Ad Valvas 1988-1989 - pagina 467

i«)\^\?^

28 APRIL 1989 In huize Schenkeveld werd al voor d e oorlog g e e n onder­ scheid gemaakt tussen zonen en dochters. AUe kinderen kwa­ men a a n d e beurt voor d e afwas en ze mochten allemaal n a a r het gymnasium toe. Ook in h a a r studententijd heeft ze g e e n on­ a a n g e n a m e ervaringen opge­ d a a n met discriminatie v a n vrouwen. "Ik h a d wel e e n pro­ fessor die mij wat meelijwek­ kend a a n k e e k als ik e e n v r a a g wilde stellen. 'Zegt u het maar, zegt u maar', zei hij d a n tegen me. Hij liet d e meisjes meestal scripties m a k e n over koningin­ nen, m a a r ik mocht schrijven over Flor ence Nightengale." Op het christelijk lyceum w a a r zij in d e jaren vijftig conrectrix is geweest, heeft ze e e n j a a r het rectoraat w a a r g e n o m e n . AUeen de conciërge protesteerde. "Hij wilde niet onder e e n vrouw die­ nen, m a a r n a twee weken ren­ de hij voor mij net zo h a r d als hij voor een m a n g e d a a n zou heb­ ben. Ook over mijn tijd binnen de letterenfaculteit k a n ik g e e n enkel dramatisch v e r h a a l ver­ tellen. U zult d e mannelijke do­ centen moeten v r a g e n of het erg vervelend w a s om onder e e n juffrouw te werken." De letterenfaculteit, w a a r pro­ fessor Schenkeveld drie j a a r decaan is geweest, is e e n voor­ beeldige faculteit als het g a a t om werkgelegenheid voor vrou­ wen. A a n g e e n enkele faculteit zijn zo veel vrouwelijke hoogle­ raren te vinden, e n ook d e hoe­ veelheid vrouwelijke stafleden en assistenten­in­opleiding geeft g e e n aanleiding tot klach­ ten. Positieve discriminatie heeft de faculteit nooit hoeven toe­ passen. Een middel dat d e scheidende hoogleraar overi­ gens verfoeit.

Zware b a a n Ze vindt dat g e e n enkel doel discriminatie kan heiligen. Vrouwen zouden in h a a r ogen wat vaker verantwoordelijkhe­ den op hun schouders moeten nemen. "Mijn beperkte ervaring "Vooraf ben ik b e n afgeschil­ derd als e e n malloot, e e n soort van kruisridder die met e e n stel­ letje poppen het l a n d doortrekt om overal incest op te sporen e n onmiddellijk kinderen het huis uit te sleuren. Ik w a s d e super­ poppendokter. Ik h e b nog nooit zo'n kreng in h a n d e n g e h a d , geloof ik. Ik h e b er in ieder ge­ val nog nooit iets m e e g e d a a n . Voordat die zaak in december in het nieuws kwam h a d ik nog nooit e e n letter over het onder­ zoek met poppen geschreven." Prof. Baartman kijkt met verba­ zing en lichte ironie terug op de publiciteit die hij kreeg tijdens de Bolderkar­affaire. Afgelopen week w a s d e hoogle­ raar 'kindermishandeling' we­ derom in het nieuws in verband met het rapport dat e e n corrmMs­ sie onder zijn leiding h a d uitge­ bracht. Krantenkoppen spraken vol tevredenheid v a n e e n 'ver­ nietigend rapport'. De commis­ sie constateerde immers dat op het medisch kinderdagverblijf "De Bolderkar" 'onzorgvuldig en onvolledig' te werk is g e g a a n bij het incest­onderzoek. Op basis v a n d e publiciteit moet half­Nederland nu wel denken dat Baartman d e afgelopen m a a n d e n moet zijn bekeerd van bepleiter tot tegenstander van de, in d e affaire zo ge­ wraakte, poppenmethode. Baartman is, gezeten achter zijn bureau in e e n doorsnee Amstel­ veense rijtjeswoning, bereid om zijn visie op d e z a a k te geven. Uitspraken die concreet over het betreffende kinderdagver­ blijf g a a n probeert hij zoveel mogelijk te vermijden. Binnen de commissie is d e afspraak ge­

'Ik kan u geen enkel dramatisch verhaal vertellen'

Professor Schenkeveld ergert zich a a n prietpraat "Ik heb er nooit enige hinder van ondervonden dat ik een vrouw ben," zegt prof.dr. M.H. Schenkeveld, die op vrijdag 28 april haar afscheidsrede houdt. De hoogle­ raar in de nieuwe Nederlandse literatuur (1770 tot heden) verlaat na achtentwintig jaar de VU. heeft me geleerd dat m a n n e n vaker 'ja' zeggen als ze voor een zware b a a n worden uitge­ nodigd. Vrouwen twijfelen n o g te vaak. Het is natuurlijk bela­ chelijk dat in het middelbaar onderwijs zo weinig vrouwelijke docenten in d e schoolleiding zit­ ten, terwijl het toch e e n v a n d e oudste beroepen is w a a r i n vrouwen m e e d r a a i e n . Maar dat is niet alleen d e schuld v a n d e mannenmaatschappij, want d e attitude v a n vrouwen speelt d a a r net zo goed e e n rol." Professor Schenkeveld heeft d e afgelopen decennia coDeges e n werkgroepen g e g e v e n over d e meest uiteenlopende schrijvers en dichters, m a a r d e laatste ja­ ren w a s h a a r onderzoek voor­ namelijk gericht op d e negen­ tiende eeuw. De toekomstplan­ nen v a n Schenkeveld h e b b e n d a n ook te m a k e n met deze eeuw die zo lang als duf te boek heeft gestaan. Ze is betrokken bij e e n ambitieus project: e e n literatuurgeschiedenis v a n d e negentiende e e u w die meer is d a n e e n bundeling v a n mooie e n treurige teksten die ooit om onduidelijke r e d e n e n populair zijn geweest. "Een g o e d e litera­ tuurgeschiedenis v a n d e negen­ tiende e e u w laat zien hoe het literaire bedrijf in d e samenle­ ving als geheel functioneerde, e n g a a t niet alleen over literaire teksten." Schenkeveld vertelt dat er bij­ voorbeeld weinig is uitgezocht

over d e rol v a n d e literaire kri­ tiek omstreeks 1860. "Na die tijd h e b b e n veel dominees d e kerk verlaten. Ze probeerden v a a k hun brood te verdienen met het schrijven v a n literaire kritieken. De ethische principes die ze m e e n a m e n uit het christendom h e b b e n in d e literaire kritiek duidelijk hun sporen n a g e l a ­ ten." Dat verklaart volgens h a a r w a a r o m d e roman Madame Bovaiy v a n Flauber t hier slecht werd ontvangen. De critici von­ den dit meesterwerk ethisch niet verantwoord. De critici konden wel goed uit d e w e g met d e En­ gelse schrijfster Geor ge Eliot, omdat zij als afvaUige christen romans schreef die wel goed aansloten bij d e denk­ e n bele­ vingswereld v a n d e omge­ schoolde dominees.

Frank van Kolfschooten leiden of w a r e n er a n d e r e rede­ n e n om d e oplage te verhogen? "Vruchtbaar is ook d e s a m e n ­ werking tussen e e n historicus e n een neerlandicus die d e compu­ ter gebruiken bij het bestuderen v a n het archief v a n e e n boek­

h a n d e l a a r in Middelburg. Dat onderzoek geeft e e n goed beeld v a n d e status v a n d e kopers v a n boeken." Het valt niet m e e om professor Schenkeveld e e n oordeel te ont­ lokken over schrijvers e n mis­ standen die h a a r in al die jaren a a n d e VU e e n d o o m in het oog zijn geweest. Ze wil alleen kwijt dat ze zich altijd heeft geërgerd a a n prietpraat. Een voorbeeld d a a r v a n vindt ze reclamebood­ schappen. "Het welt m e n a a r d e keel als ik zie dat d e universitei­ ten zich verlaagd h e b b e n tot het maken v a n reclame. Een uni­ versiteit moet e e n kritische func­ tie h e b b e n e n zich verre houden van zo'n grootmacht als d e re­ clamewereld."

Uitgevers In d e literaire geschiedenis v a n d e negentiende e e u w zal ook a a n d a c h t worden besteed a a n uitgevers en boekhandels. Scherikeveld begeleidt nu nog e e n promovendus die het ar­ chief v a n boekhandelaar­uitge­ ver Immer zeel uitpluist. De pro­ movendus verdiept zich bijvoor­ beeld in d e v r a a g w a a r o m Im­ merzeel eerst e e n dure editie v a n d e gedichten v a n Tollens op d e markt bracht e n later ook nog e e n volkseditie uitgaf. Liet Immerzeel zich door d e markt

'Mijn pr ofessor

keek mij altijd meelijwekkend

'Men wil graag horen dat hulpverleners niet deugen' Afgelopen week trok het onderzoeksrapport over de Bolderkar­affaire alle aandacht. Opvallend stil bleef het rondom de voorzitter van de onderzoekscommissie, VU­hoogleraar dr . H.E.M. Baar tman. Is de kr uisr idder van de poppenmethode op zijn schreden terugge­ keerd? ners niet d e u g e n e n dat al d e verhalen over incest e e n vorm v a n massa­hysterie zijn". Dit geeft volgens hem meteen a a n hoe veel moeite het ons kost om het probleem v a n sexueel misbruik e e n plaats te g e v e n binnen onze maatschappij. Vroeger werd d e integriteit v a n het kind dat over incest praatte in twijfel getrokken e n nu wordt al te gemakkelijk hetzelfde g e ­ d a a n bij hulpverleners. Baartman: "Hoe v a a k h e b ik d e afgelopen tijd niet in d e krant zien s t a a n dat dergelijke lieden waarschijnlijk oversexed zijn, hun sexuele frustraties uitleven of het kinderloos­zijn niet h e b ­ b e n kunnen verwerken e n op die manier d e kinderen v a n ou­ ders trachten af te nemen. Dat ze incompetent zijn, zoals e e n kind als getuige incompetent is. Dit heeft alles te m a k e n met re­ acties als 'het k a n toch niet w a a r zijn'. D a a r o p volgt d a n 'het m a g niet w a a r zijn' e n d e

aan' Foto Bram de Hollander

Prof. Baartman over het Bolderkar­rapport

maakt zich te onthouden v a n publieke uitspraken over d e Bol­ derkar. Over d e recente publiciteit wil hij wel wat kwijt. "Het rapport wordt nu d e hemel in geprezen. Men vindt het prachtig, degelijk onderzoek. Ik b e n benieuwd wat d e reacties w a r e n geweest bij positievere uitkomsten. Ik weet bijna zeker dat d a n d e op­ zet v a n het onderzoek e n d e deskundigheid v a n d e samen­ stellers, net als vooraf, in twijfel zouden zijn getrokken". Baartman betreurt het dat nu weer e e n situatie dreigt te ont­ s t a a n waarbij e e n grote groep mensen denkt dat het met die incest allemaal wel meevalt. Iets wat ze altijd al dachten. Ook tijdens het onderzoek w a s hij zich v a n dit probleem b e ­ wust. "Je wist v a n te voren dat alle minder g o e d e dingen breed uitgemeten zouden worden. Men zoekt g r a a g e e n bevesti­ ging v a n het idee dat hulpverle­

B

Gert van Maanen derde is 'en het zal ook niet w a a r zijn'".

Fixatie Al even merkwaardig be­ schouwt hij d e publicitaire fixa­ tie op d e poppenmethode. Het Journaal toont bij e e n reportage over sexueel misbruik altijd een vignet met d e z o g e n a a m d e anatomisch correcte poppen. Het lijkt volgens h e m wel of in­ cest niet meer is d a n het spelen met poppen. De volle a a n d a c h t richt zich op é é n manier v a n onderzoek doen, e n iedereen moet zich b e k e n n e n tot voor­ of tegenstander v a n het gebruik v a n poppen. Baartman wil zich niet tot é é n v a n deze hokjes bekennen. Wel vindt hij dat bij vermoeden v a n sexueel misbruik het verhaal v a n het kind serieus genomen moet worden. Baartman meent dat juist het zwijgen er voor zorgt dat het sexuele misbruik k a n doorgaan. Het g a a t er om dit zwijgen te doorbreken. "Op het moment dat je e e n ver­ moeden v a n sexueel misbruik

hebt, weet je nog niet of het daadwerkelijk plaatsgevonden heeft en of er sprake is v a n in­ cest. Zolang je dit nog niet weet, moet je d e zorgen die je voor het kind hebt, delen met d e ouders. Dat vind ik vanzelfsprekend. Er moeten écht g e g r o n d e redenen zijn om met het kind alleen te praten", zegt Baartman. Het ge­ bruik v a n poppen in zulke ge­ sprekken wijst hij daarbij niet af, zolang het accent m a a r ligt op het gesprek met het kind. Is hij niet geschrokken v a n d e tekortkomingen bij d e Bolder­ kar? Baflrtman: "Niet echt, je moet niet vergeten dat nu één instituut onder e e n vergrootglas is gelegd. Ik geef je op e e n brief­ je dat w e bij elke instelling te­ kortkomingen h a d d e n gevon­ den. Ik denk dat je ook instituten kunt vinden w a a r v a n je moet zeggen: 'verdomme, w a a r o m is d a a r nooit iets a a n g e d a a n ? ' Hulpverlening is nooit perfect".

Vrije tijd Het werk voor d e corrmiissie heeft h e m veel vrije tijd gekosi en alleen al d a a r o m is hij blij dat het voorbij is. De affaire heeft ook zijn gezin enige publi­ citeit opgeleverd. Baartman toont mij e e n artikel uit d e P ano­ rama: "Dat sloeg echt alles", verklaart hij enstig, "maar m'n kinderen w a r e n er erg bhj m e e . Ze w a r e n apetrots dat ze ook eens met e e n foto in d e P anora­ m a h e b b e n gestaan". De betref­ fende foto toont Baartman in zijn studeerkamer, in d e boe­ kenkast is nog net het ingelijste portret v a n d e kinderen zicht­ baar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen