Ad Valvas 1988-1989 - pagina 154

i

21 OKTOBER 1988

CULTUUR Shaffy maakt zich op voor laatste ronde Het Shaffytheater a a n d e Kei­ zersgracht dat zich altijd heeft gericht op d e meer risicovolle, niet zo snel groot publiek a a n ­ sprekende produkties, is niet meer w e g te denken uit d e Am­ sterdamse theaterwereld. De gemeente denkt d a a r echter a n ­ ders over. Begin oktober ging een schok door het statige Felix Meritis gebouw: Shaffy moet op­ geheven worden; d e IJ sbreker krijgt d e concertzaal ter b e ­ schikking. Negatief advies v a n de Amsterdamse Kunstraad (waarin het theater overigens slechts gesommeerd werd tot a n d e r beleid), gekoppeld a a n een schuld v a n vijf ton bracht wethouder Luimstra op het lumi­ neuze idee v a n deze transactie. Directeur Dick Hauser v a n Shaf­ fy voert verwoed c a m p a g n e ter behoud v a n zijn theater. 29 ok­ tober vindt e e n manifestatie plaats. 'Shaffy onmisbaar thea­ ter', zo luidt d e leus, m a a r vol­ gens d e wethouder k a n d e func­ tie v a n Shaffy net zo goed over­ genomen worden door a n d e r e theaters. Dick Hauser: "Shaffy legt d e vin­ ger op vernieuwing binnen d e podiumkunsten. Sinds d e jaren '60 is gebleken d a t deze het best gestalte krijgt in kleine zalen en dat ze door verschillende disci­ plines loopt. Daarom is dit thea­ ter e e n onmisbare plek. De laat­ ste jaren wordt al moeilijk g e ­ d a a n over het begrip kunst, dus helemaal over vernieuwing. Dit maakt d e functie v a n Shaffy al­ leen m a a r belangrijker. Thea­ ters als Frascati zijn toch meer gericht op verkoopbare voor­ stellingen." De kritiek v a n d e Kunstraad is dat Shaffy d e laatste j a r e n niet voldoende open stond voor jong talent, wat toch aanvankelijk h a a r functie w a s . Hauser is het

d a a r niet m e e eens. "Je zit nu, n a twintig j a a r met e e n historie. Shaffy moet volgens d e beeld­ vorming d e plek zijn voor ener­ zijds vernieuwing e n anderzijds jong talent. Het probleem is d a t dit in het begin sterk parallel liep. Er w a s nog g e e n sprake v a n 'ouder talent'. Maar nu het hele fenomeen margetheater zo'n twintig j a a r bestaat, zijn er mensen die tot p a k w e g hun vijf­ tigste blijven vernieuwen. Die moeten daarvoor ook d e moge­ lijkheid krijgen." Maar w a s d e functie v a n Shaffy niet deze mensen tot ontwikke­ ling te laten komen w a a r n a ze hun w e g vinden in a n d e r e thea­ ters? "Het gebeurt juist veel d a t groepen, n a d a t ze jaren h e b b e n geploeterd bij ons, ineens ge­ v r a a g d worden door a n d e r e theaters. Maar welke groepen daarvoor in aanmerking komen heeft niet te m a k e n met ons b e ­ leid, meer met d e theaters die er voor open staan. En d a n h e b je ook nog d e groepen die zich bij ons thuisvoelen e n die niet zo nodig in e e n groter theater hoe­ ven te spelen. Maatschappij Discordia is d a a r e e n goed voorbeeld van. De beste Neder­ landse theatergroep sinds ja­ ren." Blijft d e constatering dat er d e laatste jaren niet veel jong ta­ lent te zien w a s . Is dit d a n zo moeUijk te vinden? "De laatste tijd h e b b e n w e i n d e r d a a d niet zoveel vernieuwing geconsta­ teerd bij d e jonge generatie in het normale toneel. Maar bij­ voorbeeld weer wel in bijvoor­ beeld d e geluidskunst e n d e au­ diovisuele richtingen. Dus h e b ­ ben w e dddr het accent gelegd. Wat niet wU zeggen d a t d e con­ tacten met d e bronnen v a n a n ­ dere theatervormen niet inten­ sief zijn. In d e geschiedenis v a n

Shaffy w a s er altijd e e n golfbe­ weging tussen verschillende disciplines. Begin jaren '80 brachten w e bijvoorbeeld ~veel d a n s . Nu wordt d a a r ook nog veel goeds ontwikkeld, m a a r het is niet w a a r op dit moment d e belangrijkste impulsen van­ d a a n komen." Het is e e n a l g e m e n e tendens in d e kunsten d a t het wat betreft vernieuwing niet zo'n storm loopt. Moet je je beleid d a a r a a n niet a a n p a s s e n ? "Kijk, w e zijn natuurlijk niet als a a s g i e r e n uit op iets met nieuwswaarde. Maar wat ons artistiek interes­ seert zijn wel die mensen die artistieke risico's blijven nemen. Er loopt e e n denkbeeldige grens. A a n d e e n e kant h e b je mensen die tot in d e lengte v a n hun leven dit risico willen n e ­ men, met vermoedelijk weinig geld en weinig erkenning. De mensen a a n d e a n d e r e kant v a n die grens, d a a r is Shaffy niet in geïnteresseerd. Die vin­ den hun plek wel in a n d e r e theaters." Shaffy zal op dit moment h a a r gezicht moeten laten zien, met e e n duidelijk beleid voor d e toe­ komst komen. Dick Hauser blijft ongelukkigerwijs nog m a a r e e n j a a r directeur. Beleid uitstippe­ len lijkt d a n h a a s t onmogelijk. Er wordt echter h a r d gewerkt a a n d e opvolging. Wat k a n Shaffy verder nog red­ den? De pers doet h a a r best. En Shaffy zelf natuurlijk. O p d e Shaffy­marathon 29 oktober spelen ongeveer twintig thea­ tergroepen e e n korte act. Ook mensen v a n het eerste uur, zo­ als Freek d e J onge, zullen acte d e presence geven. Tussendoor zullen a n d e r e n die Shaffy e e n warm hart toedragen, state­ ments ten beste geven, zoals Jan Kassies e n Gerardjan Reijn­

Film als feest Musical: film als feest Dans en verhaal s t a a n in d e musical altijd op g e s p a n n e n voet met elkaar. Steeds als het verhaal g a a t lopen, be­ ginnen acteurs e n actrices te d a n s e n en zingen zij e e n liedje. De eerste HoUywood­ musicals v a n n a d e introduc­ tie v a n het geluid in 1927 w a ­ ren niet meer d a n verfilmin­ gen v a n Broadway­shows en operettes. In d e jaren der­ tig vond men e e n bevredi­ g e n d e manier om d e d a n s en d e zang in d e film op te ne­ men: de back­stage musical. Door het verhaal te situeren in de theaterwereld, kwa­ men de d a n s ­ en zangnum­ mers minder uit d e lucht val­ len. Pas in d e jaren veertig e n vijftig s l a a g d e n regisseurs als Vincente Minelli, G e n e Kelly en Stanley Donen erin de musical e e n enigszins vol­ w a s s e n verhaal m e e te ge­ ven. Maar mijn achterdocht blijft, ook bij latere films. Met dezelfde angst als 's mor­ gens voor d e wekker zit ik

tijdens e e n musical te wach­ ten op het volgende zang­ of dansnummer. West side st o­ ry ­ d o n d e r d a g 24 november in FUmhuis Uilenstede ­ h e b ik nooit durven zien, terwijl het verhaal toch rechtstreeks a a n S h a k e s p e a r e ontleend is. Van J ohn Travolta h e b ik altijd gedacht dat hij niet kon acteren, omdat hij danste. De grote n a a m achter d e back­stage musical uit d e ja­ ren dertig is choreograaf Busby Berkeley. Van h e m draait het Filmhuis Fort y­se­ cond st reet uit 1933. In deze film v a n regisseur Lloyd Ba­ con wordt d e producer v a n een musical geteisterd door d e sterallures v a n e e n prima donna. Als zij h a a r enkel verstuikt, moet d e regisseur een vervangster zoeken. Niets is Busby Berkeley te dol om zijn publiek te amuseren. De finale v a n For t y­second street begint met e e n op het d a k v a n e e n taxi t o p d a n s e n ­ d e Ruby Keeler. Er worden taferelen getoond die d e zelf­

kant v a n New York uitbeel­ den. Manhattan by Night blijkt opgebouwd uit honder­ den d a n s e r e s s e n die op e e n reusachtige trap zijn ge­ plaatst. Het belangrijkste in de choreografie v a n Berke­ ley zijn echter niet d e d a n ­ sers of danseressen. W a a r in latere films bijvoorbeeld Fred Astaire d e ster is, danst bij Berkeley d e c a m e r a . Deze zwenkt n a a r alle kanten, over d e hoofden v a n d e d a n ­ seressen heen, tussen hun b e n e n door, om met e e n clo­ se­up v a n hun l a c h e n d e monden te eindigen. De ca­ mera als e e n wel zeer op­ dringerige m a n . Maar laten we d a a r niet al te moeüijk over doen; die d a n s p a t r o n e n zijn al ingewikkeld genoeg. Je hebt praatpartijtjes en dansfeestjes. De musical is een film w a a r gefeest wordt.

(Dick

Roodenhurg)

Forty­second ts ree t dramt vrijdag 4 november om 21.00 uur in Filmhuis Uilenstede, telefoon 548 8076.

Directeur Dick Hauser van het Shaffy nog maar een jaar direct eur. ders. "Iedereen moet d a n weer even kunnen zien wat Shaffy is, w a a r wij voor staan. En d a n g a a t het natuurlijk in d e eerste plaats om d e theatergroepen. Want het meest dramatische a a n het besluit is het wegvallen

Thea t er:

ongelukkigerwijs Foto Bram de Hollander

v a n zo'n belangrijk podium voor deze artiesten."

(Iris Dik)

Shaffy­marathon, 29 oktober vanaf 22 uur, Keizersgracht 324.

Technisch perfect, maar er is iets mis Op d e derde verdieping in hei C a n o n Image Centre a a n d e Leidsestraat bevindt zich e e n uitgebreide fotoboe­ kenwinkel. Wat dichter bij d e a a r d e zijn er tot 27 oktober twee fototentoonstellingen te zien, die eikaars tegenpolen zijn in vele opzichten. O p d e b e g a n e grond en d e tussen­ verdieping exposeert J osé Aerts kleurige verbeeldingen v a n h a a r fantasie e n op tweede verdieping h a n g e n foto's v a n Geert Kooiman in stijlvol zwart­wit. Geert Kooiman heeft ter g e ­ legenheid v a n het lüO­jarig b e s t a a n v a n het Concertge­ bouw e e n fotoserie g e m a a k t v a n dirigenten e n solisten die het afgelopen seizoen d a a r h e b b e n opgetreden. De serie heet 'Portraits of Musici­ a n s ' en d a a r valt niets op af te dingen. Het zijn grote por­ tretten en dat er musici op s t a a n kun je afleiden uit d e ondertitels. De foto's zijn technisch per­ fect, m a a r er is iets mis. Alle musici s t a a n streng pose­ rend d e c a m e r a in te kijken als bij e e n statieportret, ter­ wijl op alle foto's terugkeren­ de achtergrond in e e n rom­ melig softföcus­effect ver­ dwijnt. De kracht die sommi­ g e portretten uitstralen ligt vooral bij d e persoonlijkheid v a n d e musici zelf. Een prachtige foto is er v a n Leo­ n a r d Bernstein met e e n voet op e e n stoel, hangbuik over d e broekriem e n d e onaf­ scheidelijke b r a n d e n d e si­ garet in d e hand, m a a r d e mooiste is v a n pianiste Mit­ suko Uchida. H a a r ietwat vertekende reusachtige h a n d ligt als e e n w a a k h o n d op h a a r schoot en loodrecht

d a a r b o v e n kijken h a a r in­ tens droeve ogen net niet in d e camera. José Aerts moet het totaal niet h e b b e n v a n d e persoon­ lijkheid v a n h a a r modellen, die volkomen ondergeschikt zijn a a n h a a r eigen visie. In series v a n drie heeft zij kleu­ renfoto's gemaakt v a n e e n op e e n vlakke achtergrond geprojecteerde dia, terwijl een naakt, menselijk li­ c h a a m d e lichtbundel breekt. Op die manier ontstaat er een verwarrend, m a a r plas­ tisch geheel. De samenstel­ lende delen blijven herken­ baar, terwijl er door d e com­ binatie e e n persoonlijke di­ mensie a a n wordt toege­ voegd. Anders d a n bij Geert Kooi­ m a n a d e m e n h a a r foto's ver­ val, angst, sensualiteit en dy­ namiek. Er hangt e e n serie v a n drie foto's in schemerig blauw, zwart en geel, w a a r ­ bij de golvende r a n d e n v a n een n a a r boven openstaan­ de rol tapijt harmonieus g e ­ broken worden door het g e ­ zicht in profiel v a n e e n vrouw. Het enige volmaakte object is d e oplichtende, ron­ de oorring. Vorig j a a r won zij op d e In­ ternational Art Competition in New York d e eerste prijs met h a a r fotoserie 'Metamor­ foses'. De kijk v a n d e toe­ schouwer verandert steeds. José Aerts dwingt tot e e n pro­ ces; Geert Kooiman beeldt af.

(Francis Lesman) Canon Image Centre, Leidsestraat 79: t / m 26 oktober J osé Aerts e n Geert Kooiman; doorlopend fototentoon­ stellingen, met v/af 8 december Ed v a n der Elsken "J apan". T o e g a n g gratis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen