze werkten." Over belangstelling h a d men niet te klagen. In rotten v a n tien stroomden studenten, bevlogen met allerhande democratise­ rings­ en emancipatieidealen, de nieuwe studierichting bin­ nen.

Illusies Aan het begin v a n d e jaren tachtig keerde het tij. De m a a t ­ schappij bleek minder 'maak­ baar' d a n andragologen hoop­ ten. Idealen ten aanzien v a n het verbeteren v a n d e wereld wer­ den al snel illusies. Er k w a m e n berichten d e wereld in over a n ­ dragologie­studenten die afstu­ deerden op een a n a l y s e v a n hun eigen, hoogstpersoonlijke

Wim Crezee

Van Stegeren heeft nog altijd weinig vrede met d e argumen­ ten die v a n h o g e r h a n d gebruikt werden om d e studierichting andragologie af te bouwen. "Men verweet ons dat we zo weinig onderzoek deden. M aar wat wU je: we w a r e n a m p e r be­ gonnen met dat vak! In d e be­ ginperiode moest alles opge­ bouwd worden: het m a n a g e ­ ment, d e studiebegeleiding, het opzetten v a n e e n onderwijspro­ gramma. Op het moment dat w e

konden oogsten, dat d e eerste proefschriften op stapel ston­ den, g r e e p Deetman in." Ook het college v a n bestuur v a n d e VU leek zonder slag of stoot accoord te g a a n met d e beslis­ sing v a n de minister. Dat stak. Want zou niet juist e e n levens­ beschouwelijke universiteit die v a n oudsher ruime a a n d a c h t h a d voor studie n a a r het welzijn v a n d e mens in d e bres moeten springen voor d e andragologie? Van Stegeren: "Inhoudelijke re­

Hypocriet

ontwikkeling. Weldra gold d e andragologie als d e zachtste der zachte wetenschappen. In eigen kring ontstonden twij­ fels over d e tomeloze groei v a n d e welzijnsinsteüingen. In 1979 verscheen d e geruchtmakende bestseller De markt van welzijn en geluk w a a r i n andragoloog Hans Achterhuis stelde dat het welzijnswerk op grote schaal onwelzijn produceert. De wel­ zijnswerker zou meer oog h e b ­ ben voor het creëren v a n zijn eigen cliëntenschare d a n voor het bevorderen v a n diens zelf­ standigheid en mondigheid.

Al pratend over dat onderzoek hekelt ze d e dubbelzinnigheid in het beleid ten aanzien v a n jon­ geren. "Aan d e e n e kant wü men d e zelfstandigheid v a n jon­ geren bevorderen door kies­ recht enzo. Maar a a n d e a n d e r e kant worden ze financieel zo ge­ kortwiekt dat je ze eigenlijk weer terugstuurt n a a r het ou­ derlijk nest. Het doet nogal hy­ pocriet a a n als je je filosofie niet parallel laat lopen met concrete beleidmaatregelen. Ik h e b d a a r g e e n onderzoek n a a r g e d a a n , m a a r ik h e b het idee dat je zo e e n cynische generatie creëert. Ik kan me voorstellen dat werk­ loze jongeren g e e n vertrouwen h e b b e n in d e politiek"

­ Is andragologie niet passé; iets van de jaren zestig? Van Stegeren protesteert: "Het object v a n studie, namelijk d e v e r b a n d e n tussen m a a t s c h a p ­ pelijke ontwikkelingen en bij­ voorbeeld vormingsactiviteiten v a n volwassenen, is nog steeds zeer actueel. Zo'n discussie over d e zorgzame samenleving ­ d a a r i n k a n d e andragologie een belangrijke rol spelen." ­ Zoals? "Ze k a n licht werpen op h a n d e ­ üngsprocessen v a n mensen: welke mens­ e n maatschappij­ beschouwingen liggen e r a a n ten grondslag. Bij beleidsanaly­ ses is dat heel interessant. Je krijgt oog voor d e dubbele bo­ dems die bijvoorbeeld in be­ grippen als 'zorgzame samenle­ ving'. Dat is immers voor e e n gedeelte toch ook e e n bezuini­ gingsideologie. Verder k a n ze meehelpen met het ontwikkelen van veranderingsstrategieën. Hoe stellen m e n s e n hun doelen? Welke overwegingen spelen daarbij e e n rol? Er is heus werk in overvloed voor d e andragolo­ gie." ­ De prob lemen die u noemt kunnen toch uitstekend geco­ verd worden door de sociologie, de politicologie of voor mijn part de psychologie. Minister Deet­ man stelde b ij de opheffing van de andragologie in 1983 dat er nogal sprake is van 'verkoke­ ring' in de sociale wetenschap­ pen. Van Stegeren: "Ach, dat is ook zo'n modewoord geweest. So­ wieso is de psychologie niet in dit soort zaken geïnteresseerd ­ die h e b b e n hun h a n d e n vol a a n a n d e r e problemen. Voor het overige werkten w e best veel s a m e n met sociologen. Wij a n a ­ lyseerden d e handelingspro­ cessen e n zij d e beklijving d a a r ­ v a n in maatschappelijke institu­ ties. We reden elkaar beslist niet in d e wielen. In tegendeel, w e vulden elkaar mooi a a n . Het zou me d a a r o m niets verbazen als de andragologie misschien on­ der e e n a n d e r e n a a m weer op zou duiken. De problemen die bestudeerd worden, zijn immers gebleven."

d e n e n h e b ik v a n het college v a n bestuur nooit gehoord. Al­ lerlei pragmatische overwegin­ gen zullen wel d e doorslag h e b ­ ben gegeven. Op onze brieven kregen we altijd héél correcte antwoorden. M aar d e preciese informatie ­ nee, die h e b ik nóóit gekregen. Blijkbaar moest er er­ gens gehakt worden e n d a n is d e jongste studierichting het ge­ makkelijkste slachtoffer." Het is, zegt ze gedecideerd, voor h a a r e e n afgesloten hoofdstuk. Veel interessanter vindt ze ei­ genlijk het wel en w e e v a n het tweede gedeelte v a n h a a r leer­ opdracht: sociale pedagogiek, het vakgebied w a a r ze d e laat­ ste acht j a a r bijna uitsluitend m e e bezig is geweest. Onder h a a r leiding zijn d e afgelopen tijd enkele veelbesproken on­ derzoekingen n a a r jongeren­ cultuur en meidencultuur tot stand gekomen.

Prof Willy van Stegeren: een cynische generatie'

'Het tweeslachtige

jongeren b eleid creëert Foto Kees Keuch, AVCATO

Het welzijnsbeleid v a n d e over­ heid vindt Van Stegeren slordig, inconsistent e n weinig onder­ bouwd. Over minister Brink­ m a n s concept v a n een 'zorgza­ me samenleving' is ze niet tout court negatief. Zaken als zorg­ zaamheid e n medemenselijk­ heid moeten in deze overgeor­ ganiseerde samenleving niet uit het oog worden verloren. M aar het gemak w a a r m e e met enkele pennestreken bijvoorbeeld het buurt­en clubhuiswerk wordt geëlimineerd, kan volgens h a a r niet door d e beugel. "Wat moet ik me bij e e n stad als Amster­ d a m precies voorstellen bij bu­ renhulp? En familieleden: die wonen toch niet meer zo dicht bij elkaar als vroeger?! Dat soort v r a g e n wordt met e e n on­ gelofelijk gemak uit d e w e g ge­ gaan."

Stickers tegen liftbeleid halen niets uit Dat d e zes Hoofdgebouw­lif­ ten achter d e portiersloge sinds deze m a a n d alleen nog op d e e v e n verdiepin­ gen stoppen, is sommigen in het verkeerde keelgat ge­ schoten. M edewerkers v a n d e bibliotheek Persdocumen­ tatie zijn zelfs zo verontwaar­ digd over deze maatregel v a n d e dienst Gebouwbe­ heer dat zij stickers, w a a r o p zij hun onvrede uiten, bij d e liften plakten. Veel h a a l d e d e actie niet uit. Binnen d e kort­ ste keren w a r e n d e stickers weer door d e portiers verwij­ derd. Bibliotheekmedewerker en actievoerder T.H.Bouwman is gehandicapt e n moet nu een omweg via d e nog wel overal stoppende liften a a n d e zuidzijde m a k e n om op zijn werkplek op d e eerste verdieping te komen. "Het is een onzinnige maatregel. Niet alleen dat wij eerst hele­

m a a l n a a r d e a n d e r e kant v a n het gebouw moeten, m a a r nu staat iedereen d ó d r te wachten." Ook bibliothecaris dr.J.H. de Swart vindt d e maatregel

"DIE HAD IK ALTIJD AL WILLEN NEMEN!!"

De door b bi liotheekmede­ werker Bouwman ontworpen proteststicker. verre v a n optimaal: "Alle bi­ bliotheken zijn op d e oneven verdiepingen; je bent d e helft v a n je tijd kwijt a a n trappen lopen." J.L.Brosky, hoofd v a n d e af­

deling Gebouwbeheer, rea­ geert zeer laconiek: "Kenne­ lijk moet er nog iets a a n ge­ d a a n worden. De maatregel is ook nog niet definitief. Het is een stukje tegemoetko­ ming a a n e e n grote groep, want het heeft echt klachten g e r e g e n d over d e l a n g e wachttijden bij de liften. Ie­ dereen kan in dit gebouw overal komen, ook e e n ge­ handicapte, alleen niet op d e snelste manier." Brosky zegt in d e toekomst met d e be­ zwaren rekening te zullen houden. Er zijn plannen d e relaisbesturing v a n d e liften te vervangen door e e n elec­ tronische besturing. Dit zou d e mogelijkheid bieden het lifttransport in de piekuren a a n te passen. De liften kun­ nen d a n op d e rustige mo­ menten wel gewoon op d e oneven verdiepingen blijven stoppen.

(Marianne

Baas)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen