Ad Valvas 1988-1989 - pagina 191

f£>\FJ}^F£

11 NOVEMBER 1988

Visie v a n sommige universiteitsbestuurders wantrouwend bekeken door vakbond

'Concurrentie met bedrijfsleven vraagt cao voor universiteiten' Willen universiteiten concurreren met het bedrijfsleven, dan moet de ambtenarenstatus van universitair perso­ neel worden afgeschaft. Die stelling werd gisteren door mr. F. Spit verdedigd op een symposium in Amsterdam over het arbeidsvoorwaardenbeleid in het weten­ schappelijk onderwijs. De AbvaKabo staat wantrou­ wend tegenover de roep om een flexibeler personeels­ beleid. • dl

zrvv aur ast lau ze mi

I), i / eei

iste Dun nte' 1 dn n Ie intK ' urei ( tad' 3 dl had

Spit is lid v a n het college v a n bestuur v a n d e Universiteit v a n Amsterdam. H oewel hij zegt op persoonlijke titel te spreken, is hij niet d e enige universiteitsbe­ stuurder die er zo over denkt. Spit is voorzitter geweest v a n een commissie v a n d e Vereni­ ging v a n Samenwerkende Ne­ derlandse Universiteiten (VSNU) die al e e n half j a a r gele­ den d e universitaire c a o voor­ stelde. Net als in het bedrijfsle­ ven (en net als de VU, zie kader) zouden alle universiteiten col­ lectieve arbeidsovereenkom­ sten met d e v a k b o n d e n moeten afsluiten. Volgens Spit is het ' e e n princi­ piële fout' d a t het college v a n bestuur v a n een universiteit als werkgever niet d e arbeidsvoor­ w a a r d e n met het personeel m a g afspreken. En d a t terwijl het besturen v a n e e n universi­ teit toch in belangrijke m a t e e e n kwestie is v a n personeelsbe­

nllej t dl Logel Vei jelij illinj jar

f ^ankt ;rsitei| 5, 10? ; b.g. )Ü-< Iredad r), Gd 1, Mai nte) Smi( j , H at laire) bureö 1 'lader Keucli 3l Cei . Dnel ns >rzitte| n Gé r, G ' n a S1 ner 2' 461? m Vc idvoo )ehali^ rtentitj ;dactiN f 7,50 el enj

xgiol treek tationj 0297'! 3l dacl of b a Valv Umvi , Hooi I 110! iten: tl

m

Jos Dohmen leid. "Bij e e n universiteit is het nu e e n m a a l zo d a t d e doelen v a n d e organisatie ­ onderwijs, onderzoek, dienstverlening ­ vooral door d e inzet v a n perso­ neel worden nagestreefd. H et lijkt me volstrekt logisch d a t het universiteitsbestuur bij het n a ­ streven v a n die doelen ook het hele terrein v a n het personeels­ beleid moet kunnen beïnvloe­ den. H et college k a n dat op veel onderdelen i n d e r d a a d in min­ d e r e of m e e r d e r e m a t e doen, behalve op het punt v a n d e a r ­ beidsvoorwaarden."

Doorn in oog Een doorn in het o o g v a n d e universitaire bestuurders is d e ambtenarenstatus v a n hun per­ soneel. Die zou niet p a s s e n bij d e dynamische a a r d v a n d e

'Kijk eerst eens n a a r eigen personeelsbeleid' "Ik vind d a t je in principe meer d a n nu d e mogelijkheid moet h e b b e n om m e n s e n die op e e n g e g e v e n moment we­ tenschappelijk niet meer a a n d e m a a t zijn, over te b r e n g e n n a a r e e n a n d e r e functie ­ binnen of buiten d e organi­ satie. Nu is het te automa­ tisch dat men UH D of hoogle­ r a a r blijft, zodra m e n dai e e n m a a l is." Aldus collegelid dr.ir. A.W de Jag er, op d e VU verant­ woordelijk voor het perso­ neelsbeleid. Als enige uni­ versiteit in Nederland heefi de VU e e n cao, sinds 1985. Toch is d e discussie die de commissie­Spit aanzwengelt ook voor d e VU v a n belang. Weliswaar is d e VU e e n pri­ vaatrechtelijke instelling, m a a r d e arbeidsvoorwaar­ d e n kunnen hier nauwelijks afwijken v a n het landelijke beeld. Betere arbeidsvoor­ w a a r d e n zijn v a n w e g e d e wet uit d e n boze, slechtere v a n w e g e d e vakbonden. De Jager heeft e e n g e n u a n ­ ceerd oordeel over d e wen­ sen v a n d e commissie­Spit. Hij onderschrijft d e mening dat het ambtenarenregle­ ment onvoldoende is toege­ sneden is op d e rijke schake­ ring v a n overheidsorganisa­ ties w a a r o p deze v a n toe­ passing is. "Wetenschappelijke output is heel erg afhankelijk v a n per­ sonen. O p een g e g e v e n mo­ ment zou je dus ook met e e n b e p a a l d e aanstelling moe­ ten kunnen stoppen. Of, bij wijze v a n spreken, kunnen zeggen: wij willen u als we­ tenschapper tot u w 35e in onze organisatie. Formeel zou ik d a a r meer d e moge­

lijkheid voor willen h e b b e n . Nu k a n e e n tijdelijke aanstel­ ling alleen in b e p a a l d e situa­ ties. Bijvoorbeeld als het werk kennelijk v a n tijdelijke a a r d is." De roep o m ruimere b e ­ v o e g d h e d e n is bij De Jager echter minder sterk als bij Spit. "Als men zegt: d e a m b ­ t e n a a r is o n a a n t a s t b a a r , dus d e wetenschapper k a n zijn g a n g m a a r g a a n , d a n zeg ik: kijk eerst m a a r e e n s of je goed personeelsbeleid voert. Met behoorlijke functione­ rings­ e n beoordelingsge­ sprekken kom ik ook e e n heel eind. Als iemand echt niet voldoet moet je d a t b e ­ spreekbaar m a k e n e n niet verdoezelen. Ook g e e n voor­ stellen voor promotie m a k e n terwijl je eigenlijk vindt d a t dat niet kan. Als m a a t r e g e ­ len nodig zijn, d a n zijn er binnen het b e s t a a n d e regi­ me heel veel mogelijkheden, voorlopig voldoende." "Ik denk overigens d a t er bij d e ambtenarenrechter veel meer mogelijkheden zijn d a n tot nu toe worden gebruikt. Men denkt dat wij als bijzon­ dere instelling het veel g e ­ makkelijker hebben, d a t wij zo even n a a r d e kantonrech­ ter kunnen g a a n voor e e n ontslag. Maar dat is onzin. Ik beweer d a t situaties die wij n a a r d e kantonrechter bren­ g e n hetzelfde succes h e b b e n als situaties voor d e ambte­ narenrechter ­ als die goed voorbereid zijn. A a n d e voor­ bereiding v a n zo'n zaak schort het nogal eens, ik vind dat e e n e r g zwak punt v a n d e universiteiten e n v a n d e overheid in het algemeen."» (Gerard van Schaik)

B

Minister Deetman wU d e uni­ versiteiten voorlopig g e e n vrijheden toestaan op het gebied v a n d e arbeidsvoor­ w a a r d e n in het wetenschap­ pelijk onderwijs. Zij moeten eerst m a a r eens duidelijk a a n g e v e n w a t er mis is met de huidige ambtelijke rechts­ positie v a n hun personeel. Deetman heeft dit afgelopen m a a n d a g gezegd in d e over­ legkamer voor het hoger on­ derwijs. De universiteitsbe­ sturen h a d d e n hem verzocht meer ruimte te bieden voor het voeren v a n e e n eigen ar­ beidsvoorwaardenbeleid. Daarbij is onder meer het voorstel v a n d e commissie­ Spit a a n d e orde om d e a m b ­ telijke status v a n het univer­ sitaire personeel op te hef­ fen. In plaats d a a r v a n zou­ den d e universiteiten zelf col­ lectieve arbeidsovereenkomsten met d e vakbonden moeten afslui­ ten.

Deetman houdt de boot af Mr.F. Spit: Principiële fout dat een college van bestuur waarden van personeel niet mag afspreken. wetenschappelijke arbeid. Spit: "De ambtelijke rechtspositie is erop gericht m e n s e n e e n zo groot mogelijke zekerheid te verschaffen. Van oudsher is d e filosofie d a a r a c h t e r dat d e a m b ­ t e n a a r bij d e uitoefening v a n zijn t a a k als overheidsdienaar niet gehinderd zou zijn door angst om zijn rechtspositie. Kijk n a a r d e rechterlijke macht of n a a r d e politie, waarvoor ik m e dat k a n voorstellen. Als je n a a r e e n universiteit kijkt, d a n k a n ik me ook n o g voorstellen d a t er een a a n t a l functies is w a a r zo'n rechtspositionele zekerheid wel makkelijk is. Maar of die zeker­ heid er als doelstelling achter moet zitten, is n o g d e vraag." Het Amsterdamse collegelid vindt d a t er zeker binnen e e n universiteit vele functies voorko­ men waarvoor d e rechtspositie eigenlijk g e b a s e e r d moet zijn o p e e n tijdelijke aanwezigheid v a n d e mensen. Binnen d e a m b ­ telijke rechtspositie is dat niet zo gemakkelijk te realiseren. Spit: "Ik vind d a t je m e n s e n moet kunnen v r a g e n om in hun carrière e e n s e e n a a n t a l jaren op h o o g w a a r d i g niveau weten­ schap te bedrijven e n d a a r n a weer wat a n d e r s te g a a n doen. Dat betekent echter d a t je d e tijdelijke aanstelling aantrekke­ lijk moet m a k e n door die in d e rechtspositie te compenseren. Anders krijg je g e e n hoogge­ kwalificeerde mensen binnen. De ambtelijke rechtspositie e n e e n dergelijke mobüiteit zijn echter tegenstrijdig." De bescherming v a n d e indivi­ duele werknemer moet volgens Spit niet worden gesteld boven d e bescherming v a n d e organi­ satie e n h a a r doelen. Daarin moet e e n evenwicht worden ge­ vonden. De rechtsbescherming v a n d e a m b t e n a a r vindt Spit overdreven. "Als je bekijkt hoe a m b t e n a r e n ­ rechters o m g a a n met arbeids­ conflicten, d a n overheerst het idee d a t d e a m b t e n a a r g e e n strijdmiddelen zou h e b b e n te­ gen zijn werkgever. Dus past d e ambtenarenrechter aUe proce­ dures e n zorgvuldigheidseisen op e e n overdreven wijze toe, om te kijken of er niet ergens e e n reden is om die a m b t e n a a r te beschermen. Dat is e e n heel a n ­

arbeidsvoor­

d e r e werkwijze d a n die v a n d e burgerlijke rechter, die overi­ gens ook niet makkelijk is in ont­ slagge vallen e n dergelijke. Maar d e burgerlijke rechter g a a t in ieder geval uit v a n d e gelijkheid v a n d e partijen. D a a r v a n m a g je in het geval v a n d e universitaire werkgever en werknemer toch zeker ook v a n uitgaan?"

Gelijkheid De oplossing zou te vinden zijn in het afsluiten v a n collectieve arbeidsovereenkomsten 'die uit­ g a a n v a n d e gelijkheid v a n d e twee onderhandelingspartners'. Spit stelt zich voor d a t d e univer­ siteiten daarbij gezamenlijk op­ treden e n e e n r a a m ­ c a o afslui­ ten met d e vakbonden. In die r a a m ­ c a o worden d e hoofdlij­ nen v a n het arbeidsvoorwaar­ denbeleid bepaald, zoals func­ tieklassen e n functiewaarderin­ gen. H iernaast zou er ruimte moeten zijn voor e e n lokale in­ vulling v a n die kaders. Waarom moet d e overheid d a a r verder buiten blijven? Spit: "De rijksoverheid geeft a a n d e uni­ versiteiten d e t a a k om weten­ schappelijk onderwijs e n onder­

Deetman vindt d a t d e uni­ versiteiten eerst moeten a a n ­ geven w a a r d e knelpunten liggen in het huidige a r ­ beidsvoorwaardenregime. Hij vindt het onzin om ruimte te bieden a a n d e universi­ teitsbesturen zolang zij h u n wensen niet gespecificeerd hebben. Bovendien v r a a g t Deetman om e e n 'filosofie' v a n d e uni­ versiteiten over het voeren v a n hun eigen personeelsbe­ leid, d a a r m e e ongetwijfeld doelend o p d e verdeeldheid over het plan v a n d e com­ missie­Spit. De Vereniging v a n Samenwerken d e Ne­ derlandse Universiteiten (VSNU) heeft toegezegd bin­ nen drie m a a n d e n e e n noti­ tie over deze kwestie te zul­ len uitbrengen.

(Jos Dohmen)

zoek te verzorgen. Daarvoor stelt zij e e n b e p a a l d e hoeveel­ heid geld ter beschikking, e n wel op basis v a n d e output v a n d e universiteit. D a n dient d e rijksoverheid zich verder niet te bemoeien met d e manier w a a r ­ op d e universiteiten k a n s zien om die output te produceren. Dus ook niet met d e manier w a a r o p d e universiteiten d e mensen betalen en hun arbeids­ voorwaarden vaststellen. An­ ders doet zij afbreuk a a n h a a r eigen uitgangspunt."

Geringe behoefte O p het symposium in Amster­ d a m werd d e grootste a m b t e n a ­ renbond, d e AbvaKabo, verte­ genwoordigd door drs. W. Ko­ ning. H ij sluit c a o ­ o n d e r h a n d e ­ lingen met universiteitsbesturen niet uit, m a a r d e behoefte d a a r ­ a a n v a n vakbondszijde is g e ­ ring. De bonden zijn tevreden met d e beroepsmogelijkheden die zij nu bij d e minister hebben. "Als het plaatselijk wat al te gek wordt, kunnen w e o p landelijk niveau e e n beetje overzicht houden e n soms d e missers v a n plaatselijke universiteitsbestu­ ren tegenhouden", aldus Ko­ ning. Volgens Koning hoeven d e uni­ versiteitsbesturen echt niet te klagen over een te starre rechts­ positie v a n d e universitaire ambtenaar. Drs. W. Koning: Bonden tevreden met de beroepsmo g elijkheden die zij nu bij de minister hebben.

t I^ o Bram de Hollander

Vervolg op pag. 11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen