Ad Valvas 1988-1989 - pagina 359

fJ>\pS}^P£

24 FEBRUARI 1989

Staken stimuleringssteun tast onderzoeksopzet a a n

Milieukundigen en polemologen ongelukkig over plan rector De lïiüieukundigen en polemologen a a n de VU zijn bepaald niet te spreken over het plan van rector mag­ nificus prof. dr. C. Datema om de steun te staken die zij uit het Universitair Stimuleringsfonds (USF) krijgen. Een werkgroep van ethici is tevreden. Geen wonder, want hun plannen wü de rector juist wèl gaan steunen met geld uit het USF. De standpunten zijn voorspel­ baar, de argumenten waarmee ze onderbouwd wor­ den zijn dat niet. Datema vindt dat zowel d e pole­ mologen als d e milieukundigen hun activiteiten m a a r uit a n d e r e bronnen moeten zien te finan­ cieren. In d e notitie w a a r i n hij zijn standpunt uiteenzette, ver­ wees hij n a a r facultaire midde­ len e n d e tweede e n derde geld­ stroom. Prof. dr. J.B. Opschoor, directeur v a n het Instituut voor Milieuvraagstukken (IvM), weet echter precies a a n te g e v e n waarom hij d a a r weinig brood in ziet. Zijn instituut, legt Opschoor uit, draait voor driekwart o p geld uit de derde geldstroom: kortlo­ pend, toegepast wetenschappe­ lijk onderzoek, voornamelijk voor e e n a a n t a l Nederlandse ministeries. Het fundamentele onderzoek v a n het IvM wordt betaald uit d e eerste e n tweede geldstroom, onder meer uit het USF. Als d e steun uit het USF wegvalt, betekent dat e e n ver­ lies v a n bijna drie formatie­ plaatsen die voor fundamenteel onderzoek gebruikt worden. Dat is meer d a n d e helft v a n w a t het IvM a a n fundamenteel onder­ zoek doet. "Het evenwicht d a t er hoort te bestaan tussen fundamenteel en toegepast onderzoek raakt dan verstoord," betoogt Op­ schoor. "Als je niet voldoende fundamenteel onderzoek doet, lukt het je op d e l a n g e duur ook Echt druk w a s het afgelopen vrijdag niet in d e aiila v a n d e Vrije Universiteit, ondanks d e advertenties die in d e pers w a ­ ren verschenen met d e uitnodi­ ging om Peeters' oratie bij te wonen. Ook Battus­Hugo Brandt Corstius, die in d e Volks­ krant zijn komst h a d a a n g e k o n ­ digd, kwam niet o p d a g e n . C a ­ rel Peeters h a d zijn tekst n o g pijlsnel a a n g e p a s t n a d e on­ vriendelijke manier w a a r o p hij die ochtend a a n d e ontbijttafel door deze bekroonde 'kwetser' was toegesproken. Battus schreef dat Peeters g e e n lol in literatuur heeft e n d a a r o m de ideale keus w a s voor d e "Ge­ reformeerde Universiteit": "Daar g a a t het Woord v a n d e Heer boven alles, d e ethiek bo­ ven de esthetiek, het godsvruch­ tig gebazel boven het amorele kunstenaarschap {..) En hij schrijft ook precies d e truttige piüoosheid die m e n a a n e e n universiteit die d e moderne lite­ ratuur vreest, g r a a g leest." Pee­ ters leek, ondanks zijn verkou­ den gesnotter, niet v a n streek te zijn geraakt e n ging d e pole­ miek met Battus uit d e w e g . De criticus stelde in zijn oratie vast dat in d e kleine twintig j a a r dat de literatuur professioneel gelezen wordt a a n d e universi­ teiten, e e n verwijdering heeft plaatsgevonden tussen d e lite­ ratuur e n d e g e n e n die h a a r academisch bestuderen: "Er zijn twee werelden ontstaan die zich tot elkaar verhouden als domp­ teurs tot onwillige tijgers." Met 'onwillige tijgers' bedoelde Pee­

niet meer om derde­geldstroom­ onderzoek binnen te halen. Je droogt d a n uit wat betreft nieu­ we ideeën e n instrumenten e n technieken."

Geen opvang Het IvM heeft e e n te kleine vaste formatie om het verlies v a n d e USF­pIaatsen te kunnen opvan­ gen. Ook op d e faculteiten re­ kent Opschoor niet ("Ze zien ons al a a n k o m e n ...") e n bovendien zou d e verschuiving v a n het mi­ lieukundig onderzoek n a a r d e faculteiten b e p a a l d g e e n stimu­ lans zijn voor d e multidiscipli­ naire a a n p a k die het IvM voor­ staat. De enige hoop die het IvM rest, is d e tweede geldstroom. Het milieukundig onderzoek heeft echter moeilijk t o e g a n g tot het geld dat door d e Nederlandse organisatie voor Wetenschap­ pelijk Onderzoek (NWO) wordt verdeeld. De NWO heeft dat probleem onderkend e n zal bin­ nenkort e e n commissie instellen om zich d a a r o v e r te buigen. Het zal nog wel e e n p a a r j a a r duren voordat het werk v a n deze com­ missie zijn vruchten zal afwer­ pen. Opschoor pleit er d a n ook voor om in ieder geval d e komende jaren d e USF­steun voor het mi­ lieukundig onderzoek voort te

Hanne Obbink zetten. "We moeten onze grote afhankelijkheid v a n d e derde geldstroom corrigeren. Dat hoeft niet uit het USF betaald te worden, d a t k a n ook uit d e tweede geldstroom of uit e e n structurele uitbreiding v a n d e formatie. Maar zolang er n o g g e e n zicht is op d e mogelijkhe­ den, moet je zo'n stimulerings­ middel niet over boord zetten."

Vergissing Ook dr. M.L.A. Terborg, onder­ zoeksmanager v a n d e werk­ groep polemologie, hoopt d a t het door Datema g e o p p e r d e idee niet uitgevoerd zal worden.

Volgens h a a r vergist d e rector zich in zijn verwachting d a t er a n d e r e bronnen zijn waaruit het onderzoek v a n d e werkgroep k a n worden gefinancierd. "Laat hij m a a r zeggen w a a r w e het geld v a n d a a n moeten halen..." Bovendien vindt Terborg het moment w a a r o p Datema met zijn idee komt niet p a s s e n d . On­ geveer twee j a a r geleden heeft het coUege v a n bestuur d e werkgroep e e n 'experimenteer­ periode' v a n vier j a a r gegund. "We zijn n o g niet e e n s halver­ wege d e rit, het begint net lek­ ker te draaien. Ik vind dat het college v a n bestuur zijn oordeel over werkgroep moet opschor­ ten totdat deze experimenteer­ periode voorbij is." Terborg heeft h a a r hoop gesteld

Milieukundige prof.J.B. Opschoor: 'Evenwicht en toegepast onderzoek raak t verstoord'.

tussen fundamenteel Foto Kees Keuch, AVCATü

u

op e e n gesprek met d e rector. "De rector is e e n beminnelijk ie­ mand. Zijn idee móet g e b a s e e r d zijn o p misverstanden. Ik denk dat het ons wel zal lukken h e m uit te leggen wat d e w a a r d e v a n ons werk is."

Zorg De beoefening v a n d e ethiek a a n d e VU is versnipperd over verschillende faculteiten e n d e meest prominente hoogleraar op dit gebied, d e theoloog prof. dr. H.M. Kuitert, wordt mis­ schien niet eens opgevolgd als hij in november met d e VUT gaat. De zorg hierover k w a m volgens dr. A.W. Musschenga, studiesecretaris v a n het Bezin­ ningscentrum, tegelijkertijd bij e e n a a n t a l mensen op. De rec­ tor deelt deze zorg kennelijk, want hij wü het plan d a t Mus­ schenga e n d e zijnen opstelden steunen met USF­geld. Musschenga is d e motor achter het idee om e e n interfacultaire werkgroep ethiek op te richten. Deze werkgroep in oprichting, die n a a r buiten toe 'Instituut voor Ethiek' moet g a a n heten, bestaat op dit moment uit verte­ genwoordigers v a n d e facultei­ ten theologie, filosofie, g e n e e s ­ kunde, rechten e n v a n het Cen­ trum voor Algemene Vorming v a n de wis­ e n natuurkundefa­ culteiten. De werkgroep heeft al e e n voor­ waardelijk te financieren on­ derzoeksprogramma v a n onge­ veer drie formatieplaatsen op­ gesteld. Deze formatieruimte wordt vrijgemaakt door d e b e ­ trokken faculteiten. D a a r n a a s t hoopt d e werkgroep op twee formatieplaatsen uit het USF e n op centrale middelen om e e n coördinator te financieren. Het college v a n bestuur vond het plan v a n d e werkgroep in oprichting blijkbaar zo goed dat het alvast geld heeft vrijge­ maakt voor e e n coördinator, on­ danks het feit dat over het plan zelf nog niets definitief besloten was. En d a t geld uit het USF zal er, gezien het standpunt dat Da­ tema in zijn notitie innam, ook wel komen.

Hoogleraar literatuurkritiek Peeters in oratie:

Een criticus denkt met zijn handen De criticus "is er om duidelijk te laten zien dat de literatuur {..) de oorspronkelijkste troef is in de strijd der ideeën­ en daardoor altijd een beetje gevaarlijk is. Altijd een beetje Salmon R ushdie." Dit zei Carel Pee­ ters, bijzonder hoogleraar in de literatuurkritiek, in zijn inaugurele rede over de 'Homo criticus'. ters schrijvers zoals H a n s War­ ren e n Maarten 't Hart, die het betreuren d a t d e literatuur ooit op d e universiteit terecht is g e ­

komen. Ook buitenlandse schrijvers klagen steen e n b e e n over literatuurwetenschappers die d e literatuur "bureaucratise­

Frank van Kolfschooten ren e n temmen". Peeters wü g e e n dompteur zijn. Hij ziet het als zijn t a a k d e stu­ denten iets over d e geschiede­ nis, d e praktijk e n d e kunst v a n d e literaire kritiek bij te bren­ gen, "zodat iemand misschien nog ooit eens zal schrijven: het is e e n zegen d a t d e literatuur o p d e universiteit terecht is geko­ men, want d a a r wordt ze ten­ minste nog ernstig genomen."

Niet voor de straat

Peeteis: geen

dompteur.

Foto Bram d e Hollander

De oratie v a n Peeters w a s niet bedoeld voor m e n s e n v a n d e straat: meer d a n tachtig literaire e n essayistische grootheden p a s s e e r d e n d e revue. In minder d a n e e n uur snelde Peeters v a n Aristophanes, via Giambattista Vico, n a a r CyrUle Offermans. En passant sprak hij zijn afkeer uit over e e n criticus als David Lodge, die v a n mening is d a t d e h e d e n d a a g s e kritiek e e n ondui­ delijke theoretische status heeft e n dat alles eigenlijk even inte­ ressant is. "Er zijn vele soorten kennis, m a a r ze zijn niet aUe­ m a a l even vruchtbaar e n het is d e taak v a n d e kritiek daarin onderscheid te maken. Een v a n

d e taken is het laten zien v a n zin e n onzin", zei Peeters. Peeters h a d duidelijk weinig o p met d e meeste v a n zijn (overle­ den) collega's e n m e e n d e d a n ook dat d e geschiedenis v a n d e literaire kritiek niet b e s t a a t uit e e n "dankbaar voortbouwen op eikaars werk". De geschiedenis v a n d e literaire kritiek is er vol­ gens Peeters e e n v a n persoon­ lijke ontdekkingen e n w a a r d e ­ ringen e n trekt zich niets a a n v a n "de canon die ergens a a n een deur is gespijkerd." De 'homo criticus' m a g d a n e e n m a n v a n ideeën zijn, hij houdt wel voeling met het concrete b e ­ staan. Peeters noemde hem, in navolging v a n Vico, iemand die denkt met zijn h a n d e n ; iemand die alleen dat met zekerheid weet wat door hemzelf g e m a a k t of bedacht is. De 'homo criticus' kan het zonder godsdiensten e n ideologieën stellen, want hij vindt in d e literatuur d e ideeën die d e werkelijkheid betekenis kunnen geven. Boeken als Max Havelaar, Terug naar Ina Dam­ man, De aanslag e n Nooit meer slapen vormen volgens d e nieu­ we hoogleraar e e n w a a i e r v a n Archimedische punten die het verlangen n a a r é é n leidraad voor het leven tot e e n anchro­ nisme maken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen