Ad Valvas 1988-1989 - pagina 45

PD\pS}^f£

2 SEPTEMBER 1988 Davis, tegenwoordig in Utrecht werkzaam als universitair do­ cente ontwikkelingspsycholo­ gie, w a s n a h a a r studie klini­ sche psychologie a a n d e VU in 1982 e e n v a n d e eersten die a a n de VU onderzoek gingen doen in het kader v a n e e n 'pool' vrou­ wenstudies. H a a r onderzoek­ sobject werd 'sekse­ongelijk­ heid in d e huisartsenpraktijk'. Sociaal­wetenschappelijk on­ derzoek n a a r vrouwen in d e rol v a n patiënt bestaat tot nu toe vooral uit statistische vergelij­ kingen. Vrouwen bezoeken hun huisarts ongeveer anderhalf keer zo v a a k als m a n n e n , weten we nu bijvoorbeeld. "So what?", is d e laconieke reactie v a n Da­ vis. Ze g a a n ook vaker n a a r d e kapper. Het verschijnsel is d a a r m e e nog niet verklaard, laat s t a a n wat er tijdens d e me­ dische consulten precies ge­ beurt. De hoogste tijd voor vers onderzoek dus, wat, in aanslui­ ting op d e moderne inzichten die d e vrouwenstudies ons h e b ­ ben geschonken, meteen m a a r moest doordringen tot d e kern v a n d e zaak: macht.

In de war "Het probleem is dat het hele­ m a a l niet zo voor d e h a n d lig­ gend is wat macht tijdens ge­ sprekken precies is", verduide­ lijkt Davis h a a r eerste onder­ zoeksprobleem. "In het begin ben ik heel erg in d e w a r ge­ weest omdat d e gesprekken al­ lemaal heel a a r d i g bleken te zijn. Ik dacht: dat heeft niets met macht te maken. Op grond v a n d e feministische kritiek op d e gezondheidszorg h a d ik v a n d e artsen een b e p a a l d g e d r a g ver­ wacht: autoritair, d e touwtjes in h a n d e n houdend. Dat h e b ik echter niet kunnen vinden. De artsen w a r e n juist erg aardig." 'So what?', zullen sommigen zeggen. Davis speurde echter verder: "Ik vroeg me af hóe ik hier verder onderzoek kon doen. Macht w a s mijn onder­ werp. Als er g e e n macht was, h a d ik g e e n onderzoek. Ik moest uitgebreider over macht n a d e n ­ ken, en b e n uitgekomen bij d e theorie v a n Giddens over macht. Een g e n u a n c e e r d e theo­ rie, w a a r i n macht nooit volledig a a n een partij is toebedeeld en waarin iemand nooit voUedig machteloos is. Bovendien ziet hij macht niet alleen als repressief, m a a r ook als mogelijkheden scheppend."

Vrouwenstudie over medische consulten

Arts en patiënte verstrengeld in eikaars machtssferen "Het lijkt op een soort onderhandeling, met als inzet: wie mag bepalen vv^at nu eigenlijk het probleem is?" Klinisch psychologe drs. Kathy Davis (39) bestudeerde gesprekken tussen man­ nelijke huisartsen en vrouwelijke patiënten om macht op gespreksniveau in kaart te brengen. Gisteren promoveerde ze als eerste medewerk­ ster vrouwenstudies a a n de VU. Giddens definieert macht ver­ frissend eenvoudig: het vermo­ g e n in te grijpen in d e gebeurte­ nissen om d e loop e r v a n te beïn­ vloeden. Zo gesproken heeft ie­ dereen wel e e n beetje macht, en het is duidelijk dat het onder­ zoek v a n Davis e e n g e n u a n ­ ceerd verslag zou opleveren. De uitgewerkte b a n d o p n a m e s leg­ d e zij als het w a r e onder dit theoretisch vergrootglas. De dissertatie heet niet voor niets

'Power under the

microsco p e'.

­ Kan ik nu enigszins p esterig stellen dat artsen tegenwoordig kennelijk zó vrouwvriendelijk zijn, dat je een microscoop no­ dig hebt om eventuele machtui­ toefening aan te tonen? Davis: "Ze zijn vriendelijk! Vrouwvriendelijk h e b ik niet ge­ zegd. Bovendien k a n ik zulke a l g e m e n e uitspraken niet doen. Bij d e opgenomen gesprekken

Kathy Davis: 'Artsen moeten hun gelijk bevechten'

Auditorenfonds moet gat in Harmonisatiewet dekken De financiële tekorten die minister Deetman dit jaar heeft als gevolg van de rechterlijke uit­ spraak over de Harmonisatiewet worden be­ taald uit het auditorenfonds en door een verla­ ging van de rijksbijdrage voor de universitei­ ten. Naar schatting van het ministerie van On­ derwijs is hiermee een bedrag van 26 miljoen gulden gemoeid. De President v a n d e H a a g s e rechtbank heeft drie weken ge­ leden b e p a a l d dat e e n deel v a n de Harmonisatiewet niet m a g worden uitgevoerd. Door deze uitspraak zijn ongeveer n e g e n duizend studenten geholpen die voor d e inwerkingtreding v a n d e wet a a n e e n t w e e d e studie w a r e n begonnen. Deze studen­ ten houden hun volledige in­ schrijvingsrechten, alsmede hun recht op studiefinanciering. Het geding w a s a a n g e s p a n n e n door d e L andelijke Studenten Vakbond, die d e rechter heeft g e v r a a g d d e Harmonisatiewet

9

te toetsen a a n het Statuut v a n het Koninkrijk der Nederlanden. De Staat is tegen d e uitspraak in cassatie bij d e Hoge R a a d ge­ g a a n , omdat d e H a a g s e recht­ bankpresident met deze toet­ sing zijn boekje te buiten zou zijn g e g a a n . Minister Deetman heeft echter vorige week b e ­ kendgemaakt dat hij het vonnis dit studiejaar zal respecteren, ook als hij in d e loop v a n dat j a a r nog in het gelijk gesteld mocht worden. Dat levert d e bewindsman wel e e n financiële tegenvaller op in 1988 e n 1989. Tot nu toe is aUeen

Jos Dohmen een schatting bekend v a n het tekort voor dit jaar, dat rond d e 26 miljoen gulden zal b e d r a g e n . Deetman is afgelopen vrijdag met d e universiteitsbesturen e n d e HBO­Raad overeengeko­ men dat e e n belangrijk deel v a n dit tekort wordt gedekt uit het auditorenfonds. In dit fonds w a s een b e d r a g v a n twintig mil­ joen gulden gereserveerd ten behoeve v a n studenten die door d e invoering v a n d e Harmoni­ satiewet in financiële proble­ men zouden komen. Door het vonnis v a n d e H a a g s e rechter is het a a n t a l slachtoffers onder d e studenten aanzienlijk vermin­ derd en is het auditorenfonds grotendeels overbodig. Afgesproken is dat e e n b e d r a g v a n achttien miljoen gulden uit het fonds wordt g e h a a l d . Het resterende tekort v a n acht mil­

Gerard van Schaik bleken d e artsen d e klachten v a n vrouwen al heel g a u w tot psychische klachten te reduce­ ren. Of ze bemoeiden zich met allerlei dingen die niet per se medische zaken zijn, n a m e n be­ slissingen over d e opvoeding v a n d e kinderen. Paternalisme, betutteling, het zat er allemaal in. Maar op e e n heel a a r d i g e manier, zodat het niet meteen zichtbaar was."

Angstig? Een voorbeeld. Vrouw komt bij h a a r dokter voor hoofdpijn e n keelpijn. Dokter onderzoekt, m a a r vindt niks. L ichte conster­ natie. "Maar ik voel het toch?", probeert d e vrouw. Dokter staat even met d e mond vol tanden.

Foto Bram d e Hollander

joen wordt in mindering ge­ bracht op d e uitbetaling v a n d e rijksbijdrage voor d e universi­ teiten. De universiteitsbesturen zullen binnenkort bespreken hoe deze korting wordt verdeeld over d e instellingen. Minister Deetman zal in d e op Prinsjes­ d a g te publiceren onderwijsbe­ groting a a n g e v e n hoe hij d e te­ genvaller voor 1989 g a a t op­ vangen. De bewindsman heeft verder la­ ten weten dat d e Staat direct in cassatie bij d e Hoge R a a d zal g a a n over het vonnis inzake d e Harmonisatiewet. De gebruike­ lijke stap v a n het hoger b e r o e p wordt d a a r m e e overgeslagen. Op deze manier wordt e e n a a n ­ zienlijke tijdwinst geboekt. N a a r verwachting zal binnen e e n half jaar bekend zijn of d e rechter d e wet h a d mogen toetsen a a n het Koninkrijksstatuut. De L andelijke Studenten Vak­ bond heeft ingestemd met deze zogenoemde sprongcassatie. De bond en d e bewindsman zijn het erover eens, dat zo snel mo­ gelijk duidelijkheid moet komen over d e situatie w a a r i n d e be­ trokken studenten in het colle­ gejaar 1989/90 terechtkomen. (HOP) m

Dan zegt d e arts: "Maakt dat gevoel u ook angstig? Dan moet u misschien iets h e b b e n voor d e zenuwachtigheid". "Vrouwen r e a g e r e n d a n v a a k met 'Ja, maar'. Ze g a a n e e n stukje m e e in zijn diagnose, m a a r geven er hun eigen d r a a i a a n , wat eigenlijk inbreuk doet op zijn diagnose", vindt Davis. "Het consult lijkt op e e n soort onderhandeling: wie m a g be­ palen wat het probleem is? Bij d e patiënte is d e uiüeg veel ge­ woner, te verklaren uit h a a r al­ l e d a a g s e situatie, terwijl d e arts h a a r snel lijkt te zien als e e n psychiatrisch geval." "Maar d e 'strijd' is natuurlijk on­ gelijk. Ik wilde laten zien dat vrouwelijke patiënten niet zon­ der meer alles pikken. Ze probe­ ren invloed uit te oefeneij o p d e manier w a a r o p hun klachten gedefinieerd worden. Bijvoor­ beeld door te blijven klagen, of door g e e n spier te verrekken als d e arts e e n paternalistisch grapje maakt, soms ook door d e arts regelrecht op d e vingers te tikken. Je ziet dat d e arts zijn gelijk enigszins moet bevech­ ten, hoewel hij uiteindelijk het laatste woord heeft over dia­ gnose en behandeling." ­ Het afdoen van klachten als 'psychisch' en het doorvragen terwijl je al uitgep raat was, is dat een tekortkoming van de arts welke u op uw beurt kunt afdoen als p sychisch? ledere rechtgeaarde kerel raakt toch lichtelijk ontsteld als het hem niet lukt het hulp eloze vrouwtje uit de nood te redden? Davis, grinnikt: "Ha, da's e e n interessante! Ik h a d zelf het idee dat veel v a n d e problemen wor­ d e n veroorzaakt doordat artsen slecht met hun machteloosheid kunnen o m g a a n . Ik k a n me voorstellen dat het frustreert als je dagelijks bij veel klachten niets a n d e r s k a n doen d a n wat d e buurvrouw al doet: goed luis­ teren. Het is misschien moeilijk om toe te geven dat je iets niet kunt." "Mijn conclusie als hulpverlener zou zijn: als je g e e n echte hulp te bieden hebt, doe d a n wat meer pogingen om dat duidelijk te m a k e n en houdt jezelf staan­ d e als d e patiënt teleurgesteld is."

Advertentie

ZOMER in OUDE­PEKEL A PALACE OP ZEEDIJK In de kleurenbijlage: 'Als niemand ze helpt, zal het nog tang duren voor ze de hlap ie boven zijn.' De zomermaanden in een ontwrichte, argwanende dorpsgemeenschap, waar niemand meer iemand vertrouwt. Een opmerkelijke reportage. Het hotel aan de kop van de Zeedijk. Barbizon Palace van binnenuit bekeken. Kijk mee.

RICARDO CHAIL L Y Chaill>: de nieuwe leider >an het Concertgebouw­ orkest over de magie tussen dirigent en musici: 'Er moet een soort sex­appeal zijn.' Experimenteel psycholoog en dopingexperl Joop Hueting: 'Doping helpt geen bal.' Brinkman en geslachtsziekte: gemeenten moeten kiezen tussen safe sex en lantaarnpalen. Een Poolse luisterpost in Amsterdam. Ook: het enge verleden van vice­presidentskandidaat Quayle. Voetbal: de trieste Alleingang van Erik Willaarts. Onrust in de Rotterdamse boekhandelswereld. Op de set: Zeflirem verfilmt ARTURO (Toscanini). Boekenbijlage: Freud. Miriam Makeba. Drees.

Lees naast uw krant Vrij Nederland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen