Ad Valvas 1988-1989 - pagina 74

H

16 SEPTEMBER 1988

PD\pi}^/F

'Ook negatieve kanten v a n biotechnologie bestuderen' Houd uw reakties kort. Over bijdragen langer dan 300 woorden is kontakt met de redaktie nodig. De redaktie kan bijdragen bekorten.

Christelijk Enigszins verontwaardigd, doch met gepaste terughou­ dendheid en schroom wil ik g r a a g prof .C.Datema (Ad Val­ vas 26 augustus j.1.) tegenspre­ ken, voorzover dit in mijn ver­ mogen ligt. Wellicht zijn zijn woorden "...al te traditioneel­ christelijke idealen lijken nu de­ finitief uit de mode te zijn ge­ raakt", niet geheel juist geci­ teerd, m a a r veronderstellend dat dit wèl het geval is, wil ik opmerken dat hij het hierin niet bij het rechte eind heeft. Inderdaad, het is e e n minder­ heid, m a a r er zijn ­ en zij zullen er altijd blijven ­ studenten op de verschillende faculteiten die stevig vasthouden a a n die tra­ ditioneel­christelijke idealen! Zij stemmen v a n harte in met het onderschrift v a n het stempel op ieders collegekaart: Auxilium nostrum in nomine Domini. De eventuele algemene grond­

houding die studenten volgens d e rector magnificus a a n g e ­ leerd zou moeten worden, en wel 'nuchter zijn en twijfelen, dat is d e kern v a n d e wijsheid', begrijp ik eenvoudigweg niet. Er zijn zoveel stuurloze jongeren in de huidige tijd. Zij worden overspoeld door TWI JFEL, d e grote vijand v a n elke persoon­ lijkheid. Wat deze generatie no­ dig heeft is HOUVAST! Vertrou­ wen op God, die er eeuwig w a s , en er eeuwig zal zijn, dat geeft e e n g o e d e ondergrond voor je leven. En wat d e kern v a n d e wijsheid betreft, wil ik nog even wijzen op d e Bijbeltekst 'De vre­ ze des Heeren is het beginsel der wijsheid'. Een tekst overigens die op pagi­ n a 12 v a n diezelfde Ad Valvas (26­8) m.i. spottend als ouder­ wets wordt betiteld. Nu g a ik tóch twijfelen: Kan ik volgens mijn traditioneel­christelijke idealen Ad Valvas nog wel le­ zen?

Plan voor breed opgezet biotechnologisch onderzoek Het biotechnologisch onderzoek ten b e h o e v e v a n minder draagkrachtige maatschappelijke organisaties moet gestimuleerd worden. Dat is de kern v a n een voorstel voor e e n project dat op de VU v a n start dient te g a a n . Het voorstel bepleit het ontwikkelen v a n e e n meerjarig on­ derzoeksprogramma. A a n d e Vereniging v a n de VU is g e v r a a g d subsidie te verstrekken.

Het voorstel om het biotechnolo­ gisch onderzoek a a n d e VU te stimuleren kwam n a g e n o e g ge­ lijktijdig met d e beschouwing die minister Bukman v a n Ont­ wikkelingssamenwerking hield ter gelegenheid v a n d e opening v a n het academisch j a a r v a n d e VU. In zijn rede kondigde d e minis­ ter d e komst a a n v a n een stimu­ leringsprogramma met een looptijd v a n vijf jaar. Dat pro­ g r a m m a zou niet alleen biotech­ nologische studies dienen te be­ vatten m a a r evenzogoed soci­ P.A.R.Piets aal­economische studies en on­ derzoek n a a r d e m a a t s c h a p p e ­ lijke effecten van de biotechnologie. De minister sprak in zijn rede d e universitei­ ten ook a a n op hun eigen ver­ antwoordelijkheden. De univer­ het bezoeken v a n congressen of siteiten zouden bereid moeten voor het uitnodigen v a n mensen zijn om ten behoeve v a n zulk geven. I k denk dat men hoopte onderzoek eigen middelen in te dat ik uit eigen beweging zou zetten. vertrekken. Maar ik wil niet ie­ dere vijf j a a r n a a r e e n a n d e r De rede v a n Bukman lijkt n a u w ­ land of een a n d e r e universiteit . gezet a a n te sluiten op wat d e g a a n . Het opzetten v a n d e initiatiefnemers v a n het biotech­ werkgroep kostte veel werk e n nologie­plan a a n de VU v a n d e ik h e b g e e n zin om ergens an­ grond willen krijgen. Het is ders opnieuw te beginnen." d a a r o m niet verwonderlijk dat Ook zou hem volgens eigen zeg­ een v a n hen, ontwikkelingseco­ gen tegen beloftes in n a februa­ noom professor H. Linneman ri dit jaar g e e n verdere toestem­ wel blij w a s met d e rede die d e ming zijn verleend voor het heb­ minister a a n d e VU gehouden ben v a n een b e t a a l d e bijbaan. heeft: "Persoonlijk vind ik het Tenslotte beschuldigt Siklóssy een goede zaak dat er meer de faculteit ervan zijn werk­ a a n d a c h t komt voor d e m a a t ­ groep Kunstmatige I ntelligentie schappelijke gevolgen v a n bio­ niet uit te breiden met twee a n ­ technologie. I k denk dat er bij dere vaste medewerkers. Ook het ministerie wel oog bestaat daarvoor zou d e faculteit belof­ voor mogelijke gevaarlijke ont­ tes h e b b e n g e d a a n . wikkelingen met v a n d e bio­ De getergde professor meent technologie. De huidige ontwik­ dat er inmiddels al zoveel ge­ kelingen kunnen ingrijpende ruchten over hem zijn verspreid gevolgen h e b b e n voor w^elzijn, dat a n d e r e universiteiten of in­ werk en inkomen v a n mensen in stellingen in Nederland nu niet d e derde wereld." meer v a n zijn diensten gebruik wiUen maken.

Door b e p a a l d e biotechnologi­ sche procédés is men niet lan­ ger op riet of op biet als grond­ stoffen a a n g e w e z e n en valt er dus voor ontwikkelingslanden een belangrijk exportprodukt weg. Ook voor a n d e r e produk­

1

"Ik zou monopolist zijn, m a a r ik­ zelf wil d e mensen uitkiezen met wie ik samenwerk. A a n een an­ dere a a n p a k doe ik niet mee." In 1984 kwam d e Amerikaan v a n Hongaarse afkomst, Lau­ rent Siklóssy, n a a r d e Vrije Uni­ versiteit. Hij geldt als een expert op het gebied v a n kunstmatige intelligentie, e e n computervak bij uitstek. Hij richtte a a n de VU een werkgroep op die zich met deze materie bezighoudt. Nog deze zomer werd Siklóssy be­ noemd tot erelid v a n d e Hon­ g a a r s e Academie v a n Weten­

Suiker

Prof. Siklóssy: 'I k wil zelf be­ palen met wie ik samenw^erk' Foto AVC/VU

schappen. Ook werd hij geko­ zen tot vice­president v a n het Europese comité voor kunstma­ tige intelligentie (ECCAI ). Volgens Siklóssy bestond er d e laatste twee j a a r al spanning tussen hem en d e faculteit. Dit kwam volgens hem tot uitdruk­ king in allerlei pesterijen v a n d e kant v a n d e faculteit. "Men wilde mij g e e n geld voor

De verhoudingen binnen d e fa­ culteit moeten behoorlijk ver­ ziekt zijn, a f g a a n d e op d e ver­ halen v a n Siklóssy. "Eén v a n mijn collega's zei mij hij h a d ge­ droomd dat ik vertrokken w a s als hij met vakantie terug zou zijn. Een a n d e r zei tegen mij: 'Jij bent een klein jongetje; jij moet gehoorzamen!' Als iemand mij zo beschouwd zal ik nooit a a n d e verwachtingen v a n zo'n per­ soon kunnen voldoen. Want ik ben g e e n jongetje en ik zie g e e n reden om deze m a n te gehoor­ zamen. I emand op d e faculteit zei zelfs tegen mij dat hij mij Hollandse manieren wilde le­ ren." Volgens Siklóssy ligt d e oorzaak van d e conflicten in d e machts­ verhoudingen binnen d e facul­ teit Wiskunde e n I nformatica. "Er zitten twee hoogleraren in het bestuur die al lange tijd het beleid bepalen en d e macht hebben. Het is normaal dat ik ook een deel v a n d e verant­ woordelijkheid binnen d e facul­ teit krijg, m a a r dat werd gewei­ gerd. Maar ze kunnen me niet in een hoekje zetten en over mij beslissen." Siklóssy weigert nadrukkelijk

Een v a n de kwalijke gevolgen die d e biotechnologie k a n heb­ ben is dat b e p a a l d e produkten die oorspronkelijk afkomstig zijn uit de Derde Wereld nu ook in het westen geproduceerd kun­ nen worden. Dat probleem is momenteel al nijpend in het ge­ val v a n de suiker. n a m e n te noemen. Maar enige speurwerk leert dat d e hoogle­ raren R.P van der Riet en M.A. Maurice d e enige hoogleraren van d e faculteit zijn die zitting in het faculteitsbestuur hebben. Van der Riet is afwezig en Mau­ rice weigert op d e zaak in te g a a n . Hij laat weten dat alle publiciteit in deze kwestie via het College v a n Bestuur loopt. Siklóssy zegt al e e n s e e n ge­ sprek te h e b b e n g e h a d met dr. ir. A.W. d e Jager, lid v a n het College v a n Bestuur. "Maar hij h a d al een mening over deze kwestie voordat ik bij hem kwam". Het College v a n Bestuur laat in d e persoon v a n J. Urbanus (dienst Personeelszaken) weten alleen te willen r e a g e r e n als er schriftelijke v r a g e n komen. Na

voortzetting en uitwerking v a n die destijds gehouden conferen­ tie gezien worden. Behalve Lin­ n e m a n en d e werkgroep Biolo­ gie e n Samenleving zijn bij het project onder a n d e r e ook be­ trokken d e hoogleraren Op­ schoor (milieukunde), Tims (ont­ wikkelingseconomie) en Stout­ hamer (microbiologie). Er zou volgens het plan aller­ eerst een programmeringsstu­ die opgezet dienen te worden. Dat wil zeggen dat er eerst be­ keken wordt a a n wat voor soort onderzoek er behoefte bestaat en a a n d e a n d e r e kant welke expertise d e VU in huis heeft. Bovendien moet er gepolst wor­ den inhoeverre vakgroepen hun schouders eronder willen en kunnen zetten. A a n d e h a n d v a n zo'n programmeringsstudie zal vervolgens e e n concreet on­ derzoeksprogramma geformu­ leerd w^orden.

Brede a a n p a k

Hoogleraar in conflict Vervolg van pag.

Koos Neuvel

Joske Bunders: 'Veel onderzoek komt voort uit ongerustheid' Foto AVC/VU

ten geldt dat kleinschalig wer­ kende boeren weinig profijt zul­ len trekken v a n d e huidige bio­ technologische ontwikkelingen. Niettemin valt het oordeel v a n veel critici niet zonder meer ver­ nietigend uit. Men veronderstelt dat het mogelijk is toepassingen v a n biotechnologie te ontwer­ pen die wel afgestemd zijn op d e behoeften v a n d e derde we­ reld, bijvoorbeeld het vinden v a n effectief malaria­vaccin. Met een dergelijke doelstelling, het dichter bij elkaar b r e n g e n v a n maatschappelijke organi­ saties en wetenschappelijke on­ derzoekers, organiseerde d e werkgroep Biologie en samen­ leving v a n d e faculteit Biologie vorig j a a r in november e e n con­ ferentie over Biotechnologie en Wereldvoedselproduktie. Het huidige voorstel om het bio­ technologisch onderzoek op de VU te stimuleren k a n als e e n

a a n dit verzoek te h e b b e n vol­ d a a n laat het College weten dat het "niet in het beleid v a n het College v a n Bestuur past om een publieke discussie over per­ soonlijke a a n g e l e g e n h e d e n te voeren". Zolang d e zaak voor d e rechter is, voegt Urbanus hier­ a a n toe, kan ook over zakelijke aspecten g e e n mededelingen worden g e d a a n . "Binnen d e faculteit zijn er m a a r weinig mensen die openlijk voor mij partij kiezen", zegt Siklóssy. "Het is voor d e medewerkers v a n d e faculteit moeilijk om mij openlijk in bescherming te ne­ men. Daardoor kunnen zij in d e problemen komen. Misschien worden zij d e volgende keer zo gepest. Dan zijn zij ook kleine jongetjes die moeten gehoorza­

Het is d e bedoeling dat d e zaak breed, multi­disciplinair, a a n ­ gepakt g a a t worden. Niet alleen biotechnologen, m a a r ook so­ ciologen, economen en antropo­ logen e n a n d e r e disciplines moeten ingeschakeld worden. Voor die brede a a n p a k is be­ wust gekozen. De initiatiefne­ mers verwijzen daarbij n a a r d e ervaringen met d e Groene Re­ volutie in d e jaren zestig. Toen h a d men d e gedachte wel even­ tjes snel d e voedselproductie omhoog te krikken. Helaas h a d men niet bijster diep n a g e d a c h t over d e maatschappelijke con­ text w a a r b i n n e n d e technologie een plaats zou moeten krijgen, met als gevolg dat het e e n e n ander nogal in d e soep liep. "Veel onderzoek komt voort uit ongerustheid", constateert Joske Bunders v a n Biologie e n sa­ menleving."Toch moeten we op­ passen om op die ongerustheid te r e a g e r e n met alleen m a a r sneUe, beleidsmatige studies, ook al zijn ze multi­disciplinair. Het gevolg d a a r v a n is v a a k dat er oplossingen geïntroduceerd worden met te weinig d i e p g a n g en ondergrond. Dan wordt er vijf jaar later gezegd: hoe heeft men zoiets kunnen bedenken. Die gemakkelijke, snelle oplos­ singen worden altijd afgewen­ teld op d e zwaksten. Daarom is er ook meer d i e p g a a n d onder­ zoek noodzakelijk n a a r d e a a r d v a n d e technologische ontwik­ keling."

COLOFON Redactie­adres: De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam, tel. 020 ­ 548 4330; b.g.g. 548 6930, 548 4325, 548 4397. Redactiekamers: OD­Ol e n 0 D ­ 0 9 , Hoofdgebouw VU. Redactie: Jan v a n der Veen (hoofdredac­ teur), Wim Crezee (eindredacteur), Ge­ rard van Schalk, Gert v a n Maanen, Mari­ a n n e Creutzberg (redactie­assistente). Medewerkers: Koos Neuvel, Ally Smid, Diana Doornenbal, Henk Vlaming, Han­ ne Obbink, René Zwaap. Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samen werkende universiteitsbladen): Jos Dohmen Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b.v., postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel. 02507­14745, telexnr. 41753; behalve 'Adjes'(zie hieronder) en advertenties v a n VU­instanties (opgeven op redactie­ adres) Adjesnnax. 30 woorden, kosten; f 7,50 a contant; alleen voor VU­personeel en ­ studenten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen