Ad Valvas 1988-1989 - pagina 362

24 FEBRUARI 1989

B

^CULTUUR Rare jongens die Grieken Bij alle oude glorie in Grieken­ land vallen goedbedoelde mo­ derne neigingen v a n jonge Grieken in verkeerde a a r d e . Griekse kunstenaars wonen veelal in het buitenland omdat het kunstklimaat in hun vader­ land n a a r hun eigen zeggen zo conservatief is. En i n d e r d a a d is in heel Athene g e e n nationaal museum voor moderne kunst te vinden. Ze moeten zich d a a r zien te redden met twee grote galeries, a n n e x particuliere mu­ sea. Ook in Nederland wonen Griek­ se beeldende kunstenaars die v a n w e g e het kunstklimaat hun heil liever elders zochten. Ze voelen zich Nederlander, m a a r g e d r a g e n zich als rasechte Grieken. Eenmaal in Neder­ land, smachten zij in hun zelf verkozen ballingschap n a a r hun eigen w a r m e thuisfront. De Vereniging v a n Griekse Acade­

Karin Feenstra miei in Nederland biedt hen d e broodnodige Griekse hartelijk­ heid. Het Allard Pierson Museum, e e n vertrouwd a d r e s voor archeolo­ gische bezienswaardigheden, heeft op instigatie v a n d e bo­ v e n g e n o e m d e vereniging een tentoonstelling ingericht met werk v a n in Nederland wonen­ de jonge Grieken. A a n d e tentoonstelling ging druk gekissebis vooraf over wie nou wel en wie niet tot d e ten­ toonstelling moest worden toe­ gelaten. Daarom besloten d e organisatoren d e selectie a a n een neutraal persoon over te la­ ten. ­Dertien jonge Griekse kunstnaars konden d e toets doorstaan. Het resultaat is een gevarieerd a a n b o d waarin veel

Lente in Rialto Elke avond rond tien uur g a ik stiekem even kijken. Op d e Ceintuurbaan, w a a r d e rij voor d e kassa v a n Rialto nog langer is d a n die voor d e gel­ dautomaat verderop. Flod­ der 2, Rocky 5 of e e n nieuwe James Bond? Nee, Het rode korenveld v a n Zhang Yimou en De kommissaris v a n Alek­ sander Askoldov. De aanblik van zoveel toeschouwers voor zulke prachtfUms doet het gemoed v a n e e n filmlief­ hebber volschieten. Zou het filmklimaat in Nederland d a n toch verbeteren, of is er slechts sprake v a n een tijde­ lijk gat in d e ozonvluchtige markt?

gineler d a n e e n abri. Een kanttekening bij d e ver­ bouwing: d e wc­ruimte is te klein. Ten eerste zijn er g e e n a p a r t e d a m e s ­ en herentoi­ letten, wat mij als heer altijd het onbehaaglijke gevoel geeft e e n verkeerde deur binnen te stappen. Ten twee­ d e kun je je kont niet keren. Degene die zijn of h a a r h a n ­ den staat te w a s s e n wordt gemangeld tussen d e open­ en dichtgaande deuren. Maar d e zaal is mooi e n d a a r worden tenslotte d e films vertoond. De v a n het Am­ sterdams Filmhuis b e k e n d e retrospectieven en festivals blijven een belangrijk onder­

verschil in kwaliteit en in kunst­ vormen is te bespeuren, onder meer schilderkunst, beeldhouw­ kunst e n video. ledere deelne­ mer levert een geheel eigen bij­ d r a g e a a n d e toch enigszins versnipperde expositie. Werk waarin d e Griekse achter­ grond v a n d e kunstenaar zich manifesteert, past goed in deze context. Er is gebruik g e m a a k t v a n mythologische onderwer­ pen, Griekse beelden, straten e n vooral sfeer. Misschien h e b ­ ben d e Grieken zich speciaal voor deze gelegenheid wat ex­ tra v a n hun Griekse kant laten zien. Eleni Tzatzalos g a a t d a a r in ieder geval niet in mee. H a a r installaties e n video doen erg Hollands a a n . Yiannis VeUis d a a r e n t e g e n put zijn inspiratie uit d e mythologie. "Klytiamnestra, Orestes en Elektra op vakantie", heet e e n v a n zijn schilderijen. Ze a t t e n eendrachtig bijeen, nauwelijks gestoord door hun reputatie dat ieder d e a n d e r n a a r het leven staat. De mythe in kwestie is nogal gruwelijk. De vloek op het huis Atreüs openbaart zich doordat d e e n e bloedwraak d e a n d e r e oproept. Voor d e moder­ ne Griek zijn d e mythen zoiets als voor ons d e sprookjes v a n Grimm. De Oudheid leeft. Zo is d e 'Wagenmenner' v a n Lefteris Olympios e e n kleurig s a m e n g a a n v a n het nu met d e Oudheid. Hij inspireerde zijn stijlvolle schilderijen op e e n v a n d e oudste bronzen beelden die ons nog resten v a n d e Griekse kunst: d e 'Wagenmenner' v a n het Heiligdom v a n Apollo te Delphi. Zijn landgenoten kon­ den d e schilderijen tijdens e e n tentoonstelling in Athene niet w a a r d e r e n ; dit w a s g e e n w a ­ genmenner. Met gevoel voor ly­ riek wijst Olympios echter op wat hij noemt "the movement of the body" e n op d e kleuren. Volgens d e catalogus v a n d e tentoonstelling zijn er ook gip­

Lefteris Olympios,

'Wagenmenner'

safgietsels v a n beelden, "van repicla's uit het museum", ­ ik heb ze niet kunnen vinden. Hier mankeert het e e n e n a n d e r a a n d e inrichting v a n d e ten­ toonstelling. De tentoongestelde voorwerpen s t a a n tussen d e vaste collectie waardoor ze soms niet tot hun recht komen en het geheel e e n rommelige in­ druk maakt. Rare jongens die Grieken. De

hele in Nederland bivakkeren­ d e Griekse conmiune w a s uitge­ rukt voor d e opening v a n de tentoonstelling. Er werd driftig gezoend e n d e betrokken kuns­ t e n a a r s h a d d e n nauwelijks tijd om iets over hun werk te vertel­ len. Wat je noemt: Hellas in Hol­ land.

'Hellas in Holland' t / m 3 maart, Allard Person Museum, Oude Turfmarkt 127, di t/m zo 10.00 tol 17.00 uur.

De tiende Internationale

Foto Bram d e Hollander

Het Amsterdams Filmhuis, alias Rialto/Rivoli, is ver­ bouwd. De benedenverdie­ ping althans, want d e boven­ zaal wordt later dit j a a r gere­ noveerd. Na enig geharre­ w a r zijn nu ook d e financiën bijna rond. Het filmhuis krijgt nog steeds g e e n structurele subsidie en draait geheel op vrijwilligers. Bovendien lei­ den extra uitgaven binnen het krenterige Amsterdamse kunstbeleid altijd tot bezuini­ gingen bij d e buren, hetgeen collega­filmhuizen wat arg­ w a n e n d maakte. Het reste­ rende gat op d e begroting hoopt Rialto te kunnen dich­ ten via de 'adoptie' v a n stoe­ len door bedrijven of instel­ lingen. Misschien iets voor d e VU? Weer eens wat a n ­ ders d a n een roeiboot en ori­

deel v a n d e programmering; dit j a a r onder a n d e r e Robert Bresson in april e n 'Afrika in the picture 2' in september. D a a r n a a s t wordt Rialto het première­theater v a n distri­ buteur International Art Film, d e opvolger v a n Film Inter­ national. De nieuwe b a r v a n Rialto is prachtig en d a a r moeten toch d e discussies plaatsvinden. Toegegeven, één Kommissa­ ris maakt nog g e e n glasnost en één Rood Korenveld geeft nog g e e n oogst, m a a r in Ri­ alto is het wel al e e n beetje lente.

(Dick Roodenburg) De Kommissaris draait in ieder g^val nog t/m 1 maart. Voor Het rode k o­ renveld: zie d e wekelijkse filmladder. Rialto geeft ouderwets korting op je collegekaart. Ceintuurbaan 338, tele­ foon 6623488.

j 10. Het w a s g e e n frisdrank, m a a r het borrelde wel. Ster­ ker nog: het bruiste. Wie d e lijst v a n auteurs ziet die a a n dit Nederlandse kunstmaga­ zine v a n internationale allu­ re h e b b e n meegewerkt, be­ trapt zichzelf wellicht op e e n stiekem gevoel v a n trots. Kandinsky, Moholy­Nagy, Schwitters, Benjamin, Bloch ­ n a m e n die er niet om liegen. We d e d e n dus toch m e e in d e jaren '20, e e n hardnekkig provincialisme ten spijt. De m a n die deze a v a n t g a r d e kunstenaars e n schrijvers (inmiddels fameus, toen on­ bekend) bij elkaar bracht, w a s Arthur Lehning. Lehning staat te boek als 's lands be­ kendste anarchist, al is dit epitheton misleidend. Eerder m a g hij gelden als e e n nuch­ ter en rationeel utopist. "Al­ leen d e utopie maakt het mo­ gelijk zich een totaalbeeld te vormen v a n d e samenleving, d e cultuur e n h a a r ontwikke­ ling", zei hij ooit. Zijn m a a t ­ schappijkritiek legde hij neer in tal v a n historische e n jour­ nalistieke artikelen e n moti­ veerde hem tot d e integrale uitgave v a n Bakounin. Daar­

naast heeft hij zich altijd met kunst e n literatuur bezigge­ houden, getuige zijn boeken over onder a n d e r e Marsman en Slauerhof. Die dubbele hartstocht voor kunst e n politiek lag ook ten grondslag a a n i 10, dat in 1927 verscheen e n ruim twee j a a r bestond. Op artistiek vlak bracht i 10 utopische a v a n t g a r d e s als De Stijl, Bauhaus e n D a d a bijeen (van d e laatste uiteraard al­ leen d e constructieve vleu­ gel). Politiek gezien w a s d e positie marxistisch, syndica­ listisch of anarchistisch, al n a a r g e l a n g d e overtuiging v a n d e auteur. Overigens werd politiek niet bedreven nddst d e kunst, m a a r s a m e n met. Synthese, integratie: dat w a r e n d e kernwoorden v a n i 10. De kunst, met d e architectuur voorop, moest het d e n k e n v a n d e mens bevrijden e n d e weg wijzen n a a r e e n nieuwe 'innerlijkheid' (die, e e n m a a l bereikt, vanzelf zou resulte­ ren in politieke agitatie ­ e n omgekeerd). Niet d e inner­ lijkheid v a n d e burgelijk­ sentimenteel­romantische

soort, m a a r één die 'zuiver' was, dat wil zeggen koel, helder, strak, rationeel. Het menselijk innerlijk zou n a ­ melijk in overeenstemming moeten worden gebracht met e e n essentie, die in alle levensbereiken terug te vin­ den w a s . Zo zou d e mens ste­ d e n moeten m a k e n "die hy­ giënisch zijn e n schoon door e e n evenwichtige tegenstel­ ling v a n gebouwen, con­ structies e n lege ruimten. Hij zal binnen even tevreden zijn als buiten". En o ja, die titel. Een Engelse krant suggereerde dat Leh­ ning d e kostprijs meteen m a a r tot titel verheven had. Wat onjuist is. De titel werd geboren uit d e overweging, dat het nog lang kon duren voordat d e verschillende me­ dewerkers het in ieder op­ zicht met elkaar eens zouden zijn. Dan w a s d e tiende In­ ternationale vast al g e p a s ­ seerd. Vandaar: i 10.

(Jan Oegema) Op 28 feb. zal Arthur Lehning in het Goethe­instituut (Herengracht 470) een lezing houden over i JO en Bau­ haus. Aansluitend films over Mondri­ a a n en Bauhaus. A a n v a n g 20.00 uur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen