Ad Valvas 1988-1989 - pagina 496

"Het liefdesleven v a n deze loop­ kevers is afhankelijk v a n een toevallige ontmoeting in het bos," zegt Matty Berg, "want ze hebben g e e n lokstoffen w a a r ­ mee ze d e a a n d a c h t kunnen trekken. Op een hobbelige bos­ bodem loop je elkaar snel mis." De bioloog ­ hij is inmiddels af­ gestudeerd ­ bracht vorig j a a r ruim vier m a a n d e n voor zijn on­ derzoekstage door op Schier­ monnikoog om het leven v a n een loopkeversoort in kaart te brengen. De kever v a n Matty slijt zijn d a g e n voornamelijk met het verorberen v a n springs­ taarten, insecten die lijken op een vlieg zonder vleugels. Springstaarten komen in gigan­ tische hoeveelheden (tiendui­ zenden per vierkante meter) voor in het dennenbos w a a r Matty tot zonsondergang te vin­ den was.

SCRIPTIE-SPEURWERK (3): LOOPKEVERS

'Als ik wakker ben, zie ik overal loopkevers' vijftien loopkevers, die hij v a n tevoren h a d gewogen. Hij va­ rieerde d e hoeveelheid springs­ taarten in d e vakken om te kij­ ken welke invloed dat zou heb­ ben op het gewicht v a n d e loop­ kevers.

Het is namelijk niet vanzelfspre­ kend dat meer voedsel ook leidt tot gewichtstoename. Een kever k a n voedsel omzetten in energie voor onderhoud (werking v a n d e organen) of activiteiten, e n hij k a n het gebruiken voor d e

"Je zou verwachten dat d e springkever in zo'n voedselpa­ radijs zijn bek m a a r hoeft o p e n te doen en d e springstaarten lo­ pen zo n a a r binnen", zegt Matty Berg. "Maar een bosbodem is geen glad vel papier, het is e e n hobbelig geheel met hoeken e n gaten. Hij moet er toch nogal wat moeite voor doen." De kever besluipt zijn prooi en meet met zijn grote, bolle ogen d e afstand tot zijn slachtoffer. Als hij de springstaart tot drie centimeter g e n a d e r d is, zet hij met zes poten tegelijk af. Met opengesperde kaken e n d e an­ tennes gespreid springt hij bo­ venop d e springstaart. Vier op de tien keer is het raak. Hoe meer prooien hij vangt, hoe sneller hij d e prooien verwerkt. Hij eet d a n alleen d e lekkerste delen op e n d e rest laat hij lig­ gen. Matty Berg maakte voor zijn on­ derzoek in het bos met stalen platen vakken v a n e e n vierkan­ te meter en stopte d a a r i n zo'n Dinsdag is het feest op d e VU. De lerarenopleiding rijkt d e eer­ ste twee bullen uit a a n studen­ ten die d e tweede fase a l d a a r hebben doorlopen. Een kleine stap voorwaarts voor d e betrok­ ken heren Douwsma en Strijker. Ze staan namelijk al jaren voor de klas. Ze h e b b e n zich om laten scholen tot respectievelijk eco­ noom en bedrijfseconoom. Voor het Bureau Lerarenopleidingen betekent het ook e e n stapje vooruit. Daar zal het echter lang moeten teren, want slechts e e n handjevol studenten volgt d e tweede fase­opleiding voor le­ raren. Studenten vinden leraar zijn tegenwoordig s a a i slecht betaald. Drs. H. van Helden v a n het Bu­ reau put zich uit in verontschul­ digingen. "Lekker makkelijk baantje hier; dat is vast wat d e mensen denken, als je zegt dat je m a a r drie studenten hebt voor bijvoorbeeld d e tweede fase­lerarenopleiding Neder­ lands", verzucht Van Helden. In 1987 zette d e VU een uiterst mo­ derne lerarenopleiding op po­ ten. Toen d e poorten in 1988 openzwaaiden kwam er echter slechts weinigen op af. Niet meer d a n 26 belangstellenden. Het Bureau h a d gerekend op vier m a a l zoveel. Voor d e lera­ renopleidingen wis­ e n natuur­ kunde is d e belangstelling zelfs nihil. Het is allemaal d e schuld v a n ­ alweer ­ minister Wim Deetman. Als staartje v a n d e renovatie v a n het universitair onderwijs, ging d e lerarenopleiding onder

Adverteer in dit blad

Matty Berg: "Als je lang onderz oek band met je object."

doet, krijg je een bij z ondere Foto Kees Keuch, AVC/VU

Frank van K olfschooten productie v a n eieren. Het laat­ ste is moeUijk te meten, omdat hij zijn eieren afzet in d e bodem, w a a r ze niet meer zijn terug te vinden. Matty Berg stelde vast dat d e gewichten in d e vakken n a u w e ­ lijks verschilden. "Waarschijn­ lijk n a m d e productie v a n eieren wel gigantisch toe w a n n e e r er meer prooien a a n w e z i g waren, m a a r d a t h e b ik h e l a a s niet kun­ nen onderzoeken. Dat is d e b e ­ perking als je m a a r e e n j a a r onderzoek kunt doen." Hij kon wel a a n t o n e n dat d e hoeveel­ heid vet v a n d e kevers t o e n a m met d e hoeveelheid springs­ taarten. Het onderzoek v a n Matty Berg k a n ingepast wor­ d e n in e e n groter onderzoek n a a r d e invloed v a n zure regen e n zware metalen o p d e d e kwaliteit v a n ecosystemen in verschillende bossen. Matty Berg verbleef in het veld­ laboratorium v a n d e VU op Schiermormikoog. Dat is e e n houten gebouwtje met zeven slaapplaatsen, e e n keuken, e e n zithoek e n tafels met microsco­ pen. Het staat bovenop e e n terp in e e n natuurreservaat, e e n nat berkenbos, dat 's winters hele­ m a a l onder water staat. De bioloog bracht twee m a a n ­ d e n in zijn eentje door in het veldlaboratorium. "Het prettige

Omscholen als redmiddel d e hamer. Lesbevoegdheid voor e e n middelbare school, die je op een universiteit haalt, werd keurig in tweeën gesphtst. Vroeger kon je het nog allemaal met een doctoraalstudie af. Nu is een eerste fase­lerarenoplei­ ding niet veel w a a r d . De geschiedenis v a n d e wetge­ ving is e e n sterk staaltje v a n politiek a c a c a d a b r a . Eerst zou er een tweede fase komen. La­ ter kregen studenten te horen dat die toch niet zou doorgaan. Toen weer wel. Natuurlijk k w a m die tweede fase er uiteindelijk, maar de onderwijsinspectie vond dat d e a r m e studenten m a a r eens m a s s a a l dispensatie moesten krijgen. Studenten die voor leraar bezig w a r e n a a n d e universiteit, mochten n a d e in­ voerdatimi v a n Deetmans wet toch nog hun l e s g r a a d in hun doctoraalstudie halen. Vanaf dat moment ging d e zon onder voor het Bureau Leraren­ opleiding. Had d e minister niet beloofd dat er g e e n sprake v a n dispensatie zou zijn? Dat h a d hij, m a a r het politieke geklungel rond de wetgeving kreeg v a n insiders het etiket 'wanprestatie' opgeplakt. En d a a r hoefden vol­ gens d e onderwijsinspectie d e studenten niet d e dupe v a n te worden. Op dit moment is het voor d e lerarenopleiding nog pompen of verzuipen. Als e e n kat in het nauw heeft het Bureau echter nog enkele gaatjes gezien om toch a a n d e w e g te timmeren. Nascholing a a n leraren (op dit moment lopen er 2300 cursus­

Henk Vlaming sen) houdt het schip drijvende. Leraren zijn verpicht om e e n s per vier j a a r bij te scholen. "Dat wordt een markt", voorspelt Van Helden. "Ook e e n prima manier voor kennisoverdracht v a n uni­ versiteit naar middelbare school." De toekomst is voor het Bureau niet inktzwart. Het is vooral die "verdraaide dispensatie", w a a r ­ door er nu g e e n leraren in s p é zijn. Maar volgend j a a r komen ze wel weer birmendruppelen, zo weet Van Helden. Historici,

biologen, geografen, taalkundi­ gen, die willen wel l e r a a r wor­ den. Bovendien heeft d e VU e e n lerarenopleiding die op m a a t is g e s n e d e n voor d e j a r e n n e g e n ­ tig. Studenten krijgen les in in­ formatiekunde, het zelf m a k e n v a n lesmateriaal (lesboeken lo­ p e n vijftien j a a r achter met d e stand v a n d e wetenschap, zo weet Van Helden) e n sociale vaardigheden, zoals m a n a g e ­ menttraining. Die ingrediënten zijn te d a n k e n a a n e e n vooruit­ ziende blik. In d e toekomst is leraar namelijk niet l a n g e r e e n beroep voor het leven. "Na e e n j a a r of zeven onder­

Foto Bram de Hollander

v a n veldwerk vind ik d e rust. De meteorologen v a n aardweten­ schappen, die het veldlaborato­ rium ook gebruiken, h e b b e n dat helemaal niet. Ze vervelen zich kapot e n slepen radio's en tele­ visies m e e om ­de tijd door te komen. Ik ging 's avonds vaak nog n a a r buiten om n a a r vogels of planten te kijken." Hij droomde 's nachts niet over kevers. "Als ik over ze zou dro­ men, d a n zou het toch geen nachtmerrie worden, denk ik, want ze zijn heel mooi met hun bruine bronskleur, hun grote ogen e n hun fraaie kaken. Wel zie ik als ik wakker b e n tegen­ woordig overal loopkevers. Ik schuif in elk bos d e bladeren opzij om te kijken hoeveel, en welke soorten loopkevers er zit­ ten." "Als je lang onderzoek doet, n a a r wat d a n ook, d a n krijg je e e n bijzondere b a n d met je ob­ ject. Met kevers h a d ik die band al, omdat ik in mijn vrije tijd veel onderzoek n a a r loopkevers heb g e d a a n . Die b a n d is n a e e n jaar onderzoek alleen m a a r sterker geworden." De plaatselijke bevolking hield Matty in d e g a t e n alsof hij zelf e e n gevaarlijk insekt was. Schiermonnikoog puilt in d e zo­ mer uit v a n d e toeristen, maar buiten het seizoen valt iedere vreemdeling op. De negenhon­ derd bewoners rapporteren ie­ dere verdachte beweging aan d e politie of d e jachtopziener. "Ik fietste in m a a r t met e e n grote rugzak met e e n gaskachel over het eiland e n kreeg meteen de politie achter me a a n . Die was getipt dat er iemand ülegaal in het dennenbos kampeerde. Ik h a d die kachel nodig om de grond te verwarmen, omdat ke­ vers nauwelijks b e w e g e n als de temperatuur onder d e tien gra­ d e n is."

wijservaring kunnen leraren makkelijk overstappen n a a r het bedrijfsleven", denkt Van Hel­ den. "Ze kunnen met mensen o m g a a n e n ze kunnen leiding­ geven." Er rest nog é é n pro­ bleem. Met d e vakken wis­, na­ tuur­ e n scheikunde e n econo­ mie zal het nooit iets worden. Mensen uit zulke vakken zijn met g e e n tien wilde paarden voor d e klas te krijgen. Eigenlijk logisch, want e e n fysicus is nu niet b e p a a l d opgeleid om met mensen om te g a a n . "Die gaan n a a r Philips e n Shell", oordeelt ook Van Helden. "Je k a n het sa­ laris in het onderwijs wel met vijfhonderd gulden per maand opvijzelen, m a a r d a n biedt het bedrijfsleven ook vijfhonderd meer." Maar op het moment dat d e le­ rarenopleiding dreigt te verdor­ ren, ontdekt het Bureau licht a a n d e horizon: hbo'ers e n lera­ ren die zich om wülen scholen. Hbo'ers h e b b e n op e e n univer­ siteit weinig tijd voor e e n volle­ dig nieuwe studie. Het docent­ schap, d e t w e e d e fase duurt een jaar, biedt hen tenminste uit­ zicht op e e n b a a n . "We hebben geadverteerd in Ad Valvas en e e n blad voor leraren", zegt Van Helden. O p d e VU reageerden drie studenten; v a n d e leraren k w a m e n 45 reacties." Het gaat vooral om leraren geschiedenis, maatschappijleer, aardrijks­ kunde e n a n d e r e vakken die niet goed in d e markt liggen. Die willen zich omscholen richting economie, wiskunde of andere carrièreveilige vakken. Over e e n p a a r j a a r zal het Bureau wel volop draaien. Alleen dan voor e e n publiek w a a r het eerst niet voor w a s bedoeld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen