Ad Valvas 1988-1989 - pagina 179

fD\pI]^fiS

4 NOVEMBER 1988 Het rendement v a n het weten­ schappelijk onderwijs, gemeten in aantallen afgestudeerden, is te l a a g . Bovendien vallen teveel studenten tijdens d e opleiding uit. Dat zijn d e hoofdpunten v a n kritiek die door zowel PvdA­ woordvoerder Jacques Wallage als door zijn collega Jan Frans­ sen v a n d e VVD worden ge­ noemd. Volgens d e laatste is dat vooral te wijten a a n het ontbre­ ken v a n e e n echte onderwijstra­ ditie a a n d e Nederlandse uni­ versiteiten e n het onvoldoende inspelen op d e enorm gegroeide studentenaantallen. "Universiteiten zijn in ons land per traditie onderzoeksinstellin­ gen. Men m e e n d e vroeger dat mensen die tot d e universiteit werden toegelaten al e e n zoda­ nig niveau hadden, dat er van­ zelf e e n klimaat ontstond w a a r ­ in goed onderwijs kon worden gegeven. Zonder zich erop te bezinnen dat het geven v a n on­ derwijs e e n kunde e n e e n ken­ nis op zichzelf is." Ook Wallage signaleert e e n o p onderzoek gerichte traditie a a n de universiteiten, wat al blijkt uit het feit dat d e afgelopen ja­ ren vooral is gediscussieerd over d e v r a a g hoe het onder­ zoek kan worden beschermd te­ gen die grote horden studenten. "Maar nu zijn w e toch eigenlijk toe a a n d e v r a a g hoe w e d e

I 'Goed onderwijs geven wordt a a n universiteiten ondergewaar­ deerd student op zijn beurt bescher­ men tegen het onderwijs", meent d e PvdA­ woordvoerder. Wallage: "Aan d e universiteit kan iemand j a r e n l a n g les ge­ ven zonder dat d e v r a a g wordt gesteld of zijn didactische kwa­ liteiten wel in orde zijn. Dat komt ook omdat onderwijs g e v e n on­ d e r g e w a a r d e e r d wordt. Om het heel cru te zeggen: als je goed bent a a n d e universiteit, d a n doe je goed onderzoek. En als je een schlemiel bent, d a n geef je onderwijs. Helaas is dit v a a k d e praktijk. Ik vind dat niet a c c e p ­ tabel."

Visitaties In d e afgelopen tijd is er kenne­ lijk het e e n e n a n d e r gebeurd waardoor kwaliteitsbewaking ook voor het universitaire on­ derwijs actueel werd. Zorgen over d e kwaliteit v a n het univer­ sitaire onderzoek w a r e n er im­ mers a l langer, w a t ondermeer heeft geleid tot voorwaardelijke financiering. Vorige week verschenen d e rapporten v a n vier commissies die door middel v a n proefvisita­

scheiding tussen vast e n tijdelijk dienstverband weer e e n 'reële inhoud' moet krijgen. Zij b e d o e ­ len hiermee dat een vaste a a n ­ stelling v a n e e n universitair do­ cent p a s mogelijk moet zijn n a een grondig onderzoek v a n on­ dermeer zijn didactische kwali­ teiten. Met individuele beoorde­ lingen v a n docenten wil d e poli­ tiek zich natuurlijk niet bemoei­ en. Maar m e n wil wel d e zeker­ heid dat er beoordeeld wordt e n dat d e normen daarvoor accep­ tabel zijn.

Tweede Kamer­leden willen druk op kwaliteit kwaliteitsverbetering wetenschappelijk onderwijs

'Docenten ontslaan ontslao bij slechte beoordelir beoordeling' Wat d e onderwij onderwiissDecialisten sspecialisten v a n PvdA en VVD betreft, betreft. mogen de visitaties voor het onderwijs ingrijpende consequenties krijgen. Bij d e beoordeling v a n onder­ wijskwaliteit m a g bovendien het keurend oog v a n d e student meetellen. Een opiniepeiling onder d e drie b e ­ langrijkste woordvoerders in d e Tweede kamer. ties d e kwaliteit v a n het onder­ wijs in evenzovele disciplines h e b b e n onderzocht. De commis­ sies w a r e n weliswaar door d e gezamenlijke universiteitsbe­ sturen ingesteld, m a a r zij b e ­ stonden uit min of m e e r onaf­ hankelijke deskundigen, w a a r ­ onder vertegenwoordigers v a n het bedrijfsleven. De opbloeiende a a n d a c h t voor beoordeling e n bewaking v a n d e onderwijskwaliteit is niet in d e laatste plaats te herleiden tot allerlei bestuurlijke visies bij d e overheid. Het kabinet wil zich op tal v a n terreinen als afstan­ delijk bestuurder g a a n g e d r a ­ gen, m a a r eist wel dat kwaliteit wordt geleverd voor d e Rijksbij­ drage. Tot schrik v a n d e universiteiten h a a l d e n Franssen e n Wallage deze zomer bij d e Kamerbehan­ deling v a n d e Harmonisatiewet flink in hun richting uit. Wallage nu: "Ik vind dat d e universiteiten teveel e e n houding h e b b e n als­ of mensen blij mogen zijn d a t ze studeren, dat ze zichzelf m a a r moeten r e d d e n e n dat het nooit a a n d e universiteit k a n liggen als grote percentages uitvallen. Wij h e b b e n dat misschien w a t h a r d h a n d i g op zijn kop gezet bij d e behandeling v a n d e Harmo­ nisatiewet e n dat heeft veel wrevel gewekt bij d e universi­ teitsbesturen. Maar d e teneur d a a r v a n ­ in ieder geval bij col­ lega Franssen e n mij ­ w a s : stu­ dieduurverkorting e n numeriek rendement, succes v a n onder­ wijs, heeft alles te m a k e n met programmering, met studenten­ begeleiding, met d e organisatie v a n het onderwijs." Franssen spreekt d e hoop uit dat deze zaken n a d e discussies over d e Harmorusotiewet w a t harder a a n g e p a k t zullen wor­ d e n door d e instellingen. Het standpunt v a n d e W D hierin is simpel: je pakt het niet goed a a n ­ d a n zul je het ook in je eigen beurs voelen. De woordvoerder ziet trouwens wel verschillen in a a n p a k tussen d e instellingen: "Een jonge universiteit als bij­ voorbeeld Twente heeft n o g a l wat onderwijskundige vernieu­ wingen doorgevoerd die op het

Lansink: milder oordeel

Franssen: t radi t ionele Foto Bram de Hollander

lager

oog succesvol lijken te zijn. Zo blijkt ook Maastricht met e e n a n d e r e a a n p a k tot e e n hoger rendement te komen. Maar d e traditionele universiteiten h e b ­ b e n wat dat betreft e e n minder gunstige score."

Verrast Onderwijs moet gewoon goed zijn. Als dat niet zo is, d a n moe­ ten d e mensen die onderwijs g e v e n d a a r last v a n krijgen, zo zegt Wallage in harmonie met Franssen. "Onze eerste op­ dracht is om d e kwaliteit v a n het onderwijs in kaart te brengen. Voor mij betekent dat, dat d e g e ­ n e die centraal staat in het on­ derwijsproces ­ d e student ­ e e n veel belangrijker stem zou moe­ ten krijgen in d e beoordeling v a n d e didactische kwaliteit. Als je met studenten p r a a t wordt je iedere keer weer verrast door d e exacte klachten over het aaiibod, over mensen die g e e n les kunnen geven, die hun leer­ stof niet kunnen indelen, die niet in staat zijn e e n college te g e ­ ven o p e e n wijze d a t het in d e zaal ook opgeschreven k a n ' worden..." Franssen g a a t n o g e e n stap verder omdat hij ook wil dat d e resultaten v a n tentamens g a a n meetellen in d e beoordeling v a n d e docent. "Men zal d a a r tegen­ in b r e n g e n dat men d a n afhan­ kelijk wordt v a n d e v r a a g of e e n student toevallig zin h a d om voor zo'n tentamen te studeren. Mijn antwoord is: wij als wetge­ ver h e b b e n getracht om d e lij­ n e n zo strak te trekken d a t van­ uit d e studiefinanciering e e n prikkel wordt g e g e v e n om snel e n goed af te studeren. Vervol­ g e n s moeten d e insteU ingen zich ook bezinnen op d e inrich­ ting v a n hun onderwijssys­ teem." De WD­woordvoerder wil dat er in d e vakgroepen kritischer n a a r eikaars werk wordt geke­ ken e n d a t er interuniversitair ­ m a a r straks ook in internatio­ n a a l v e r b a n d ­ gevisiteerd wordt. De recente proefvisitaties vindt hij d a a r o m 'prima'. Walla­ g e b e a a m t het nut d a a r v a n .

universi t ei t en

scoren

Foto Maarten Hartman

Jos Dohmen m a a r ­ zegt hij ­ "ik hoop dat men d a a r niet kinderachtig m e e omspringt. Want als ik zie hoe angstig d e universiteiten d o e n met d e publikatie v a n d e beoor­ delingsresultaten uit d e voor­ waardelijke financiering, d a n ben ik d a a r nog niet gerust op."

O p e n gesprek Hierin zit volgens d e PvdA­on­ derwijsspecialist toch a l e e n v a n d e grotere problemen v a n het universitair bestel: er is nau­ welijks e e n open discussie over wat er mis gaat. "Het is e e n w e ­ reld geworden w a a r i n m e n s e n v a n elkaar precies weten wie er goed is e n wie niet e n waarbij ook iedereen precies k a n zeg­ g e n w a a r d e fouten zitten. M a a r open gesprekken over verbete­ ring vinden te weinig plaats. Omdat er angst is, of omdat er getouwtrek is om m e n s e n e n geld." De kwaliteitsbeoordeling k a n niet zonder consequenties blij­ ven, d a a r o v e r is iedereen het eens. Wallage: "Je moet tegen een docent kunnen zeggen: op grond v a n o r ^ e objectieve w a a r n e m i n g e n e n op grond v a n subjectieve w a a r n e m i n g e n ­ namelijk v a n d e studenten ­ vinden wij dat u niet goed func­ tioneert e n w e g a a n d a a r o v e r met u afspraken maken. Dat k a n leiden tot her­ en bijscho­ ling, m a a r dat k a n ook beteke­ n e n dat je n a e e n of twee j a a r moet zeggen: het spijt ons, m a a r onze studenten zijn ons te kost­ b a a r om u d a a r o p los te laten." Ontslag dus als uiterste m a a t r e ­ gel tegen docenten die g e e n college kunnen g e v e n of hun studenten niet n a a r behoren be­ geleiden. Naast controle dient er echter ook e e n pakket v a n stimulantia te komen voor men­ sen die het goed doen. Volgens Wallage zijn die al h a r d nodig om d e te l a g e status v a n d e on­ derwijsgevende weer wat op te vijzelen. Franssen staat d a a r volmondig achter. Hij is voof/ftander v a n wat hij noemt e e n bonus­malus systeem: "Wie het goed doet, moet extra periodieken kunnen krijgen of e e n extra sabba t ical leave. Wie het niet goed doet, moet op e e n g e g e v e n ogenblik d e tent uit." Verder vinden d e W D ­ e n PvdA­afgevaardigden dat d e

Wallage: geen open discussie over wat mis gaat

H

er

Foto Bram de Hollander

Rotzooien In Kamerdebatten e n ook d a a r ­ buiten blijkt dat d e onderwijs­ woordvoerder v a n het CDA, Lansink, e e n aanzienlijk gunsti­ ger indruk heeft v a n het univer­ sitaire onderwijsbedrijf. Lan­ sink onderschrijft niet d e veel­ gehoorde stelling dat d e kwali­ teit v a n het hoger onderwijs in Nederland is teruggelopen. U i­ teraard, zegt Lansirik, moet e e n g o e d e beoordeling v a n het on­ derwijs worden uitgevoerd. Maar het spijt hem dat hij bij Wallage en Franssen zoveel overeenstemming moet bespeu­ ren over 'het a a n p a k k e n v a n die hap'. "Dat deze discussie nu in d e po­ litiek wordt aangezwengeld zegt mij iets over hoe d e politiek tegen d e universiteiten aankijkt. Het wordt in dit huis steeds moeilijker wordt om a a n d a c h t voor dat veld te krijgen. Ook in mijn eigen partij. Er wordt nog altijd gedacht, e n ik probeer dat te bestrijden, dat er hier en d a a r m a a r wat aangerotzooid wordt. Misschien klopt die indruk op een enkele plaats, m a a r in alge­ m e n e zin niet", aldus Lansink. De CDA'er gelooft ook niet dat het bedrijfsleven zoveel te kla­ gen heeft over d e kwaliteit v a n d e afgestudeerden als alge­ meen wordt aangenomen. "Daar beluister ik wel dat het met die tweede fase allemaal wat r a a r gelopen is, m a a r op zich heeft m e n best w a a r d e r i n g voor d e eerste fasers. Een h a n ­ dicap is wel dat grote bedrijven met eigen researchinstituten zeggen dat ze alleen kunnen werken met afgestudeerde tweede fasers, mensen die ge­ promoveerd zijn. En die zijn moeilijk te vinden. Ik blijf d a a r ­ om geweldige b e z w a r e n hou­ den tegen d e wijze w a a r o p d e twee­fasenstructuur is ingevuld door d e instellingen e n door d e minister, m a a r ik huil niet m e e met d e wolven in het bos dat d e kwaliteit achteruitioopt." Rechtspositionele consequen­ ties trekken uit e e n negatieve kwaliteitsbeoordeling vindt Lansink overigens verdedig­ b a a r , zolang d e bevoegdheid tot het n e m e n ervan m a a r bij het bevoegd g e z a g ­ het univer­ siteitsbestuur ­ ligt. "De overheid kan constateren dat er iets a a n d e kwaliteit schort en k a n vra­ gen: wilt u d a a r iets a a n doen?" Trouwens, zo vindt d e CDA­ woordvoerder, probeer dat m a a r eens in d e Kamer. Die is altijd zeer behoudend geweest als het ging over rechtsposities. "Over salarisdifferentiatie mocht je niet praten, over kortin­ gen helemaal niet. Over solida­ riteit tussen werkenden e n niet­ werkenden ook nauwelijks. Maar wel over geweldige taak­ verdelingsoperaties. Mijn CDA­ collega Beinema heeft jaren ge­ leden al gepleit voor een grote­ re doorstroming e n mobüiteit. Maar je kent d e problemen d a n ook: a n d e r huis kopen, kinderen n a a r een a n d e r e school. Dat is allemaal vrij star in dit land. Dat zit hem in d e hele samenleving. Ik vind het mooi als d e collega's d a a r stoere verhalen over ver­ tellen, m a a r ik moet het straks nog zien."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen