Ad Valvas 1988-1989 - pagina 499

26 MEI 1989

/\D\^\^

Veel aio's raken in tijdnood Een ruime meerderheid onder de assistenten­in­oplei­ ding (aio's) schat de kans om het proefschrift op tijd af te ronden op minder dan 80 procent. Voor ongeveer eenderde van alle aio's is het fifty­fifty of men wel op tijd klaar is. Dat blijkt uit e e n onderzoek v a n het 'Landelijk aio­overleg', d e belangenvereniging v a n d e a s ­ sistenten­in­opleiding. De eind­ conclusies v a n het onderzoek worden p a s eind juni bekend gemaakt.Van d e nu ruim 2.500 werkzame aio's ligt slechts 15 procent 'op schema' met d e voorbereidingen v a n d e promo­ tie. In aUe a n d e r e gevallen heeft men enigerlei vertraging opgelopen. Een veel gehoorde reden daarvoor is, dat het pro­ motie­onderzoek aanmerkelijk gecompliceerder is d a n werd voorzien. In twintig procent v a n de gevallen bleek overigens bij de aanstelling v a n d e aio g e e n opzet voor het onderzoek voor­ handen. Bij 36 procent w a s er slechts een summiere opzet. Een a n d e r e belangrijke r e d e n

Jos Dohmen voor d e opgelopen vertraging zou d e gebrekkige begeleiding v a n d e aio's zijn. Volgens d e rechtspositie moet bij d e a a n ­ stelling een begeleidingsplan worden opgesteld, m a a r in zes­ tien procent v a n d e gevallen blijkt dat er niet te zijn. W a a r dat plan wèl bestaat, blijkt er n o g veel a a n te mankeren. Zo ont­ breken v a a k d e toetsing v a n het te volgen onderwijs, d e criteria voor d e beoordeling v a n d e a s ­ sistent en het door d e aio te ge­ ven onderwijs.

Salaris De salariëring v a n d e aio's is n o g steeds het grootste pro­

bleem. Ongeveer 85 procent v a n d e o n d e r v r a a g d e n vindt dat m e n in vergelijking met a n ­ d e r e functies slecht wordt be­ taald. 72 procent noemt het sa­ laris zelfs onredelijk l a a g . In het eerste j a a r v a n d e aanstelling is het salaris 1.775 gulden bruto per m a a n d , wat oploopt tot 3.165 gulden in het laatste jaar. Deze beloning is e e n percenta­ g e v a n d e g e h a n t e e r d e salaris­ schaal (schaal 10), met het ar­ gument dat d e aio ook e e n op­ leiding tot onderzoeker geniet. Volgens het Landelijk aio­over­ leg is 'opleiding' echter inherent a a n het doen v a n wetenschap­ pelijk werk. De vereniging eist d a a r o m uitbetaling v a n het vol­ ledige s c h a a l b e d r a g . Ten aanzien v a n het onderwijs dat door d e aio's wordt gevolgd, blijkt er e e n verslechtering te zijn ten opzichte v a n d e situatie in 1987. Toen b e s t e e d d e m e n nog 21 procent v a n d e tijd a a n opleiding, nu is dat 14 procent. Het onderwijs is in d e praktijk e e n bonte verzameling v a n cur­ sussen, workshops, seminars, speciale aio­programma's e n individueel onderwijs v a n d e promotie­begeleider. Meer d a n d e helft v a n d e o n d e r v r a a g d e n blijkt niet tevreden met d e kwa­ liteit d a a r v a n .

'De grens is écht bereikt'

Universiteiten doen oproep a a n 'de politiek' De universiteiten moeten meer ruimte krijgen, zowel op financieel gebied als in beleidszaken. Deze oproep a a n 'samenleving en politiek' hebben de gezamenlijke uni­ versiteiten afgelopen week gedaan onder het motto: 'Investeren in universiteiten is investeren in de toe­ komst'. In d e oproep, die onder meer werd uitgereikt a a n d e demis­ sionaire premier Lubbers e n d e leiders v a n d e politieke partijen, zeggen d e universiteiten d a t zij een sleutelrol vervullen bij d e verdere ontwikkeling v a n d e 'kennismaatschappij'. Onder­ wijs e n onderzoek "vormen d e drijvende krachten tot m a a t ­ schappelijke vooruitgang", wordt d a a r a a n toegevoegd. Als d e universiteiten niet m e e r ruimte krijgen, blijven beschik­ b a r e menselijke talenten onge­ bruikt e n komt onvoldoende w e ­ tenschappelijk onderzoek tot ontwikkeling. "Het is nu kiezen of delen: vooruitgang of toene­ m e n d e achterstand," aldus d e oproep.

Prof. Köbben bezorgd over aio­promoties

'Maak ruimte voor inspiratie, originaliteit en avontuur' Het k o m e n d e j a a r is v o o r vele assistenten­in­oplei­ d i n g (aio's) h e t j a a r v a n d e w a a r h e i d . Z a l h e t h e n luk­ k e n b i n n e n d e g e g e v e n ter­ mijn h u n p r o m o t i e ­ o n d e r ­ zoek af t e r o n d e n e n e e n proefschrift t e p u b l i c e r e n ? Prof. A.J .F. K ö b b e n (direc­ teur v a n h e t CentrTim v o o r onderzoek naar maat­ schappelijke tegenstellin­ g e n in L e i d e n ) twijfelt d a a r ­ a a n . D o n d e r d a g 11 m e i s p r a k hij a a n d e VU o p h e t landelijke aio­congres. Promotie­onderzoek verricht door 'normale' wetenschap­ pers n a m in het verleden ge­ middeld 4,5 j a a r in beslag, al­ thans in d e sociale weten­ schappen. Daarbij is boven­ dien g e e n rekening g e h o u d e n met d e periode v a n d e 'valse start', iets dat nu e e n m a a l on­ losmakelijk verbonden is met het beoefenen v a n weten­ schap, aldus Köbben. Verder leert het verleden dat d e tijd die men voor e e n proefschrift nodig heeft sterk varieert. De één rond het in twee j a a r af, de a n d e r doet er tien j a a r of nog langer over. G e g e v e n deze sterke variatie betekent het dat e e n groot deel v a n d e aio's volgende j a a r in d e pro­ blemen komt. Wat te d o e n om het aio­stelsel wat dit betreft voor e e n fiasco te behoeden? Köbben ver­ klaarde zich mordicus tegen het verlagen v a n d e norm door het proefschrift als e e n soort veredelde scriptie te g a a n zien. Ook z a g hij het ge­ vaar v a n het verschijnen v a n "confectieachtige werkstuk­ ken". Het proefschrift over bij­ voorbeeld d e gezondheid v a n Turken in Amsterdam wordt dan gevolgd door e e n studie naar d e gezondheid v a n Tur­

Wim Crezee ken in Rotterdam, et cetera. Is deze groep e e n m a a l volledig in kaart gebracht, d a n k a n op dezelfde wijze het welzijn v a n Marokkanen onder d e loep genomen worden. Tientallen onderwerpen voor promotie­ onderzoek zijn zo te b e d e n k e n . Allemaal heel nuttig e n ook binnen vier j a a r te doen, m a a r dergelijke "replicatiestudies" zijn d e dood in d e pot v a n d e wetenschap.

dat nog e e n s uitgezocht moe­ ten worden." De achtergrond v a n deze houding is volgens d e Leidse hoogelraar, die als cultureel antropoloog zelf in to­ taal dertig proefschriften b e ­ geleid heeft, dat er e e n sterke onzekerheid is over d e normen w a a r a a n een academisch proefschrift moet voldoen. Wat is acceptabel e n wat niet? Ze­ ker in d e sociale wetenschap­

pen zijn er zowat evenveel s t a n d a a r d e n als promotoren. "Uit angst dat collegae e e n proefschrift niet a a n v a a r d ­ b a a r zullen vinden, heeft m e n d e neiging om d e promoven­ dus er e e n schepje b o v e n o p te laten doen. Want e e n proef­ schrift w a a r veel kritiek op is, is niet leuk voor d e promoven­ dus, m a a r is bovendien ver­ nietigend voor d e promotor."»

Köbben houdt liever vast a a n d e traditionele, "misschien wel romantische" normen v a n w e ­ tenschap. "Ik denk d a n a a n zaken als inspiratie, originali­ teit e n zelfs avontuur." Een w e ­ tenschappelijk produkt moet e e n g e n o e g e n zijn om te lezen, zowel q u a inhoud als q u a stijl, zo hield hij d e a a n s t a a n d e promovendi voor. Als uitweg uit dit d ü e m m a w e e s Köbben op d e mogelijk­ heid om bij promotie­onder­ zoek zich te concentreren op e e n klein object dat d a n met alle inventiviteit bestudeerd moet worden.

Levenswerk Een hoofdstuk apart vormt d e rol v a n d e promotor, d e b e g e ­ leider. Hij heeft d o o r g a a n s e e n grote invloed op d e in­ houd v a n d e dissertatie e n vooral op d e tijd w a a r i n e e n e n a n d e r wordt vervaardigd. "Een proefschrift moet g e e n le­ venswerk worden, m a a r e e n eenvoudige proeve v a n b e ­ kwaamheid", roept elke pro­ motor. Maar in feite is hij d e vos die d e passie preekt. Want in d e praktijk stellen promoto­ ren eis op eis. "Eigenlijk zou dat boek n o g be­ studeerd moeten worden; voor e e n compleet proefschrift zou

Prof. A.J.F. Köbben: schriften

ge v aar v an

B

confectie­achtige proef­ Foto: Bram de Hollander

De veertien universiteiten wij­ zen erop dat d e studentenaan­ tallen in het wetenschappelijk onderwijs e e n stormachtige groei doormaken. De over­ heidsuitgaven voor het universi­ taire onderwijs zijn daarbij ach­ tergebleven. Sinds 1980 zijn d e onderwijskosten per student zelfs met veertig procent ge­ daald. "Deze ongerijmde combi­ natie v a n meer studenten e n minder geld blokkeert d e nood­ zakelijke ontwikkeling v a n d e universiteiten en brengt d e kwa­ liteit v a n het onderwijs in ge­ vaar." Er wordt ook gewezen op d e achterstand die Nederland in internationaal opzicht zou zijn opgelopen wat d e uitgaven voor wetenschappelijk onder­ zoek betreft. "De grens is écht bereikt," schrijven d e universi­ teiten. In d e oproep, die kennelijk is g e d a a n met het oog op d e ko­ m e n d e verkiezingen, v r a g e n d e universiteiten meer geld e n meer ruimte voor het voeren v a n e e n eigen beleid. Verder waarschuwt d e oproep, dat d e meer­ uitgaven die nodig zijn voor studiefinanciering niet op d e universiteiten m o g e n wor­ d e n afgewenteld.

(Jos Dohmen)

Kamer zet WHW in de ijskast D e T w e e d e K a m e r wil d e ontwerp­Wet Hoger onder­ wijs e n Wetenschappelijk o n d e r z o e k v o o r l o p i g niet b e ­ h a n d e l e n . D e W H W is e e n v a n d e "controversiële" on­ d e r w e r p e n die blijven liggen tot e r e e n n i e u w k a b i n e t is. Met d e WHW wil minister Deet­ m a n meer s a m e n h a n g b r e n g e n in d e wet­ e n regelgeving in het hoger onderwijs. De b e s t a a n d e deelwetten e n a l g e m e n e m a a t ­ regelen v a n bestuur op dit ter­ rein ­ 17 in getal ­ kunnen d a n verdwijnen. Het wetsontwerp, dat eind m a a r t a a n d e Tweede Kamer is a a n g e b o d e n , betekent e e n grotere vrijheid voor d e uni­ versiteiten om zelf het onder­ wijsaanbod te b e p a l e n . Van een a a n t a l a n d e r e onder­ werpen die v a n b e l a n g zijn voor d e universitaire wereld is het lot nog onbekend. De z o g e n a a m d e 'reparatie' v a n d e Harmonisa­ tiewet ligt n o g voor advies bij d e R a a d v a n State. Hierin is d e au­ ditorenregeling neergelegd en wordt e e n extra propedeuse­ j a a r toestaan a a n g e h a n d i c a p ­ te studenten. Zoals bekend, heeft d e Eerste Kamer kortgeleden d e b e h a n ­ deling v a n d e OV­studenten­ kaart over d e kabinetsformatie heengetild. Een woordvoerder v a n het mi­ nisterie v a n onderwijs zei dat het departement gewoon door g a a t met alle onderwerpen 'die op d e rails staan'. D a a r n a is het a a n d e Tweede Kamer om uit te m a k e n of ze al d a n niet in be­ handeling worden genomen. (Jos Dohmen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen