Ad Valvas 1988-1989 - pagina 234

2 DECEMBER 1988

CULTUUR Naakte waarheid van Lidwien van de Ven 'Exposure' betekent fotografi­ sche belichting. 'Exposures' is d e titel v a n e e n tentoonstelling in museum Fodor w a a r kunst gepresenteerd wordt die, je r a a d t het al, op enigerlei wijze iets met d e fotografie v a n doen. heeft. Titia Ex verbeeldt h a a r verbond met d e kunst wel heel letterlijk door e e n dia te projec­ teren op een schildersezel. Fre­ derieke Jochems liet h a a r c a m e ­ ra een weliswaar esthetische m a a r s a a i e registratie m a k e n v a n de spiegelzaal in het con­ certgebouw. Maar d a n sta ik plotseling in een zaal vol n a a k t e e n half­ naakte meisjes! De zelfportret­ ten (want dat zijn het) v a n Lid­ wien v a n d e Ven zijn levens­ groot, ongeretoucheerd e n best wel een beetje gênant. Vreemd eigenlijk, want afbeeldingen v a n n a a k t e vrouwen zijn toch binnen kunst en media a a n d e orde v a n d e d a g ? W a a r o m d a n nog door Van d e Ven geschoc­ keerd raken? De oorzaak is h a a r geraffineerd spel met fotografie e n kunst. Fo­ to's v a n ontklede d a m e s zijn d e

Iris Dik allergewoonste z a a k v a n d e wereld, alleen niet levensgroot en in fraai vormgegeven lijsten in het museum. De w e t e n s c h a p dat d e gefotografeerde behalve model ook het brein achter d e foto's is, m a a k t d e verwarring compleet. Want d e op divans g e d r a p e e r d e of z o g e n a a m d b a ­ d e n d e n a a k t e n uit d e geschie­ denis w a r e n natuurlijk vooral d e creatie v a n m a n n e n . Vaak h a d het beeld weinig v a n doen met vrouwelijke sexualiteit. En het gekke is dat we v a n deze clichés niet meer w a r m of koud worden, terwijl iemand die zich bewust e n eerlijk in soortgelijke poses a a n d e toeschouwer laat zien, gevoelens v a n voyeurisme e n g ê n e opwekt. Kan dat eigen­ lijk wel, is dit niet heel ijdel, vraagt het e n e k a m p zich af. En: is dit g e e n v e r r a a d a a n het fe­ minisme, hoor je d e a n d e r e helft zuchten. Lidwien v a n d e Ven heeft ver­ w a n t s c h a p met performance­ kunstenaars uit d e jaren '70: zij creëert privéperformances voor

d e c a m e r a . I nhoudelijk blijkt h a a r werk d a a r echter sterk v a n te verschülen. I n d e jarefTvan de z o g e n a a m d e t w e e d e femi­ nistische golf a g e e r d e n vrou­ w e n tegen d e objectivering v a n hun eigen lichaam in d e media. Ook binnen d e kunst roerde zich iets. Vrouwelijke kunstenaars wilden afrekenen met het beeld v a n onderworpenheid. I n per­ formances wilden ze e e n nieu­ we visie tonen, laten zien hoe het wel moest. En vooral hoe het niet moest. De e e n protesteerde tegen d e opvatting v a n h a a r li­ c h a a m als fetisj, door er met scheermesjes in te krassen. Een a n d e r k a m d e onophoudelijk h a a r h a a r met e e n stalen bor­ stel. Wie mooi wil zijn moet im­ mers pijn lijden. Van d e Ven is duidelijk e e n kun­ s t e n a a r uit d e jaren '80. Kritiek op een vrouwbeeld staat voor h a a r niet voorop. I ntegendeel, ze presenteert zich juist met zichtbaar plezier in clichés v a n het naakt. Het rechterpaneel v a n e e n werk uit twee delen, verbonden met d e tekst "Ruhig will ich Euch er­ scheinen, ruhig g e h e n sehen" doet d e n k e n a a n e e n erotische

Ware verhalen bij de centrale verwarming Romantiek, bestaat dat? 's Winters voor d e kachel e n d a n een goed verhaal. Cen­ trale verwarming desnoods, m a a r wel een borrel. Vanaf 18 december wordt in Amsterdam voor d e vierde keer het Vertelfestival ge­ houden. Plaatsen v a n h a n ­ deling zijn theater De Balie, het Polanentheater e n het Open Havenmuseum. "Het liefst zouden we aUes organi­ seren in het gezelligste café v a n Amsterdam", vertelt or­ ganisatrice Anne v a n Delft, "maar zo'n groot café heb­ ben we niet gevonden." Het festival wU d e grenzen verkennen v a n het v e r h a a l a n n o 1988 e n probeert e e n beeld te geven v a n d e ver­ schillende culturen die Am­ sterdam rijk is. De voorstel­ lingen variëren v a n traditio­ nele vertelkunst tot experi­ menteel theater. Speciale vermelding verdient Peter v a n der Linden, die vorig jaar in een Broodje Cultuur al op d e VU te beluisteren w a s . Hij brengt Japanse, Jid­ dische en "Tibetaanse sprookjes over (on)vrucht­ baarheid. "De beste verteller v a n Nederland", volgens Van Delft, "helaas n a u w e ­ lijks bekend". Anne van Delft geeft op het Algemeen Cultureel Cen­ trum v a n d e VU e e n cursus Verhalen vertellen. Zelf speelt ze op het festival met theatergroep Lopend Vuur het stuk 'Strikt persoonlijk', een voorstelling g e b a s e e r d op d a g b o e k e n v a n vrouwen. "Regisseuse Hester Macran­ der vond op het I nternatio­ n a a l Archief voor d e Vrou­

Lopend Vuur is op di. 27 december om 20.30 uur en Peter v a n der Linden op zo. 1 januari om 14.00 uur te zien in d e Balie, Kleine Gartmanplantsoen 10. I nformatie over het festival bij Buro Mix, tel. 380218.

Van d e Ven wü h a a r verlangens e n erotische gevoelens onder­ zoeken. Verder is het m a k e n v a n zelfportretten voor h a a r d e meest directe manier v a n com­ municatie met d e toeschouwer. Met grote onderzoekende ogen kijkt ze je a a n . Of h a a r werk echter ooit e e n s p o n t a a n beeld

zal g e v e n betwijfel ik: het instel­ len v a n d e c a m e r a bemoeilijkt dit. Bovendien zien V7e alleen Lidwiens selectie. Maar juist d a a r o m fascineren d e foto's: ze tonen e e n gevecht tussen identi­ teit e n image. "Exposure" bete­ kent ook blootstelling. Van d e drie kunstenaars in Fodor d e e d Van d e Ven hiertoe in eUc geval d e meest g e s l a a g d e poging.

Tentoonstelling 'Exposures', museum Fo­ dor (Keizersgracht), ma.­vr., tot e n met 11 december.

Hepburn: echte nep

w e n b e w e g i n g e e n doos met zo'n 700 dagboekschriften e n 1000 gedichten, die e e n do­ mineesdochter tussen h a a r 29ste e n 62ste schreef. Gro­ tendeels onleesbaar, m a a r wel e e n aanleiding om ver­ der te zoeken. De d a g b o e k e n die w e vonden w a r e n niet geschreven om gelezen te worden e n daardoor, in te­ genstelling tot veel voor pu­ blicatie bedoelde d a g b o e ­ ken, minder gepolijst. ­De vrouwen moesten vooral a a n zichzelf iets kwijt. Din­ gen, die ze eigenlijk a a n 'de wereld' kwijt zouden wülen. Maar als bakkersvrouw in d e negentiende e e u w verwacht je niet dat iemand in jou ge­ ïnteresseerd is. Met d e voor­ stelling wülen we e e n bijdra­ g e leveren a a n d e vrouwen­ geschiedenis. Sommige teks­ ten vinden w e heel w a a r d e ­ vol. Natuurlijk h e b b e n w e wel streng geselecteerd e n veel geschopt". De vrouwen die in 'Strikt per­ soonlijk' door Anne v a n Delft vertolkt worden, zijn WUhel­ mina (1900­1980), een Rotter­ d a m s e arbeidersvrouw, e n Boukje Vonk (1842­1924), e e n Friese bakkersvrouw, "'t I s d a n misschien wel niet lite­ rair, m a a r het is wel zo". Schreef Multatuli ook niet zo­ iets? Onze schrijvers h e b b e n vele zusters.

(Dick Roodenburg)

foto uit het b e g m v a n d e eeuw. Subtiel verhiild, b a h a a g z i e k naakt. Op d e foto e r n a a s t zie je al meer Lidwien; o p e n "ruhig" treedt ze d e toeschouwer tege­ moet. Het naakt geeft zich bloot (of dekt d e kwetsbare zich in?).

Eigenlijk houd ik niet zo v a n Audrey Hepburn. Het sprin­ gerige olijke typetje d a t ze in veel fUms speelt, is meestal net iets te prettig gestoord. I n 'Roman Holiday' bijvoor­ beeld, speelt ze e e n mooi prinsesje dat uit h a a r rol valt in e e n o n d e u g e n d e scooterrit door Rome met journalist Gregory Peck. Een doldwaze film! Maar net met te weinig inhoud om hem niet oubollig en irritant te maken. I nhoud staat d a n ook niet voorop in

het Cinemathemafestival "FUm a n d Fashion", dat on­ der a n d e r e e e n Hepburn­re­ trospectief biedt. Audrey Hepburns b e l a n g ­ rijkste bijdrage a a n d e film­ geschiedenis w a s immers h a a r uiterlijke verschijning die in h o g e m a t e het mode­ beeld v a n d e jaren '50 en '60 bepaalde. A a n één v a n h a a r rollen be­ w a a r ik hoe d a n ook e e n w a r m e herinnering. Niet dat d e füm er minder drakerig om is. HoUy Golightly uit "Breakfast at Tiffany's" v a n Blake Edwards (1961) is e v e n trendy, nonchalant e n leeg­ hoofdig als d e a n d e r e Hep­ burns. Toch is er e e n belang­ rijk verschü: in deze film, n a a r d e novelle v a n Truman Capote, is zij als oppervlak­ kig type uitstekend op h a a r plaats, omdat ze e e n opper­ vlakkig type speelt. En die rol zit haar, evenals d e jurkjes v a n vaste couturier Hubert d e Givenchy, als gegoten. Holly Golightly bewoont als bevallige j o n g e d a m e e e n modieus appartement in Manhattan. De d a g e n slijt ze als 'good­time girl': ze g a a t met heren uit, die h a a r 50 doUar voor het toilet geven. Verder verdient ze nog e e n centje met het overseinen van 'weerberichten' van gangster Sally Tomato, die ze bezoekt in d e g e v a n g e n i s Sing Sing. Voor Holly tellen slechts geld en d e schone schijn v a n het society­leven, omdat d e wereld v a n het ge­ voel h a a r tezeer verwart. H a a r remedie tegen depres­ sies is een bezoek a a n d e

glitter en glamour v a n New York's duurste juwelenzaak: Tiffany's. Golightly verschuilt zich ach­ ter h a a r 'lifestyle' uit on­ macht om te leven. Begrijpe­ lijk, want zoals h a g r goed­ moedige buurman Paul Var­ jak ontdekt, heeft ze het nodi­ ge meegemaakt. Dit g e g e v e n verschaft het ver­ h a a l d i e p g a n g . Bij Capote althans, die d e onderliggen­ d e melancholie uitwerkte. Zijn HoUy is rauwer, wilder e n aandoenlijker d a n d e ge­ polijste Audrey. Edwards verzon bovendien e e n vol­ strekt ongeloofwaardig ein­ de: d e onafhankelijke d a m e laat h a a r i m a g e v a r e n om zich met verregend kapsel in d e a r m e n v a n d e s a a i e buur­ m a n te storten. De zaal k a n d a a r o m wat mij betreft tien minuten voor het eind verlaten worden. Tot d a n is het a a n d e h a n d v a n d e charmante Hepburn­Hol­ ly a a n g e n a a m toeven in d e frivole schijnwereld van technicolor HoUywood (want laten we eerlijk zijn, met New York heeft het niet veel te maken)."She's a phoney" verzucht e e n vriend tijdens e e n prachtig g e ë n s c e n e e r d e 'extravaganza­party', "but she's a real phoney".

(Iris Dik)

Cinemathema '88: Füm fashion (in filmhuizen over het gehele land). Nog te zien v a n het Hepburn­retrospec­ tief: in Filmhuis Uilenstede: do. 8 d e ­ cember 21.00 uur, Breakfast at Tiffa­ ny's, do. 15 december 21.00 uur, Cha­ rade.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen